कौषीतकि ब्राह्मण (शाङ्खायन ब्राह्मण - उदय प्रणीत व्याख्या सहित सटीक)

[पृष्ठम् ७०]

XV, 2, २०-५, १९ कौषीतकिब्राह्मणे 70
ब्रह्मोवाच प्रधर्षयन्⁴ ।२०। सोऽब्रवीद्धत्वा वृत्रं विजित्य त्वया मेऽयं सह सोमपीथ इति
।२१। स एष ब्रह्मण एव सोमपीथः ।२२। तस्मिन् देवता अन्वाभजतेति ह स्माह कौषी-
तकिः ।२३। यस्मिन्निन्द्रो वरुणो मित्रो अर्यमा देवा ओकांसि चक्रिर इति ।२४। अत्र
देवता अन्वाभक्ताः ।२५ ।।२।।
¹ L. P. प्रहर्षयन्तः ² L. P. add प्रवान् ³ L. P. omit ⁴ L. P. प्रहर्षयन्
तदाहुर्यन्नैव स्तोत्रियो नानुरूप इन्द्रनिहवश्च ब्राह्मणस्पत्यश्च प्रगाथावथ कस्मात् पुनरा-
दायं ककुपकारं शस्यते इति ।१। पुनरादायं वै सामगाः पवमाने स्तुवते ।२। तस्यैवैतद्
रूपं क्रियते ।३। अग्निर्नता भग इव क्षितीनां त्वं सोम क्रतुभिः सुक्रतुर्भूस्त्वयोग्नीषोमीये
।४। अग्नीषोमौ वा अन्तर्वृत्र आस्ताम् ।५। ताविन्द्रो नाशक्नोद्वज्री वज्रं प्रहर्तुम् ।६। तावेतं
भागमुपनिचक्रामताम्¹ ।७। यज्ञैर्नयोरसौ² पौर्णमासे ।८। तदेतद् वार्त्रघ्नमेवोक्थं यन्मरुत्व-
तीयम् ।९। एतेन हीन्द्रो³ वृत्रमहन्⁴ ।१०। पिन्वन्त्यपो मरुतः सुदानव इति पिन्वन्त्य-
पीया ।११। आपो वै पिन्वन्त्यपीया ।१२। ⁵तद् यदेव वृत्रं⁵ हतमापो व्यायन् ।१३। यत्
प्रापिन्वंस्तस्मात् पिन्वन्त्यपीया ।१४। सा वै जगती ।१५। तया सर्वाणि सवनानि जग-
द्धन्ति भवन्ति ।१६। जनिष्ठा उग्रः सहसे तुरायेति जातवन्मरुत्वतीयम् ।१७। एतद् वा
इन्द्रो जायते⁶ यद् वृत्रमहन् ।१८। एतदु वा एष जायते यो यजते ।१९। तस्य प्रथमाया-
मध्वर्युः सकृन्मद्धत् प्रत्यागृणाति ।२०। अत्र हीन्द्रः⁷ प्रथमममाद्यत् ।२१ ।।३।।
¹ L. P. ॰मुपनिराक्रा० ² L. (var.) यस्यैवैन० ³ L. P. हेन्द्रो ⁴ L. P. Here ends
Khaṇḍa 2 ⁵-⁵ ER. तं ⁶ L. अजायत (remarks that all MSS. read जायते)
⁷ L. P. हेन्द्रः
तदेतत् पृतनाजिदेव सूक्तं यन्मरुत्वतीयम् ।१। एतेन हीन्द्रः¹ पृतना अजयत् ।२। तस्य मध्ये
निविदं दधाति ।३। मध्ये वा इदमात्मनोऽन्नं धीयते ।४। अथ निविदः शंसति ।५। प्राणा
वै निविदः ।६। प्राणानेव तदात्मन् धत्ते ।७। तासामेकैकं पदमवग्राहं शंसति ।८। एकैक-
मेव तत् प्राणमात्मन् धत्ते ।९। उत्तमेन प्रणौति ।१०। इममेव तत् प्राणमुत्सृजते ।११।
तस्माद्दीमं प्राणं सर्वे प्राणा अनुप्राणन्ति ।१२। अथो अन्नं निविद इत्यप्याहुः² ।१३। तस्मा-
देना आरतं शंसेत् ।१४। अत्वरमाण इव हि³ प्रतिकामिनमन्नाद्यमत्ति ।१५। ये त्वाहिहत्ये
मघवन्नवर्धन्नित्युक्थं शस्त्वा यजति ।१६। ये शाम्बरे हरिवो ये गविष्टाविति ।१७। एतैर्वा⁴
एष एतानि सह वीर्याण्यकरोत् ।१८। तैरैवास्यैष सह सोमपीथः ।१९। सा वा ऐन्द्री

---

[पृष्ठम् ७१]

71 माध्यन्दिनसवनम् XV, 4, २०