सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

कान्हड़दे प्रबन्ध (कवि पद्मनाभ - जालोर चौहान वीरगाथा, अलाउद्दीन खिलजी से युद्ध व जौहर इतिहास)

Kanhadade Prabandha of Kavi Padmanabha with Commentary

कवि पद्मनाभ (सम्पादक: प्रो. कान्तिलाल बलदेवराम व्यास) द्वारा

DevanagariHindipublished354 पृष्ठ

INTRODUCTION 31
The Old Western Rājasthānī orthography is not fixed. The
different manuscripts give a variety of forms of the same word. I have,
generally, tried to select the form which is philologically more correct,
or is the direct predecessor of the standard modern Gujarati form.
Thus, for instance, मांहि is preferred to मांहिं, माहि, माहिँ etc., as a form from
which the Modern Gujarati मां is directly derived. At times, when in
a portion of the text all the manuscripts fail to give the standard Old
Western Rājasthānī form, I have not hesitated to restore it on the
evidence found elsewhere in the text.
In constituting the text due consideration is given to the context
and grammatical accuracy. Readings more suitable contextually, syn-
tactically and grammatically are given preference over the rest though
found only in a minority of manuscripts. Nuances of current speech
have been another criterion for selection of readings. If a word is
used generally in a particular context, it is preferred to all variants
in that context though these variants may occur in a larger number
of manuscripts.
Similarly metrical considerations, including the observance of
initial or final rhyme have also been helpful in determining the text.
Thus, a reading metrically more suitable is preferred, though it may
not be fully representative.
Preference is given to the older forms over later ones, and to
owr forms over their Sanskritizations. If a reading is faulty, and
the corresponding correct standard form is found elsewhere in the text
or in other owr works of the same period the latter is restored.
It is an undisputed fact that Old Western Rājasthānī, which
can be called either Old Gujarātī or Old Rājasthānī, was the speech of
a wide area, which included both North Gujarāt and Southern and
Western Rājasthān including a part of Mālwā. The form of speech
used in Gujarat and Rājasthān then reveals just dialectical variations
almost like the Kāṭhiāwaḍī and Surtī dialects of Modern Gujarātī.
This poem, belonging, as it does, to Southern Rājasthān must have
contained numerous Rājasthānī traits in the original. In restoring
the text I have thought it necessary to give preference to Rājasthānī
forms found in Rājasthānī mss like AKL, or characteristically Rājas-
thānī forms in other mss, such as those encountered in old Rājasthānī
classics like Ḍholāmārurā Duhā or Gorā Bādal Padamaṇī Chaupaī.
Occasionally, a single manuscript preserves a lectio difficilior,
which all the rest either simplify or corrupt. In all such places I

32 KĀNHAḌADE PRABANDHA
have always adopted the lectio difficilior although found in a single
manuscript, in preference to simplified synonyms found in a majority of
manuscripts. It is rarely that all the manuscripts corrupt a reading,
but then their combined evidence points surely and unmistakeably to one
correct original reading, from which all the other readings have been
derived. In such places, the original reading—a lectio difficilior—is
restored.
At a few places, two sets of readings are equally representative
and therefore probable. There, the one which I find more suitable
is adopted in the text, while the other is given in Appendix II.
Even the slightest correction is mentioned as ‘emended’ in the
critical apparatus. In fact, at all such places it is just a restoration
of the original based on the collective textual evidence itself. Nowhere,
have I tampered with the text by substituting an imaginary reading
in place of the actual reading found in the manuscripts—not even at
places where the combined evidence of all manuscripts points to a
definite lapse by the poet.
It will interest students and scholars of Old Gujarātī and Old
Rājasthānī to know how I have selected the important readings in the
text. I have discussed the grounds for selection of all such readings
in Appendix II.
VII
A work of this magnitude could not be undertaken or com-
pleted without the encouragement and help from several scholars, who
have worked in this field.
I am thankful to Professor P. K. GODE, Curator, Bhāṇḍārkar
Oriental Research Institute, Poona, for giving me every possible
facility in the use of the Kānhaḍade Prabandha mss belonging to the
Bhāṇḍārkar Institute; to the trustees of the Anantanāthjī’s temple
and Godījī’s Upāśraya for making the Kānhaḍade Prabandha mss in
their Jñāna Bhaṇḍāras accessible to me; to Śraddheya Muni Śrī
PUNYAVIJAYAJĪ for taking pains in procuring for me some valuable mss
of the work; and lastly, to Śrī Motichandjī KHAJANCHI, well-known in
Bīkāner for his excellent collection of old works and paintings, for
placing at my disposal, without the least hesitation or ceremony, two
rare mss from his collection.
I am very grateful to His Highness Śrī KRISHNAKUMARASINHJI,
Mahārāja of Bhavnagar, for the generous patronage extended by His
Highness, which made it possible for me to undertake such a work in
these difficult times. I am also thankful to the University of Bombay
for a grant-in-aid for the publication of this work.

