मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

१६६ \qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\qquad मानमारे \qquad\qquad\qquad\qquad\qquad [अध्यायः
उपानादिपट्टिकान्तं स्यात्पीठतुङ्गमुदीरितम् ।
पीठतुङ्गोदयार्धेन पद्मतुङ्गं प्रकल्पयेत् ॥ ५४ ॥ \qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\quad 108
वप्रे वा पट्टिके वापि विस्तारं (निर्गमं) परिकल्पयेत् ।
विस्तारे पञ्चभागे तु वेदार्थं पद्मविस्तृतम् ॥ ५५ ॥
पद्मातारत्रिभागैकं कर्णिकाविस्तृतं भवेत् ।
विस्तारसममुत्सेधं वृत्तं वा पट्टमेव वा ॥ ५६ ॥ \qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\quad 112
भद्रं वा पद्मसंयुक्तं तुङ्गं प्रागुक्तवन्नयेत् ।
वृत्तं वा चतुरश्रं वा मूलप्रासादवद् भवेत् ॥ ५७ ॥
अधिष्ठानाकारवत्पीठं हर्म्याधिष्ठानवद् भवेत् ।
द्वादशाङ्गुलविस्तारमुत्सेधं क्षुद्रविस्तारम् ॥ ५८ ॥ \qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\quad 116
उपाब्जं करिकर्णायुक्तं कुर्यात्तत्क्षुद्रपीठकम् ।
वृषभस्यालयं(य) मानं पूर्ववत्परिकल्पयेत् ॥ ५९ ॥
मण्डपाकारवत्कुर्याद्विम्बानां मनोरम्यमानकम् ॥ ६० ॥
\qquad\qquad\qquad\quad विष्ण्वालयपरिवारम्
विष्ण्वालयपरिवारलक्षणं वक्ष्यतेऽधुना । \qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\quad 120
पञ्चसालमहाद्वारे द्वारदेवान्प्रकल्पयेत् ॥ ६१ ॥
द्वारस्य दक्षिणे स्थाप्य चण्डराक्षसरूपकम् ।
वामे प्रचण्डसंयुक्तं रूपं राक्षसमेव च ॥ ६२ ॥
दक्षिणे चक्रसंयुक्तं वामे तत्पाञ्चजन्यकम् । \qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\qquad 124
दक्षिणे च गणेशं च वामे कात्यायनीं तथा ॥ ६३ ॥
दक्षिणे भास्करं चैव वामभागे निशापतिम् ।
दक्षिणे च भुजङ्गे च(शं) द्वारवामे दिवः(वस्)पतिम् ॥ ६४ ॥
प्रथमादिपञ्चमान्तं स्यात्स्थापयेद् द्वारपञ्चके । \qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\quad 128
एवं तु दशधा देवान्द्वाराणामुदितं(तान्) क्रमात् ॥ ६५ ॥
प्रमुखे वैनतेयः स्यात्सालाच्छालाभान्तरा भवेत् ।
प्रमुखे चोत्तरे देशे विष्वक्सेनालयं भवेत् ॥ ६६ ॥
अन्तर्मण्डलदेशे तु पूर्ववद् बलिपीठकम् । \qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\quad 132
द्वारस्य दक्षिणे पार्श्वे हर्म्यं कुर्याद्विहस्पतेः ॥ ६७ ॥