काव्यप्रकाश (आचार्य मम्मट - सम्पूर्ण १० उल्लास सटीक)

CHAPTER X 475
एषां दोषा यथायोगं संभवन्तोपि केचन ।
उक्तेष्वन्तर्भवन्तीति न पृथक् प्रतिपादिताः ॥ १४२ ॥
तथाहि--अनुप्रासस्य प्रसिद्धयभावो वैफल्यं वृत्तिविरोध
इति ये त्रयो दोषाः । ते प्रसिद्धिविरुद्धताम् अपुष्टार्थत्वम् प्रति-
कूलवर्णतां च यथाक्रमं न व्यतिक्रामन्ति तत्स्वभावत्वात् ।
क्रमेणोदाहरणम्--
चक्री चक्रारपङ्क्तिं हरिरपि च हरीन् धूर्जटिर्धूर्ध्वजाग्रान्
अक्षं नक्षत्रनाथोरुणमपि वरुणः कूबराग्रं कुबेरः ।
रंहः संघः सुराणां जगदुपकृतये नित्ययुक्तस्य यस्य
स्तौति प्रीतिप्रसन्नोन्वहमहिमरुचेः सोवतात्स्यन्दनो वः ॥५८०॥
Defects are possible in connection with these
(Figures) also; but they are such as are likely to be
included among these already described; hecnce they
are not dealt with separately. 142.
For instance, in connection with Alliteration, three
defects have been cited (by the older writers) as
specially noticeable; these are—(1) absence of general
recognition, (2) uselessness and (3) incompatibility of
diction; and these do not differ in character respectively
from (1) being opposed to accepted notions, (2) Irrele-
vancy and (3) Discordance of letters; as they have the
same character as these. Examples in order—
(1) [Absence of General Recognition]—
'Chakrī chakrārapaṅktiṁ harirapi cha harīn,
dhūrjaṭirdhūrdhvajāgrān
Akṣaṁ nakṣatranāthoruṇamapi varuṇaḥ,
kūbarāgraṁ kuberaḥ
Raṁhaḥ saṁghaḥ surāṇāṁ jagadupakṛtaye
nityayuktasya yasya
Stauti prītiprasannonvahamahimarucheḥ
sovātātsyandano vaḥ.'
II-12