INTRODUCTION 33
It is difficult for me to express in words my deep debt of
gratitude to Ācārya Muni Śrī JINAVIJAYAJI, the doyen of Sanskrit,
Prākrit, Old Western Rājasthānī, and Jainistic studies in India. It
was he who inspired me to undertake this study and helped me gene-
rously at every stage. The successful completion of the work in its
present form and its publication in ‘Rājasthān Purātana Granthamālā’
is entirely due to his encouragement and generous help.
This volume is now complete—a result of 14 years of rather
exacting labour, and I am glad that it was not completed earlier. The
successive collations I had to prepare made it possible for me to bring
the final form of the constituted text as near, I hope, to the archetype as
possible. I could also thereby avail myself of the opportunity to apply
the recognized principles of textual criticism to the problem of restoring
old texts in the Indian languages to their original form and to modify
and alter these principles where necessary, to suit the peculiar circum-
stances of the Indian languages. I have, thus, attempted to develop
the methodology of textual criticism in relation to early texts in the
Indian languages.
This volume comprises the text and the criticism relative to it.
The next volume, which will shortly follow, will discuss the historical
and linguistic background of the work, give a complete translation of
the poem and a full Index Verborum, with, if possible, critical and
explanatory notes.
I have not spared myself in making this study as thorough and
accurate as possible, but it is for scholars to judge how far I have
succeeded.
Elphinstone College,
Bombay. K. B. VYAS
16-7-1953.
3

The provided image is completely blank and contains no visible text to transcribe.

कवि-पद्मनाभ-विरचित
कान्हडदे प्रबन्ध
✸ श्री आचार्य जिनचन्द्र ज्ञान भण्डार ✸
ज य पु र

The provided image is completely blank and does not contain any visible text to transcribe. Please upload a clear image of the page.

: कवि-पद्मनाभ-विरचित :
कान्हडदे प्रबन्ध
प्रथम खंड
॥ दूहा ॥
गौरींनंदन वीनवूं, ब्रह्मसुता सरसत्ति ।
सरस बंध प्राकृत कवूं, दउ मुझ निर्मल मत्ति ॥ १
आदिपुरुप अवतार धुरि यादवकुलि जयवंत ।
असुरवंश निकंदीउ, ते प्रणमूं श्रीकंत ॥ २
जिणि यमुनाजल गाहीउं, जिणि नाथीउ भूयंग ।
वासुदेव धुरि वीनवूं, जिम पामूं मन रंग ॥ ३
पद्मनाभ पंडित सुकवि, वाणी वचन सुरंग ।
कीरति सोनिगिरा तणी तिणि उच्चरी सुचंग ॥ ४
जालहुरउ जगि जाणीइ सामतसीसुत जेउ ।
तास तणा गुण वर्णवूं कीरति कान्हडदेउ ॥ ५
Maṅgalācaraṇa in B is कान्हडदे राउल ॥ श्री सारदायै नमः ॥; in C is ॥ ६० ॥
श्री गुरुभ्यो नमः । श्री शारदायै नमः ।; in D is ॥ ६० ॥ श्री गणेशाय नमः ।; in f mere एर्दना;
in G ॥ ॐ नमः ६० ॥; in J, ॐ श्री भगवत्यै नमः ।.
All Mss omit the name of the metre.
१ गौरींनंदन—गोरीनंदन C F G J. वीनवूं—वीनवूं C G, वीनवं F. ब्रह्मसुता—ब्रह्मसुता C D F G J. सरसत्ति—
सरसति D G. सरस बंध—सरबंधि F. प्राकृत—प्राकृति F. कवूं—कवूं C G, कवं F. दउ—द्यु C D, दिउ B G J,
मुझ—मूझ D, मज F J. निर्मल—निम्मल B, निरमल C J, नीर्मल D, अविरल G. मत्ति—मति G, सुत्ति J.
२ आदिपुरुष—आदिपुरष F G. अवतार—अवतारि C F. धुरि—धूं C, धूरि G. यादवकुलि—यादवकुल D,
य्यादवकुल F. असुर—असुरा C D F G. वंश—कंस C, बंस D G. प्रणमूं—प्रणमुं C D F G.
३ जिणि—जेणि B, जेणि D G, जिण F. यमुना—जिमना F, जमना G. जल—जलि B. गाहीउं—गाहीउ
B D G J. जिणि—जीणि B, जेणि C D G, जिण F. भूयंग—भुअंग D, भोयंग F, भूअंग G J. वासुदेव—वासूदेव
D G, वागदेव F. धुरि—घूरि D. वीनवूं—वीनयुं C F G. जिम—जेणि D, यम G. पामूं—पामुं C D F, पासु G.
मन रंग—मन रंगि F G. Note-G changes the verse-order to 2, 5, 6, 3.
४ पद्मनाभ—पद्मनाभ C G J, पद्भनाभि D, पंझनाभ F. सुकवि—कवि C, कहि G. वाणी—वांणी D J.
सुरंग—सुरगि C. सोनिगिरा—सोनगिरा B J, सोनिगिरां C, सेनगिरा D, कान्हडदे G. तिणि—तिण F. उच्चरी सुचंग—
रचुं सुरँगि C, उच्चरी सुचंगि F, उचरी सुरग G, उच्चरी सुचंग J.
५ जालहुरउ emended—जालउडइउ F, जालहुर B, जालहुरा C, जालहुर D, जाल्हर G J.
जाणीइ—जाणीई D, जाणीइ G J. सामतसी—सामंतधीय C, सामंतसी D, सामतवी J. सुत जेउ—सुत जेह B J,
सुतेय C, सुत जेअ G. तणा—तणु B. गुण—गुंग D. वर्णवूं—वरणवूं C, वर्णयुं F G. कान्हडदेउ em—कान्हइ-
देव B, कान्हउदेय C, कान्हडेदेउ D, कान्हडदे F, कान्हउदेअ G, कन्हडदेउ J.

