सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
काव्यप्रकाश (आचार्य मम्मट - सम्पूर्ण १० उल्लास सटीक)

काव्यप्रकाश (आचार्य मम्मट - सम्पूर्ण १० उल्लास सटीक)

Kavyaprakasha of Mammata with Hindi Commentary

आचार्य मम्मट / पं. विश्वेश्वर सिद्धान्तशिरोमणि द्वारा

DevanagariSanskritpublished616 पृष्ठ

पृष्ठ 405, कुल 616 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 405

352 KĀVYAPRAKĀŚA
स्वप्नेपि समरेषु त्वां विजयश्रीर्न मुञ्चति ।
प्रभावप्रभवं कान्तं स्वाधीनपतिका यथा ॥३९२॥
चकितहरिणलोललोचनायाः क्रुधि तरुणारुणतारहारिकान्ति ।
सरसिजमिदमाननं च तस्याः सममिति चेतसि संमदं विधत्ते ॥३९३॥
अत्यायतैर्नियमकारिभिरुद्धतानां
दिव्यैः प्रभाभिरनपायमयैरुपायैः ।
शौरिर्भुजैरिव चतुर्भिरदः सदा यो
लक्ष्मीविलासभवनैर्भुवनं बभार ॥३९४॥
Svapnepi samareṣu tvāṁ
Vijayashrīrna muñchati
Prabhāvaprabhavaṁ kāntaṁ
Svādhīnapatikā yathā.
‘Victory in battle leaves you not, even in a dream,
just as a woman to whom her husband is devoted leaves
him not, who bestows deep affection upon her.’
(2) [The Implied Simile, in a Sentence]—
‘Chakitahariṇalolalochanāyāḥ
Krudhi taruṇāruṇatārahārikānti
Sarasijamidamānanaṁcha tasyāḥ
Samamiti chetasi saṁmadaṁ vidhatte.
‘He goes into raptures when he finds that her face
and the lotus are equal,—she with eyes like those of the
frightened fawn, and face flushed with indignation and
shining like a brilliant red necklace !
(3) [The Directly Expressed Simile in a Compound]—
‘Atyāyatairniyamakāribhiruddhatānāṁ
Divyaiḥ prabhābhirana-pāyamayairupāyaiḥ
Shaurirbhujairiva chaturbhiradaḥ sadā yo
Lakṣmīvilāsabhavanairbhuvanam babhāra.’