काव्यालङ्कार (आचार्य भामह - भारतीय काव्यशास्त्र एवं अलङ्कार-सिद्धान्त मूल महाग्रन्थ सटीक)

THIRD PARICCHEDA 131
रसवदलंकारः (14)
रसवद्दर्शितस्पष्टशृङ्गारादिरसं यथा ।
देवी समागमद्धर्ममस्करिण्यतिरोहिता ॥ ६ ॥
6. Rasavat is the dramatic disclosure of hidden
love or the like emotion. Example. The virtuous
nun came upon the scene revealed as the queen.
6. रसवत् arises when शृङ्गार or a like emotion is
suddenly displayed by a dramatic turn. The se-
cond half of the verse refers to a case where a queen
disguised as a nun suddenly disclosed her true form.
An apt illustration is given by Mr. D. T. Tatacharya
from Kumārasambhava where Śiva disguised as a
Brahmachārin suddenly discloses his true form
before Pārvatī. In this connection the following
Ślokas may be perused with advantage.
इतो गमिष्याम्यथवेति वादिनी
चचाल बाला स्तनभिन्नवल्कला ।
स्वरूपमास्थाय च तां कृतस्मितः
समाललम्बे वृषराजकेतनः ॥ V—84.
तं वीक्ष्य वेपथुमती सरसाङ्गयष्टि-
र्निक्षेपणाय पदमुद्धृतमुद्वहन्ती ।
मार्गाचलव्यतिकराकुलितेव सिन्धुः
शैलाधिराजतनया न ययौ न तस्थौ ॥ V—85.
Cf. Udbhaṭālaṅkārasārasaṅgraha—
रसवद्दर्शितस्पष्टशृङ्गारादिरसोदयम् ।
स्वशब्दस्थायिसंचारिविभावाभिनयास्पदम् ॥