२ कान्हडदे प्रबन्ध
नवकोटी नामि भणूं मारूआड़ि घण देस।
धण कण घरि सबिकहि तणइ कप्पड कणय सुवेस ॥ ६
कणयाचल जगि जाणीइ ठाम तृणउं जाबालि।
तहीं लगइ जगि जालहुर जण जंपइ इणि कालि ॥ ७
कुल कीरति आगइ घणी, वंश विशुद्ध वपाण।
राजहंस रूलीयामणा सोनिगिरा चहूआण ॥ ८
काह्न तणइ संपति इसी जिसीं इंद्रघरि रिद्धि।
सवे दिवस वासि वसइ राजभुवन नव सिद्धि ॥ ९
प्रीति सहोदरस्यूं घणी मालदेव मतिमंत।
कुंअर वीरमदे वली जाणे जगि जयवंत ॥ १०
६ नामि-नामि B, नांमि D G. भणूं-भणं C D, भणइ F G. मारूआडि-माह्वौडि B, मारूआडि C G J.
धण कण-धणकंयण B. घरि सबिकहि-घरिपरि B; घरिशववहि F; परिसवविहि G. तणइ-घणा B, तणि C J,
ताणै D. कप्पड-कपड F G. कणयं-कणइ F. सुवेस-विसेस C, सुवेश F.
७ जगि-यूगि G. जाणीइ-जांणीई D, जांणीइ J. ठाम-ठांम C D, ठामि F, ठांमह J. तृणउं
emended-तणु B D G, तणा C, सणउं F, अति J. जाबालि-जाब्राल B, जावाळि D F, मुंजवालि G, रसाल
J. तहीं-तिहां C, तहीअ F, तही G J. लगइ-लगि B, लगि C G J, लगई D. जगि-यूगि G. जालहुर-
जालहुरि B, जाल्हहर F J, जाल्हर G. जण-जन F. जंपइ F-जंपि B C J, जंपई D. इणि-ईणइ F J.
After vs 7 G interpolates the foll vss :-
विषमदूर्ग सुणीइ घणी इसू नही आसेर । असू ऐ जगि जाणीइ तेसुं नही ग्वालेर ॥
चित्रकूट तसु नही तसूं नही चंपकमेर । जसु जालहरगढि जांणीइ तसूं नही भांमेर ॥
बांधवगढ तसूं नही तसूं नही सालेर । अस्यु जालहर जांणीइ तसु नही मोढेर ॥
८ कुल-कुलि C D. आगइ-आगि B C G J. वंश-वंस C D G. विशुद्ध-विसुद C, विसुध D, वसुध G.
वपाण-वर्वाण D G, वयाणि F. iii quarter in D: राज करई घरि आपणे; in J: राज करि परि आपणि;
(cf vs 12 b). राजहंस-राजहरां G. रूलीयामणा-रलीयामना C, रलीआमणा F, रलौआंमणु G.
सोनिगिरा em.-सोनगिरा B G J, शोनिगिरा C, सोनगीरा D, सोनियरा F. चहूआण-चहूयान B, चहूंआण
C, चहूह्रआंण G J.
९ काह्न-काहांन G, कांह J. तणइ-तणि B G J. इसी-घणी C, असी G. जिसी-जसी G. इंद्र-इन्द्रई
D, इद्द G. रिद्धि-ऋद्धि B C, रिदि F, रधि G. सवे-सव B, शवे F, सवि G, सर्व J. दिवस-दिन C, दिवसि
D, वर्ण G, देस J. वासि-वासि B J. वसइ-वसि B J, वशि C. राजभुवन-राजऋद्धि C, राजभवने D,
राजरद्धि F, राजभवन G. निद्धि-निधि C D F J, मधि G.
१० Note-K MS commences from vs 10, ii quarter.
, स्यूं-सुं C, स्वं F, सु G, शूं J. मालदेव-मालदेय C, माल्हदे D, मालवदे J. मतिमंत-मतिमंति F,
मतिवंत J K. कुंअर-कुँयर B C D, कुमर G. जाणे-जाणि C, जणि D G J. जगि-युगि G. जयवंत-जयवंत
G, जाणे जगि-जाणीय्यइ K.

प्रथम खंड - ३
हठ कीधउ सुरताणस्यूं तास कथा संबंध।
चाहूआण गुण वर्णवूं, पहुवीइ प्राकृत बंध ॥ ११
राजनीति जाणइ घणीं, रूप सुहावइ अंग।
राज करइ घरि आपणइं चाहूआण नवरंग ॥ १२
॥ चउपई ॥
तिणि अवसरि गूजरधर राय सारंगदें नामइ बोलाइ।
तिणि अवगुणीउ माधव बंभ तही लगइ विग्रह आरंभ ॥ १३
रीसाव्यु मूलगु प्रधान, करी प्रतन्या नीम्यउं धान।
गूजराति तउ भोजनं करूं जउ तुरकांणउ आणूं अरहूं ॥ १४
माधव महतइं कस्यउ अधर्म, नवि छूटीयइ आगिलां कर्म।
जिहां पूजिज्यइ सालिग्राम, जिहां जपिज्यइ हरिनउं नाम ॥ १५

