काव्यालङ्कार (आचार्य भामह - भारतीय काव्यशास्त्र एवं अलङ्कार-सिद्धान्त मूल महाग्रन्थ सटीक)

SECOND PARICCHEDA 103
विचित्रबर्हाभरणाश्च बर्हिणो
बभुर्दिवीवामलविग्रहा ग्रहाः ॥ ६३ ॥
63. Then in that forest elephants following
their mates and possessed of temples wet with
streaming rut and peacocks decked in their multi-
coloured plumes shone like planets with their stain-
less bodies on the sky.
63. The author begins the last mentioned de-
fect viz., असदृशता or dissimilarity with an illustra-
tion. Here elephants and peacocks are compared
to planets. वनिताः अनुयातुं शीलमेषामिति वनितानुयायिनः Follow-
ing the she-elephants in love. प्रवृत्तं यत् दानं तेन आर्द्रः कटः
येषां ते प्रवृत्तदानाद्र्रकटाः Possessed of temples wet with
ichor ; infatuated elephants. विचित्राः बर्हा एव आभरणानि येषां ते
विचित्रबर्हाभरणाः Possessed of multi-coloured plumes for
their ornaments. बर्हिणः Peacocks. Amara :—मयूरो बर्हिणो
बर्ही. दिवि अमलविग्रहाः ग्रहाः इव बभुः. Verse cited by Nami-
sādhu on Rudraṭa’s Kāvyālaṁkāra XI—24 (with the
modification—वनिताविहारिणः प्रभिन्नदानाद्र्रकटाः) thus :—यत्रोपमा-
नोपमेययोः साम्यं नास्ति तदसादृश्यम् । यथा—वनेऽथ... । अत्र न किंचि-
द्दन्तिनां मयूराणां च ग्रहैः सारूप्यमस्तीति ।
ग्रहैरपि गजादीनां यदि सादृश्यमुच्यते ।
तथापि तेषां तैरस्ति कान्तिर्वाप्युग्रतापि वा ॥ ६४ ॥
64. If elephants and others are to be compar-
ed to planets, have they any of their effulgence or
fierceness in common ?