मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)
Manasara on Architecture and Sculpture by P.K. Acharya
मानसार ऋषि (अनुवादक: डॉ. प्रसन्ना कुमार आचार्य) द्वारा
पृष्ठ 221, कुल 856 में से
संदर्भ में पढ़ें१८४ मान सारे [अध्यायः
द्वादशैकार्कमात्रान्तं पट्टिकोत्सेधविस्तृतम् ।
आधिक्यात्तुङ्गविस्तीर्णं हीनमानोदयं भवेत् ॥ ७७ ॥
सोपानपार्श्वयोर्देशे हस्तिहस्तविभूषितम् ।
हस्तमूलविशाले तु चोक्ताङ्गुलीन(न्) मानयेत् ॥ ७८ ॥ 156
मूलेन(लक्ष्य) तन्त्रिभागैकं हस्ताग्रान्तं चयं क्रमात् ।
हस्तिहस्तवदाकारं द्वारयुक्तं मनोहरम् ॥ ७९ ॥
त्रिचतुष्पञ्चवक्त्रं वा मूलेन सिंहाननैर्युतम् ।
अग्राधो धारपट्टं स्यात्पट्टिका(कं) चोक्तमानकम् ॥ ८० ॥ 160
अग्राधारं पालिकाकारं पट्टिका वेदिकाकृतिः ।
सर्वाङ्कारसंयुक्तं सोपानं लक्षणान्वितम् ॥ ८१ ॥
अङ्घ्रिसोपानपार्श्वे तु न कुर्यात्पार्श्वयो(र्वा)ङ्घ्रिकम् ॥ ८२ ॥
अनेकहर्म्यस्य विशालदेशके 164
सम्भूषणोन्मानं यथा प्रविश्यते ।
कुर्वन्ति दोषं किल भर्तृकर्तृणाम्
उक्ते(क्तं) मानं कुरुते तु सम्पत् ॥ ८३ ॥
जातिहर्म्यादि [ लक्षणम् ]
वक्ष्येऽहं जातिहर्म्याणामायादिलक्षणं क्रमात् । 168
पूर्वोक्तानां विमानानां विस्तरादिवशात् हि(द्वि स्यात्) ॥ ८४ ॥
आय(यं) व्ययं च योनिं(निश) च नक्षत्रं वारमंशकम् ।
तिथिवार्थ षडेतानि तान्यायादिविदो विदुः ॥ ८५ ॥
सञ्चितासञ्चितानां च अं(त्वं)शैरायादिभिर्युतम् । 172
अपसञ्चितहर्म्याणां तिथ्यन्तं षड्ग्रहीष्यते ॥ ८६ ॥
एक(कं) त्रिपादमर्धं च पादहस्तं यथाक्रमम् ।
जातिश्छन्द(न्दं) विकल्पं च आ(त्वा)भासं च चतुर्विधम् ॥ ८७ ॥
एतत्तदेव संयुक्तं हर्म्याणां मानकल्पनम् । 176
षट्सप्ताष्टकवृद्धिः स्याद्द्वादशान्तं(शेन) चयं नयेत् ॥ ८८ ॥