  • ११: कीधउ-कीधु B C D J. सुरताण-सुरतांण C K, सरताण D, सरताण G, सुलतान J. स्यूं-सुं C G,
    सं F, शूं J, स्युं K. संबंध-संबंध G. चाहूमाण-चाहूवाण B, चहुआंगह C, चहुआंणां G, चहुआंण J, चहु-
    आंणो K. गुण-गुंग D. वर्णवूं-वरणवू C, वर्णलुं F G K. पहुवीइ em.-पुहुवि B, पुहवि C F G, पुहवि
    D, पहुवि J, पहुवीइ K. प्राकृत-प्राकृति F.
    १२ राजनीति-राजनींत K. जाणइ-जाणि B C, जागई D K, जांणि G J. रूप-रूप G J, रूपि B.
    सुहावइ-सुहावि B, सोहावि C D G J, सोहावइ F. अंग-अंगि C J, रंगि F, रंग K. करह-करि B C G J.
    घरि-घर G. आपणइं-आपणि B C J, आंपणि G, आंपनई K. चाहूआण-चाहूयान B, चंहूआंगह C, चहु-
    आंणां G, चहूभाण J, चाहूभांग K. नवरंग-मनरंगि C, नवरंगि F.
    १३ चउपई em.-चुपई B C D F, चुपइ G, चुप K, चउपही K. तिणि-इणि C, तेणि B, तिण F. अवसरि-
    दिवस B, अवसरि D. गूजरधर-गूजरभर B, गुजरधर K. राय-राउ J. सारंगदे-सारिंगदे B J. नामइ
    em-नामि B, नामि C D F, नांमि G, नांमि J, नांमइ K. बोलाइ-कहियाय C, बोलाय D. Note-After
    13 a 1, interpolates foll conjectural line:-मंत्रीजउ तेहनउ बलवन्त, करनदेव युवराज
    मणंत. तिणि-तेणि B C, तिण F. अवगुणीउ-अवगुणिउ C, अवगणीउ F G J, अवगिनियो K. बंभ-वंप J.
    तही लगइ-तेह लगि B, तिहीय लगि C, तांहि लगाइ D, तहीम लगइ F, तही लगि G, तही पछी J.
    आरंभ-प्रारंभ B.
    १४ रीसाव्यु-रीसाविउ B C, रीसाणो K. मूलगु-मुलगो C, मूतिगु F, मुलणो K. प्रधान-प्रधान D K,
    परिधान F. प्रतन्या-प्रतिज्ञा B D, प्रतिभ्या F, प्रतज्ञा G, प्रतिन्या J. नीम्यउं em-नीम्यउ K, नीम्यूं B J,
    मुंच्युं C, नीम्युं D, नीम्यु F, नीमउंड G. धान-घांन D J K. गूजराति-गूजरात B, गुजरात K. तउ-तु B C
    F G, तु D, जु J. करूं-करुं C D F J, करउं K. जउ-तु B C D F G J. तुरकांणउ-तुरकाणं B J, तुरकांणं
    C, तरकांणु D, तुरकागं F, तुरकाणू G. आणूं-आणं C F, आंणुं D, आंणू G, आणु J, आंनु K. अरहूं-अहरुं
    B, अरहुं D J, अहं F, पहं G, णगउं K.
    १५ महतई-महितिइ B, महितु C, महितई D, महितइ F G, महिति J. कस्यउ-करिउ B, करि C, कह्युं D,
    करउ G, कीउ J. अधर्म-अधम्मे B, रूपमं G. नवि-नेकि G. छूटीयह em-छूटीइ B F J, छूटीई C D, सहीइ
    G, छूटियइ K. आगिलां-आगिनां B, आगल्यां C G, जो आगिल्यां D, आगिला F, कीया कृत J, अगिलां K.
    कर्म-कर्मे B. पूजिज्यइ em-पूजाइ B, पूजीइ C F G J, पूजीजइ D I, (ख), पूजियइ K. सालिग्राम-शालिग्राम
    B, सालिग्रांम C D G J. जपिज्यइ-अपिजइ 11 (ख), जपीइ B F J, तीवि भडी C, जपिय वे D, जपिज्यइ K.
    हरिनउं em-हरिनउ K, रामनं B, हरिंनं C D G, हरउं F, भगवंतनं J. नाम-नांम G K.

