कथासरित्सागर : प्रथम खण्ड (लम्बक १ से ५)

२४४ कथासरित्सागर
तथेति प्रतिपद्यैतद् गत्वा सोऽथ वणिग्भयात्।
नक्तं चक्रे तथा सर्व निर्विमर्शा हि भीरवः ॥३९॥
प्रव्राजकोऽपि तत्कालमुवाचानुचराद्विजान्।
गङ्गां गच्छत तन्मान्तर्वहन्ती यां च पश्यथ ॥४०॥
पृष्टोर्ध्वदीपां मञ्जूषां गुप्तमानयतह ताम्।
उद्घाटनीया न च सा धृतज्येष्ठार्चनाविति ॥४१॥
तथेति चागता यावद् गङ्गां न प्राप्नुवन्ति च।
राजपुत्र किमप्येकस्तावत्तस्यामवातरत् ॥४२॥
सोऽत्र तां वणिजा क्षिप्तां मञ्जूषां वीक्ष्य दीपतं ।
भृत्यैरानाय्य सहसा कौतुकादुदघाटयत् ॥४३॥
ददर्श चान्तःकन्यां तां हृद्योन्मादकारिणीम्।
उपयेमे च गान्धर्वविधिना तां च सत्क्षणम् ॥४४॥
मञ्जूषां तां च गङ्गायां तथैवोर्ध्वस्पदीपिकाम्।
कृत्वा तस्याञ्च निक्षिप्य, घोरं वानरमन्तरे ॥४५॥
गवेष्य तस्मिन्सम्प्राप्तकन्यारत्ने नृपात्मजे।
आययुस्तस्य चिन्वन्त शिष्याः प्रव्राजकस्य ते ॥४६॥
ददृशुस्तां च मञ्जूषां गृहीत्वा तस्य चान्तिकम्।
निन्यु प्रव्राजकस्यैनां सोऽथ हृष्टो जगाद तान् ॥४७॥
एकोऽह साधय मन्त्रमादामैतामिहोपरि।
अधस्तूष्णीं च युष्माभि स्थातव्यमिमां निशाम् ॥४८॥
इत्युक्त्वा तां स मञ्जूषामारोप्य मठिकोपरि।
स परिव्राट् विवृतवान् वणिक्कन्याभिकामुक ॥४९॥
सत्तश्च तस्या निर्गत्य वानरो भीषणाकृतिः।
तमभ्यधावत् स्वकृतो मूर्त्तिमानिव दुर्नयः ॥५०॥
स तस्य दशनैर्नासां नखैः कर्णौ च तत्क्षणम्।
चिच्छेद पापस्य कपिर्निग्रहज्ञ इव क्रुधा ॥५१॥
तथाभूतोऽथ स तत परिव्राडवतीर्णवान्।
यत्नस्तम्भितहासाश्च शिष्यास्तं ददृशुस्तदा ॥५२॥
प्रातर्बुद्ध्वा च तत्सर्वं जहाम सकलो जनः।
ननन्द स वणिक सा च तत्सुता प्राप्सत्पति ॥५३॥
१ प्राप्ता स्पृष्टदीपिका येति बहुव्रीहिः।