ललिता सहस्रनाम: सौभाग्यभास्कर भाष्य (भास्करराय मखी प्रणीत मूर्धन्य शाक्त भाष्य)

सौभाग्यभास्करव्याख्या । १६७
नात्र संशय' इति । सर्वमेतदभिप्रेत्योक्तं नारसिंहोपपुराणे 'उमैव बहुरूपेण पत्नीत्वेन
व्यवस्थिते'ति । त्रिपुरासिद्धान्तेपि 'लोपामुद्रा च सौभाग्या महाविद्या च षोडशी ।
दाराः परशिवस्यैताः कथितास्तु वरानने । श्यामला शुद्धविद्या च हयारूढा परा प्रिया ।
दाराः सदाशिवस्यैते ज्ञातव्याः परमेश्वरी । महार्था द्वादशार्था च वाराही बगलामुखी ।
तुरीया भुवनेशी च श्रीपरा शांभवी शिवे । दारा रुद्रस्य तस्यैव शृणु सत्यं न संशयः ।
श्रीतिरस्करणी लक्ष्मीर्मिश्रा कामकला प्रिये । विष्णोर्दारा इति ख्याता अन्नपूर्णा
शिवस्य च । वाग्वादिनी च बाला च पत्न्यौ ते ब्रह्मणः शिवे । नव दूत्यो हसन्ती
च नव सिद्धाश्च देवताः । इमा अन्याश्च रूपाणि बहूनि तव सुन्दरी'ति । एवं बहु-
रूपानामभिरुक्तिरपि प्रतिमहापुराणं प्रत्युपपुराणं प्रतितन्त्रं च बहुरूपैवोपलभ्यते ।
विस्तरभयात्तु न लिख्यते । बुधैर्ज्ञानिभिरर्चिता पूजिता । 'चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः
सुकृतिनोऽर्जुन । आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभे'ति गीतावचनात् । प्रकर्षेण
वियदादिप्रपञ्चं प्रजा वा सूत इति प्रसवित्री । तदुक्तं विष्णुधर्मोत्तरे 'प्रजानां च प्रस-
वनात्सवित्रेति निगद्यत' इति । भगवतीपुराणेऽपि 'ब्रह्माद्याः स्थावरान्ताश्च यस्या एव
समुद्गताः । महदादिविशेषान्तं जगद्यस्याः समुद्गतम् । तामेव सकलार्थानां प्रसवित्रीं परां
नुम' इति ॥ अथ परिभाषामण्डले एकोनपञ्चाशन्नामानि विभजते । गुरु-
गीर्णे विभजचतुर्गुणदंगोमुदुचतुर्मतांशार्धम् । द्विर्गुणगुणितां लिखितां
चतुःखचरता देहदुर्चि रोषात् ॥ २९ ॥ अत्र तृतीयचतुःशब्दोऽष्टाक्षरनामसंख्या-
परः इतरौ चतुरक्षरसंख्यापरौ ॥ २९ ॥ प्रकृष्टाश्चण्डाः कोपना यस्या दूताः सा । 'चडि
कोपे' । अतएव 'भीषास्माद्वातः पवते' इति श्रुतिः । 'न यस्य कोपोऽणुरपि प्रजास्तस्य
न बिभ्यति । सैतां नीतिं कथं रक्षेत्प्रजा यस्य न बिभ्यती'ति कामन्दकश्च । भयप्र-
दललिङ्गादेव हि 'महद्भयं वज्रमुद्यत'मिति श्रुतौ वज्रपदं ब्रह्मपरमित्युक्तं कम्पनाधि-
करणे । प्रकृष्टा प्रीतिविषयत्वेन चण्डा शङ्खपुष्पी यस्या इति वा । प्रतापशीलेति वा ।
'चण्डा धनहरी शङ्खपुष्पी चण्डोऽतिकोपने । प्रचण्डो दुर्बहे श्वेतकरवीरे प्रतापिनी'ति
विश्वः । आज्ञा । वेदे प्रवर्त्तनानिवर्तनापरपर्यायभगवदिच्छारूपा । अतएव लैङ्गे
शिववचनं 'नह्येषा प्रकृतिर्जीवो विकृतिर्वा विचारतः । पुरा ममाज्ञा मद्गात्रात्समुत्पन्ना
सनातनी । पञ्चवक्त्रा महाभागा जगतामभयप्रदे'ति । शिवपुराणेपि 'रुद्राङ्गैषा स्थिता
देवी ह्यनया मुक्तिरन्वये'ति ज्ञेत्येकाक्षरमपि सुवचनम् । गुणभोक्तृपुरुषस्वरूपेत्यर्थः ।
'कथयन्ति ज्ञशब्देन पुरुषं गुणभोगिन' मिति लैङ्गात् । 'ज्ञो विरिञ्चौ बुधे सौम्य'इति कोशा-
द्बुधविधिरूपा वा । 'ज्ञः कालकालो गुणी सर्वविद्य'इति श्रुतिरपि । सर्वजगतोऽधि-
ष्ठानत्वात्प्रतिष्ठन्त्यस्यां विश्वमिति प्रतिष्ठा । 'विश्वस्य जगतः प्रतिष्ठे'ति श्रुतेः । उक्तं च
ब्रह्मगीतायां 'प्रतिष्ठा सर्ववस्तूनां प्रज्ञैषा परमेश्वरी'ति । षोडशाक्षरं छन्दोऽपि प्रतिष्ठा ।
जलतलनिष्ठकलाविशेषोऽपि प्रतिष्ठा । तल्लक्षणं च शैवागमे 'शिवरागाणुरकात्मा स्थाप्यते
पौरुषे यया । सा प्रतिष्ठा कला ज्ञेये'ति । 'प्रतिष्ठास्थानमात्रके । गौरवे यागनिष्प-