४ कान्हडदे प्रबन्ध
जिणि देसइ करायइ ज्याग, जिहां विप्रनइं दीज्यइ त्याग ।
जिहां तुलसी पीपल पूजीयइ, वेद पुराण धर्म वूझीयइ ॥ १६
जिणि देसइ सहू तीरथ जाइ, स्मृति पुराण मानीयह गांइ ।
नव पंडे अपकीरति हुई, माधवि म्लेच्छ आणीया सही ॥ १७
चाल्यउ माधव ढीली भणी, मेटि अपूरव लीधी घणी ।
विषम घाट उल्लंघ्या देश, नयर योगिनी करउ प्रवेश ॥ १८
पहिलउ जई मिल्यउ दीवाणि, साची बात सुणी सुरताणि ।
अलावदीन वडउ सुरताण, घणे देस वरतावी आण ॥ १९
धरी मेटि घोडानी लास मीर उंबरे करी अरदास ।
वडउ मुकर्दम माधव नाम पातिसाहनइ करई सिलाम ॥ २०
१६ जिणि-जेणि B C F, जीणि D, जीयइ K. देसइ-देसि B, देति C G, दिति D, देरा F J. करायइ-
कीजीइ B, करीइ C, कराय D, कराइ F, करि G, धर्महना J. ज्याग-याग B C, जाम्य D, व्याग F, अतियाग
G, लाग J. विप्रनइ-विप्रनि B G, पद्दर्शन D J I₁ (ख), विप्रनं K. दीज्यइ-दीजि B C, दीजइ D F,
दीज G. तुलसी पीपल-तुलसी इसर C, पीपल तलसी D, पीपल तुल्सी G J, तुलछी पीपल K. पूजीयइ em-पूजीइ
B C F G J, पूजीई D, पूजियइ K. पुराण-पुरांण D G J, पुरांन K. धर्म-धर्म्म B, अरथ C. वूझीयइ-वुझीइ
B C D F, वूझीद G J. Note-D J reverse the vs order to 17a, 16a, 16b, 17b.
• १७ जिणि-जीणि B D, जेणि C G, जिन F. देसइ-देसि B C, देति D F G, देस J. सहू तीरथ-
सहु तीरथ B, तीरथ सवि C, सहू तीरथ G, देहरि सहू J, सहु तीराथ K. जाइ-नाइ B, याइ C, जाय J,
जाइ K. स्मृति-स्मर्ति F, ब्रांम्हण G. पुराण-पुराणि C F, पुराय D K, वेद G. मानीयह em.-माणीइ B,
पूजीइ C F, मांनीइ D, मानीइ G J, मानियई K. गांइ-गाई C K, गाय D. नव पंडे-नवे पंडे G, नवे पंडि F.
अपकीरति-अपकिरती D. हुई F G-कही B, रही C D J, हूंइ K. माधवि-माधवि B, माधव C J G, तिहां
माधव K. म्लेच्छ-मेउ B F, म्लेछ D K, मेच्छ G. आणीया-आण्या C F, आणीआ G J, आंणिया K.
१८ चाल्यउ-चालिउ B G, चाल्यु C D F J. ढीली-दीली C, ढिल्ली K. मेटि-मेट K. लीधी-कीधी B J.
विषम घाट-विषम वाट C G, नियम पंथ D. उल्लंघ्या-उलंघ्या F G K. देश-देस D F G. नयर योगिनी-
नगर योगिनी C, योगिनी पुरि D, नयरि योगिनी F, नयर योगनी K. करउ em-करिड C D, किद्द B,
कहु F, कीउ G J, कियो K. प्रवेश-परवेस F, प्रवेस G.
१९ पहिलउ K-पहिले B J, पहिलं C D F, पहित G. जई मिल्यउ-मिलिउ जई B J, जइ मलीउ C,
जई मिडीउ D, जई मिल्यु F, जइ मल्युड G. दीवाणि F J-दीवाण B, धीवाण C, दीवांसि D G K. सुणी-सुणइ
F, सुणी G, कहूं B, कही J. सुरताणि-मुलतान D, सुरताण F, सरताणि G, सुरतांणि J K. अलावदीन-
अलावीन G. वडउ-वडिउ B, मोटउ C, यडु D G J. सुरताण-सुरतांण C K, सुरतांग K G. घणे देस-
घणि देसि B, घणे देशे C, घणे देसे D, घणे देश F J. आण-आण C D J K.
B interpolates the following two verses after vs 19:
पातसाह नवि जाणि सिद्धि माधवमदिति भांवी बुद्धि। छूटि घोडा पाणीहारी इंडतुरी विपुहुरी वार ॥
दिन इकेकु छोडी दीइ ते साहण मसाहाणी लीइ। भणिसि साठि गंगाजल तुरी एकदाळि ते खेली तुरी ॥
२० धरी-धरीइ B, घरीअ F, करी J. मेटि-भेट B K. घोडानी लास-नि मिठिउ उल्हासि C, घोडानी
लासि F, हथंवरनी लास J, घोडानी ल्हास K. उंबरे-उंवरे C D G K. अरदास-उरदास D. वडउ-वडु
B C D G. मुकर्दम-मकर्दम C, कुद्दम D, मकद्दम F, मकरदम G. नाम-नांम D J K. पातिसाहनइ-पातसाहनि
B, पातसाहनि C D G, पातशाहनि J, पातषाहनइ F. करइ-करि B D G J, करिउ C, करवत F. सिलाम
em-सिलाम D J K, सलाम B C, शलाम F, सलोम G.

