कात्यायन श्रौतसूत्रम् (शुक्ल यजुर्वेद काण्व-माध्यन्दिनीय श्रौत-कर्मकाण्ड सटीक)

५४ | कात्यायनश्रौतसूत्रम् ।

इत्यनयो 'र्यज्ञमारभे' इति, “ वातात् ” ( ४-६ ) इत्यस्यां यज्ञमिति, “ त्वे
रायः ” ( ४-२२ ) सन्तु “ मे रायः ” ( ४-२२ ) सन्त्विति, “प्रजाभ्यः”
( ४-२५ ) बध्नामीति । हविर्धाने स्थूणानिखनने विप्लवे “ त्वा ” ( ५-१८ )
हन्मीति, ' तन्नो सहास्तु ' ( ८-५-१८ ) ' तन्मेऽस्त्विति ' च ( ८-७-२१ )
स्तुत्याम् । सोममाने “ इन्द्राय त्वा ” ( ६-३२ ) इति पञ्चसु ' मिये ' इति ।
“ देवेभ्यस्त्वा मरीचिपेभ्यः ” ( ३-७ ) ' उपमार्ज्मि ' इति । ग्रहसादनम-
न्त्रेषु “ प्राणायत्वा ” ( ७-३३ ) इत्यादिषु साकाङ्क्षेषु सर्वत्र सादयामि '
इति, ग्रहग्रहणमन्त्रेषु च सर्वेषु साकाङ्क्षेषु ' गृह्णामि ' इति, उपांश्वन्तर्यामा-
ग्रयणोक्थ्यध्रुववर्जम् ( ७-१, ७-४, ७-२०, ७-२२, ७-२५ ) शुक्रामन्थि-
सादने ' सादयामि ' इत्यस्याभावः ( ७-१२, ७-१६ ) । महावीरसम्भरणे
पिण्डादेः आदाने “ मखाय त्वा शीर्ष्णे ” ( ३७-३ ) ' आददे ' इति
' परिगृह्णामि ' इति वा, सम्भाराभिमर्शने “ मखाय त्वा मखस्य त्वा शीर्ष्णे ”
( ३७-४ ) अभिमृशामि, निधाने ( ३७-४, ७ ) ' निदधामि ' इति, संसर्गे
( ३७-७ ) ' संसृजामि ' इति, करणे ( ३७-७ ) ' करोमि ' इति, अन्ति-
माभिमर्शने ( ३७-७ ) ' अभिमृशामि ' इति, श्लक्ष्णने ( ३७-८ )
' श्लक्ष्णयामि ' इति, प्रदहने ( ३७-९ ) ' प्रदहामि ' इति, “ ऋजवे त्वा ”
( ३७-१९ ' उद्धृपामि ' इति, अजापयोऽवसेके ( ३७-१० ) ' अवसि-
ञ्चामि ' इति, “ यमाय त्वा ” ( ३७-११ ) इत्यादिषु ' प्रोक्ष्यामि ' इति,
“ मधु मधु मधु ” ( ३७-१३ ) ' आधुनोमि ' ' उपवाजयामि ' इति वा ।
चयने प्राणभृच्छन्दस्याविराजामुपधानमन्त्रेषु (१३-५४, १४-१८, १५-४) मया
' उपधीयते ' इत्यध्याहारः । प्राणभृत्सु पञ्चस्वपि कण्डिकासु ( १३-५४, ५५
५६, ५७, ५८ ) दशमे-दशमे मन्त्राऽध्याहाराभावः ' गृह्णामि ' इत्यनेन निरा-
काङ्क्षत्वात् ; “ आशुस्त्रिवृत् ” इति कण्डिकापठितेषु “ धर्मे चतुष्टोमः ”
इत्यन्तेषु च ( १४-२३ ) ' मया उपधीयते ' इति; वालखिल्यासु च “आयुषे
त्वा ” ( १४-२१ ) इत्यादिषु ' त्वान्तेषु ' अष्टासु मन्त्रेषु ' उपधामि ' इति;
“ यन्त्रीराड् ” (१४-२२ ) इत्यत्र ' असि ' इति “ मूर्द्धासि राड् ”
( १४-२१ ) इत्यत्र ' असि ' इति दर्शनात् अस्याप्यनेन समानार्थत्वात्,
पशुशिरसि नासिकयोश्चक्षुषोश्च हिरण्यशकलप्रासने 'प्रास्यामि' इत्यध्याहारश्चतुर्षु
मन्त्रेषु “ ऋचे त्वा ” (१३-३९ ) 'प्रास्यामि' इत्यादि, “अग्निर्ज्योतिषा ”
(१३-४० ) इत्यस्यां 'अस्तु' इति, पशुशिरस उद्धरणे सहस्राय त्वा