मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

द्वितीयोऽङ्कः । ६५
दुर्दर्शनेन घटतामियमप्यनेन
धूमग्रहेण विमला शशिनः कलेव ॥ ८ ॥
मालती—(स्वगतम् ।) हा ताद, तुमं वि मम णाम एवं त्ति
जिदं भोगतिण्हाए ।
अवलोकिता—चिराइदं भअवदीए । णं भणामि अस्सत्थ-
चित्तो महाभाओ माहवो त्ति ।
कामन्दकी—इदं गम्यते । वत्से, अनुजानीहि माम् ।
लवङ्गिका—(जनान्तिकम् ।) सैहि मालदि, संपदं भअवदीए
सकासादो तस्स महाणुहावस्स उद्गमं जाणीमो ।
१. हा तात, त्वमपि मम नामैवमिति जितं भोगतृष्णया ।
२. चिरायितं भगवत्या । ननु भणाम्यस्वस्थचित्तो महाभागो माधव इति ।
३. सखि मालति, सांप्रतं भगवत्याः सकाशात्तस्य महानुभावस्योद्गमं
जानीमः ।
भजते यः स्वयं प्रीतिं प्रियः स परिकीर्तितः ॥ दुःखे विपदि संमोहे कार्यकार्यालये-
ऽपि वा। हितान्वेषी च हितकृद्यः सुहृत्सोऽभिधीयते ॥' इति । तेनातीव विश्रम्भस्था-
नत्वं सूचितं न केवलं मित्रमात्रम् । अपि तु सचिवाय स्वकुल्याय नन्दनायात्मजां
कार्याद्धेतोर्देवामात्यो निर्वृतिमान्भवतु । संप्रधारणे लोट् । दुर्दर्शनादेवानर्थहेतुना-
नेन नन्दनेन सह धूमग्रहेण । धूमकेतुरपि दर्शनादेवानर्थं सूचयति । विमला चन्द्र-
कलेव । इयमपि घटतां नियतेर्दुर्लङ्घ्यत्वादिति भावः । इदं च संप्रसारणं मालत्या
उद्वेगातिशयजननेन स्वविधेयतानयनार्थम् ॥८॥ मालती । स्वगतम् । हा तात,
त्वमपि मम नामैवमिति जितं भोगतृष्णया। त्वमप्यपत्यवत्सलो विवेकी च मम नाम
नान्यदीयस्य जनस्य स्नेहैकसम्बनाया दुहितुरपि । एवं जीवितनिरपेक्षः। भोगतृष्णये-
त्युक्ते केनान्येन भोगतृष्णा जेतव्या । तस्मात्तया जितम् । अकुण्ठितप्रसरत्वं प्राप्तमि-
त्यर्थः । एवं नन्दनस्य दुष्टताममात्यस्य च स्वकार्यैकपरतामुक्त्वा नन्तरं माधवस्य कु-
लरूपवैदग्ध्यप्रकाशनेना नुकूल्यं विवक्षन्त्या कामन्दक्या अभिप्रायज्ञावलोकिता गम-
नकाल निवेदनव्याजेन प्रसङ्गं संपादयति ॥ अवलोकिता । चिरायितं भगवत्या
चिरं विलम्बः कृतः। ननु भणाम्यस्वस्थचित्तो महाभागो माधव इति । त्वरितं गन्तव्य-
मिति शेषः । कामन्दकी । इदं गम्यते । इदमिति गमनक्रिया विशेषणम् । प्रत्यक्षत्व-
कथनेन संनिधानसूचनार्थमिदम् ॥ लवङ्गिका । जनान्तिकलक्षणं तूक्तम् । उभयो-
रभिप्रायज्ञा लवङ्गिका कामन्दक्या विवक्षां मालत्याः शुश्रूषां ज्ञात्वा शनैर्मालत्याः कर्णे
वदतीत्यर्थः । सखि मालति, सांप्रतं भगवत्याः सकाशात्तस्य महानुभावस्योद्गममुत्प-