: प्रथम खंड ५
जाण्यउं परदेसी परधान, असपति राजी दीधउं मान ।
पूछइ वात पातिसाह इसी, गूजराति ते कहीयइ किसी ॥ २१
किस्यूं पंभायत, अणहलपुर, किस्यूं दीवगढ, मांगलहुर ।
झालावाडि, सोरठ छह किसी, ए राउत सुणीइ साहसी ॥ २२
इस्यूं सांभली सरूइ सादि माधव थंभ करइ फिरीयादि ।
पित्री तणउ धर्म लोपीयु, राउ कर्णदे गहिलउ थयउ ॥ २३
एहउ अंग तणउ अनुराग, नित नित भक्ष करइ वछंनाग ।
विण पडीयार पटउ करि वहइ, न को अंगरप जमलउ रहइ ॥ २४
मरण तणइ भयि भोजन वार वांस चाटवउ धरइ सूआर ।
पहिलु राइ हूं अवगण्यउ, माहिरउ बंधव केसव हण्यउ ॥ २५
२१ जाण्यउ-जाण्यूं B, जानी C, जांण्यु D, जाणिउ G, जांणिउं J, जांण्यठ K. परदेसी-परदेशी B.
परधान-प्रधांन D, परधांन J K. असपति-असुरपति C, तब J. राजा-राई B C, राय F, सुरतांखि J.
दीधउं em-दीघउ K, दीधूं B J, दीधुं C D G, दीउं F. मान-तस मान F, मांन D G J K. पूछइ-पूछि
B C J. वात...C. पातिसाह-पातसाह B C D F, पातस्या G, पातशाह J. इसी-इषी B, ते हसी C.
गूजराति-गुजराति C, गुजरात B F, गुजरात K. कहीयइ em-कहियै K, वहीइ C D G J, वेही B.
किसी-कछी C G.
२२ किस्यूं-किसु C G, किस्यं F, किसिउं J, किसउ K. पंभायत-पंमाहूत B F G, अणहिलपुर J. अणहल-
पुर-पंमाइति J, अणहलपुरि K. किस्यूं-किसु C, किस्यं F, क्सू G, किसा J, किसउ K. दीवगढ-
दीव अनइ C, दीवगढ नै K. मांगलहुर-मांगलहुर B, मांगलोर C, मंगलहुर F, किसी बात J, मांगळुर K.
झालावाडि-झालीवाडि G. सोरठ-सुरठ B D. छह-छि B J, वे C, वि D, छिइ K. किसी-कयी G. ए राउत-ए
रायूत B, ए राउर F, ऐ राउत G, तिहां राव J, किसा रावत K. सुणीइ-सणीइ F, सूणीइ G, कहियह K.
२३ इस्यूं-इसिउं C, इस्यं F, इसी G J, इसुं K. सांभली-चांभलि B, सांभलिउं C, सामली F G, सांम-
लीइ J. सरूइ-सरलइ K. सादि-सादिं I. करइ-करिइ B, करि C G J. फिरीयादि-फरीयादि B, फरीआदि
C D G J, फिरीआद F. पित्री-छित्री C D, घित्रीज F, क्षत्री G. तणउ-तणु B C D G J. धर्म-धर्मे D.
लोपीयु-लोपिउ B C J. कर्णदे-करणदे B C, कर्ण ते K. गहिलउ-गरिष्ठ B C G J, गहिलं D. थयउ-
थयु B C G J, थयुं D, थउ F.
२४ एहउ-पहवु B C D G, इसिउ J, एहं K. तणउ-तणु B C G, तर्णु D, भय J. अनुराग-अनरांग C,
अनुंराग D, अनूराग J. नित नित-नितु २ C D F J, ... G. करइ-करि B C. वछनाग-सरहु वछनाग G.
पडीयार-पदीभार C D G J, पढीआरि F, पटिदार K. पटउ-पटु B C D G J, करि...G. वहइ-वहि B C
F G J. अंगरप-अंगरक्ष C F J, मांगरप G. न को अंगरप-अंगरक्ष कोइ न F. जमलउ-जमलु B D
F G J, यमलु C. रहइ-रहि B C G.
२५ मरण-मरणे B, मरणं F, मण G, मुत J. तणइ...B, तणि C D G J. भयि-भय C D K, भूप B,
भइ F, भूर G, टह J. भोजन वार-भोजन धारि G J. वांस-वासि B D F, वंस K, वांखि G J. चाटवउ-
वाट B, चाटूया C, चाटुउ G, चादूअ F, चाटू J. धरइ-दरि B, धरि C, धूरि G, धाथि J. सूआर-सोआर C,
सूआर B. पहिलु-पहिउं C F, पहिउं D J, पहिळ C, पहिलइ K. राइ-राई B J, राय D F G K. हूं-हुं
D F, हू G, हुंज K. अवगण्यउ-अवगन्यू B, अवगणित C G, अवगर्ण्यु D, अवगुणिउ J, अवगण्यो K.
माहिरउ-माहाइ C, माहइ C D J, माहव B. केसव-केशव D F J. हण्यउ-हणिउ B C J, हण्यु D, हणु
F, हरिउ G.

" in "राषूं": it is ष or ख? It's 'ष' (used for 'ख' in Gujarati/Rajasthani scripts, often transcribed as ष with a dot or just ष). Here it's 'ष': "राषूं O".

Footnote Line 8 (L18):
एक-एकं F, इक K. झालूं-चाहूं O, झालं F, झालू G, झांल K. बानि-बाँनि O J, धांन K. पूनकार-पूंनकार
Wait, "बानि-बाँनि O J, धांन K."
Yes, O J!

Footnote Line 9 (L19):
D, पुनकरि G, मीरां कहिउं J, पूंस्कीर K. अह्म-हूँ O, मूँ D, इम F G K, यनि J. साचूं-साचुं O F, साचु

Footnote Line 10 (L20):
G, शाचु K. जाणि-जांणि D G J K. गूजराति-गूजरात B F, गुजराति K. लेई-लेइ G, ले K. आपूं-आपुं

Footnote Line 11 (L21):
O F G K. आणि-आँणि D G J K.

