कथासरित्सागर : द्वितीय खण्ड (लम्बक ६ से १८)

५४० कथासरित्सागर
सञ्चूङ्क्ष्वा गोमुखोऽथावीत्साधूक्तं मरुभूतिना।
किं पुनर्निराशोऽस्ति तव देवात्र कश्चन ॥५॥
क्षयो यावन्न वृत्तो हि पापस्य परिपन्थिनः।
तावद्दानप्रवृत्तोऽपि दातुं शक्नोषि न प्रभुः ॥६॥
परिक्षीणे पुनः पापे वार्यमाणोपि यत्नतः।
ईश्वरः प्रददात्येव कर्णाभरणमिदं किल ॥७॥
तथा च रूक्षदत्तस्य राज्ञः कार्पटिकस्य च।
लब्धदत्तस्य देवेतां कथामाख्यामि ते शृणु ॥८॥
राज्ञो रूक्षदत्तस्य लब्धदत्त कार्पटिकस्य च कथा
अभूल्लक्षापुरं नाम नगरं वसुधातले।
तत्रासील्लक्षदत्ताख्यस्त्यागिनामग्रणीर्नृपः ॥९॥
रूक्षादूनं न दातुं स जानाति स्म किमार्थिने।
सम्भ्रमात् तु य तस्मै ददौ लक्षाणि पञ्च सः ॥१०॥
तुष्टोप यस्मै स पुनर्निर्दारिद्र्यं चकार तम्।
रूक्षदत्त इति ख्यातं नाम तस्यात एव तत् ॥११॥
तस्यैको लब्धदत्ताख्यः सिंहद्वारे दिवानिशम्।
तस्थौ कार्पटिकश्चर्मखण्डैककटिकर्पटः ॥१२॥
स निवस्त्रटः शीतवर्षे ग्रीष्मातपेऽपि वा।
न चचाल ततः क्षिप्रं स राजा च ददर्श तम् ॥१३॥
तथा तस्य चिरं तत्र तिष्ठतः क्लेशवर्तिनः।
न स राजा ददौ किञ्चिद्दातापि सकृपोऽपि सन् ॥१४॥
अथैकदा स नृपतिर्जगामासन्नकाटवीम्।
स च तं लगुडं बिभ्रदन्वक्कार्पटिको ययौ ॥१५॥
तत्र तस्य ससैन्यस्य वाहनस्थस्य धन्विनः।
व्याघ्रान्वराहान्हरिणान्बाणवर्षेण निघ्नतः ॥१६॥
अग्रत पादचारी सन्न कार्पटिक एककः।
जघान लगुडेनैव वराहाम्हरिजान्वहून् ॥१७॥
स दृष्ट्वा विक्रमं तस्य चित्रं धूर्तः कियानयम्।
इति दध्यौ स राजाऽन्तर्न त्वस्मै किञ्चिदप्यदात् ॥१८॥