मल्लपुराण (ज्येष्ठिमल्ल - प्राचीन भारतीय मल्लविद्या, अखाड़ा व्यायाम व कुश्ती महाग्रन्थ)

पञ्चमोऽध्यायः ।
भवन्त्येष्टाविधा मल्लाः कथयामि यथा तथा ।
युवा च प्राणवांश्चैव ज्येष्ठी चैव तथा परः ॥ १ ॥
अपरश्चान्तरज्येष्ठी तथा गोपकुलोऽपि च ।
भविष्यो बालवृद्धौ च कथिताश्चाष्टधा इमे ॥ २ ॥
चतुर्भेदैश्च भिन्नास्ते शत्रोजैर्यगुणोदयैः ।
गजःसिंहो वृषश्चैव मृगोऽपि च तथा परः ॥ ३ ॥
यस्य येन यथा युद्धं सोमेश्वर तथा शृणु ।
हितोपदेशं विविधं विचार्य कथयाम्यहम् ॥ ४ ॥
श्रीकृष्ण उवाचै३ ।
अथ मल्लाश्च चत्वारो भवन्ति निजकैर्गुणैः ।
गजो वृषो मृगः सिंहो भविष्यः पञ्चमो मतः ॥ ५ ॥
त्रिंशद्वर्षादिपर्यन्तं प्रवृत्तिः सङ्गमेन च ।
आहारो४ न प्रवर्तते५ सर्वेषां भविता गुणाः ॥ ६ ॥
त्रिचत्वारिंशद्वर्षाणि मल्लाश्चत्वार एव च ।
श्रमैरभ्यासैराहारैः संयमेन६ निरन्तरम् ॥ ७ ॥
धारयन्त्यात्मनो७ विद्यां गुणांश्चापि यथा तथा ।
अथोर्ध्वं८ यावत् पञ्चाशत् प्राणेनापि९ बलेन च ॥ ८ ॥
सर्वाभ्यासेन१० शौर्येण कालेनापि पुनः पुनः ।
वृषभश्च मृगश्चैव सिंहश्चापि तथा पुनः ॥ ९ ॥

१ भवन्त्य P. २ शत्रुंजय P. ३ redundant and not found in P.
४ आहारे P. ५ प्रवर्तंते P. ६ संयामेन P. ७ धारयंत्वात्मनो P. ८ अथार्द्धम् P.
९ प्राणोनापि P. १० सर्वायासेन P.