Footnote Line 12 (L22):
`२८ त

प्रथम खंड ७
कहइ प्रधान, अवधारउ राय, सोरठ भणी तुरकांणउ जाइ ।
वीजी भूमि दोहिलां घाट, पातसाह मागइ ए वांट ॥ ३१
सभा सिद्ध रा बोलइ मर्म, ए तां नही अह्मारउ धर्म ।
जिहां भाजइ गाम झालियइ वान, अवलां तणा ओडियइ कान ॥ ३२
जिहां पीडीयइ विप्र नइ गाय, तिहां वाट नवि आपइ राय ।
वल्या प्रधान, न सीधउ काज; हियइ घणी ऊपनी लाज ॥ ३३
वीनवीया जईनइ सुरताण; कान्हडदे नवि मानइ आण ।
घडी वात घणेरइ प्राणि, नीसासउ मेहलु सुरताणि ॥ ३४
॥ पवाडु ॥
[ वडउ धीर विख्यात घदीतउ महिमूंद साहन्नु केडु ।
सूर धीर अनइ सपंराणु पातसाहि तव तेडु ॥] ३५

  • ३१ कहइ-कहीइ B, कहि C D F G J. प्रधान-प्रधान J K. अवधारउ-उदारु B, अवधारु C D J,
    उवधार F, उदारइ G, अवधारउ K. राय-राइ B G. सोरठ भणी-भणी सुरठ B, सोरठि भणी D, भणी
    सोरठ G. तुरकांणउ-तरकाणूं B G, तुरकाणं C, तुरकांणू D, तरकाणं F, तुरकाणं J. जाइ-जाई C, जाय J.
    भूमि-भूमि B, भोमि G J. दोहिला-दोहेला B, दोहिली G, दोहेल J. पातसाह-पातसाहि C G, पातशाइ
    J. मागइ ए-ए मागि B J, सु मागी C, मागइ आ D G, मांगइ ए K.
    ३२ G omits vs 32. सभा-सुभा F. सिद्ध-मध्य B, माहि C, शुद्धि F, सहित J K. रा-राय
    C D F, राइ K. बोलइ-बोलि B J, बोल्यु C. मर्म-मरम C, मम्मे D. ए तां-ए ता C F. नही-नहीं B.
    अह्मारउ-अम्हारु B C J, अह्मार्य D. धर्म-धरम C, धर्म्मे D. जिहां भाजइ-भाजिइ B, भांजि C, भाजई
    D, भाजइ F, भाजि J. गाम-गांम B J D. झालियइ-झालीइ B C, झालइ D. वान-वानि D F, बांन K.
    झालीइ बान-थांन झालीइ J. अवला तणा-जिहां अबलाना C, अवला तणी D, अवलां तणा F. ओडियइ
    -मोडीइ B F, श्रोदि C, श्रोडीई D. कान-क्रांन D. iv qr in J is उसि देश असुर झालीइ.
    ३३ पीडीयइ-पीडीइ D, पीडिऊं K. विप्र-ब्रांहाण J. नइ-नि B J. गाय-गाइ B J, गाई G K. नवि-न
    J. आपइ-आपि B C G J. प्रधान-प्रधान D J K, परधान F. सीधउ em-सीधूं B J, सीधुं C D F, हीधुं
    G, सीधउ K. हियइ-दईयडि घणी B, हईआमांहि C, हीइ घडी D, हीआमाहि तु F, इइए घणी G, हीअडि
    J. ऊपनी-उपनी C D K.
    ३४ वीनवीया जईनइ-°नि B J, वीनवीउ तब जई C, वीनबिया जईनइ D, वीनवीआ जइनइ G, वीन-
    वियां जाई K. सुरताण-सुरतांण C K, सुल्तान D, सरताण F, सुरताण G, सुरतान J. कान्हडदे-कांन्हददे C
    D, काहांनडदे G, कान्हडदे J. मानइ-मानि B, माने D, मागि G, मानि J. आण-आंण D J. घडी-घढी C J,
    घटिअ F. घणेरइ-घणेरि B J. प्राणि-प्रांणि C G J K. नीसासड-नीसासु B, मीसासुं C D F G J, तब
    मीसातउ K. मेहलु-मुंकिड C, मेहलइ D, मेहइ F K, मूफ्यु J. सुरताणि-मुलतांन D, सुरताण F, सुरतांणि
    G J, सुरतांग K. Note-F reverses ii and iii qrs : चढीअ...प्राणि is ii, and कान्हडदे...
    आण is iii qr.
    ३५ पवाडु-चालि B, पवाडूं D, थेलि ढाल F, पाटिबंध G, ढाल पवाडातु J, ढाल पवाढानी अर्थस्पंचू
    K. B G K omit vs 35. वडउ-वडु C D J. विख्यात em-विज्ञात C, धन्यात D, विज्ञात F J. घदीतउ-
    घरीतु C D, विरीतु F. महिमूंद साहन्नु केडु-महमूंद साहन्न केडु D, महिमद साहन्न केडु F, मंदिमूंद शाहनु येदु
    J. सूर धीर...तव तेदु C-अलूपांन बलवंतु चंदउ महुलमाहि तेडावत D, अलूपयान बलवंतु चंदउ मुहलि
    आगिलइ तेडउ F, अल्लखांन बलवंतु चादु महल्तमाहि ते येदु J.

