काव्यमीमांसा (महाकवि राजशेखर - कवि-रहस्य एवं देश-विभाग सटीक)
Kavyamimamsa of Rajasekhara with Hindi Commentary
महाकवि राजशेखर / पं. केदारनाथ शर्मा द्वारा
पृष्ठ 12, कुल 381 में से
संदर्भ में पढ़ेंX PREFACE.
ओं नमः सर्वज्ञाय ॥ पीत्वैव श्रुततोयानि यस्याः शुद्ध्यन्ति देहिनः ।
मुनिहंससमाकीर्णां तां नमामि सरस्वतीम् ॥
कविगुह्यं प्रसत्त्यादिभावगम्यमनेकधा ।
यस्य येनोपसर्गेण धातोः कविपदं च यत् ॥
अर्थतः शब्दतो वापि समान्धातृन्विभ्रता ।
तथा हलायुधेनेदं कृतं कविरहस्यकम् ॥
आभासन्ति पदान्यत्र प्रचुराण्यपशब्दवत् ।
तद्विषमं स्वभावेन निबन्धनमपेक्ष्यते ॥
तत्तट्टीका प्रसिद्धार्था व्याख्यातुरुपयोगिनी ।
मुग्धबुद्धिप्रबोधार्थं क्रियते रविधर्मणा ॥
गुणान्वितां सुवर्णाढ्यां बह्वर्थां विपुलां घनाम् ।
इमामहमं न मुद्धामि क्षुद्रमीतेर्युगामि च ॥
नौरिवेह भवाम्भोघेरत्ताराय सतामियम् ।
गाढबन्धसमायोगा भिद्यते न जडैर्दृढा ॥
विचारयन्तु तां सन्तः मात्स्र्येण विवर्जिताः ।
हलायुधकथारूयाने नूनं नारायणः क्षमः ॥
Ends:—काव्यं हलायुधकृतं कविगुह्यनाम
ध्यातेह तस्य रविधर्मकृताऽस्ति टीका ।
अभ्यस्य तां यदि वदन्ति बुधा विवादे
स्पष्टक्रियेतरपदैर्विजयं लभन्ते ॥ छ ॥
अपशब्दाभासाख्ये काव्ये टीका शतानि चतुर्दशानि ।
रचितानि कविरहस्यं नाम काव्यं समाप्तमिति ॥
संवत् १४९१ वर्षे वैशाखसुदि १ बुधे श्रीखरतरगच्छे श्रीजिनभद्रसूरिविजयराज्ये
भाण्डागारे कविरहस्यं नाम काव्यमिदं लेखितेति । छ । शुभं भवतु कल्याणमस्तु लेखकपाठकयोः ।
छ । श्रीः । छ । श्रीः । छ । श्रीः । छ । श्रीः । छ । छ । श्रीः ।
The paper MS. contains the complete text of Kāvyamīmāṁsā-
Kavirahasya and is generally correct. As it seems to have been
copied from the palm-leaf MS. in the Jesalmere Bhaṇḍār, the
copyist has occasionally erred in reading and transcribing the MS.
Besides these, three MSS. of Hemachandra's Kāvyānuśāsana-
viveka have been also utilized in the portion borrowed by Hēma-
chandra from the Kāvyamīmāṁsā. It may here be noted that a
critical edition of Hemachandra's Kāvyānuśāsana with the Viveka
is a necessity.
The celebrated Jesalmere Bhaṇḍār also contains an old palm-
leaf MS. of this work dated Saṁvat 1216, but it is reported to be