८ कान्हडदे प्रबन्ध
अल्लूपान बलवंतउ चंढउ तास दीयुं फुरमाण ।
गूजराति ऊपरि दल नूंध्या, वीडउं दइ सुरताण ॥ ३६
माधव मुहतउ साधि मोकल्यउ पोसातु परधान ।
मोटा मलिक मीर मेलावि दीधा पोजा पान ॥ ३७
अलावदीन पातिसाह मोटउ, कान्हडदे चहूआण ।
गढ जालहुरि हूड गढरोहउ, ते हूं करुं घपाण ॥ ३८
गूजराति सोरठ सोमईया घाहरि विसमूं बीतूं ।
भिडकिमाड राउलि हठ कीधउ, अल्लूपान दल जीतूं ॥ ३९
डहिली दोर सावाण सिराचा कटक तणा सिणगार ।
घडीयाजोणी सांडि पल्हाणी पूठि परठ्या भार ॥ ४०
३६ अल्लूपान-अल्लुपांन D G J K, बलवंतउ-बलवंतु B C D F G J. चंढउ G K-बांडु B, जाणी C F,
आंणी D J. तास दीयुं em-तास दीउं B C J, तासु दीधउं D I₁ (ख), तास हऊउ C, तास दियुं K.
फुरमाण-फरमान C, फरमांन D, फरमांग G J, फुरमांग K. गूजराति-गूजरात B F, गुजरात K. ऊपरि-
उपरि C, ऊपर G. नूंध्या-नुंध्यां C J, नुंधिउं D, न्यंध्या F, चान्यां G, रुंध्यां K. वीडउं em-पीडिडँ B,
वीडुं C D, पीडूं F J, वीटउ G K. दइ-दि B C, दिइ D, दीउ G, दीऊं J. सुरताण-शुलतांन D, सूरताणं
C, सुरतानि J, सुरतांग K.
३७ मुहतउ-महितु B C D F J, महीतु G. मोकल्यउ-मोकल्यु B C F G, मोकल्युं D, मोकलिउ J.
पोसातु-पोसांता K. परधान-परिधान F, परघांन J K. मलिक मीर-मीर मलिंक C D F J. मेलावि-मेलावइ
D F K. दीधा पोजा-पोजा दीधा K. पान-पांन C D G J K.
३८ अलावदीन-अलावदीग K. पातिसाह-पादसाह B, पातसाहज्ज C, पातसाह D F G, वे साहिय J,
पातिसा K. मोटउ-मोडु B C G F. कान्हडदे-काहनउदे D, कांहोनडदे G, कान्हडदे J. चहूआण-चहूयान B,
चहूआंग D J, चहुआण K. जालहुरि-जालहरि C, जालहुर D, जालद्धर F, जालहोरि G, जा

प्रथम खंड ९
कोटइं घणा घूघरा वाजइ, रह्वारी असवार ।
पहिलइ टमकि पेसरउ चाल्यु, घडीय न लाई वार ॥ ४१
फारकभाषी अनइ हवसी, बीहामणा बंगाल ।
पाला पलइ पटायत काहर, भोई नई वलवाल ॥ ४२
रांध्यां धान चालता पाइ, भठीआरा तवाप ।
चाल्यां कटक पेसरा पूठि, मांहि मेछना लाप ॥ ४३
मदि माता मयगल सिणगारया, पूठि चढ्या पूंतार ।
लीधी पापर नई कठपंजर, घंटा रणझणकार ॥ ४४
ऊपरि चढ्या न अंकुश मानइ, एहवा गज रोसाल ।
सवे सारसी करतां चालइ, जेहवा परबतमाल ॥ ४५
४१ कोटइं-खोटिं B, कोटि C G, कोटी D, कोटइ F, ऊटकोटि J. घणा-घण B J, तणी C, घणी D F G.
घूघरा-घूपरी B C D F G, घूपर J. वाजइ-वाजि B C G J. 1 qr in J is: ऊटकोटि घूपर घण वाजि. रह्वारी
em-रईबारी K, रवारी B C D F G J. पहिलइ-पहिलि B C G J. टमकि-मेइलागि C, डमकि J. पेसरउ-
पेसर B G J, पेसरूं C, पेसडु D. चाल्यु-चालिउ B, चालि C J, चालिइ D, चालु G. घडीय-घटी B G J K,
घडि D, घड़ीअ F. लाई-लाइ C G J, लागइ D. K omits vs 41 b.
४२ फारकभाषी-भारकभाषा B, फारकहायी D J, पारकभाषी G. अनइ-अनि B J, अछइ C, नई वली
D, ... F. हवसी-... F. बीहामणा-बीहामगां C, बीहामगां G. बंगाल-बगाल G. पलइ-पुलि B, पति C, पडि
D J. पटायत-पटाई B, पटाइत C, पटाइट D, पटाइता G. काहर-काहल B, काही C. भोई-भोइ B G,
भाई D. नई-नि B C J. बडवाल-वहुयाल B, वलवाल C, विलिवाल D, वहूवाल G, वंबाल J. K omits
vs 42 b.
४३ रांध्यां-रांध्या D, रांधा G, रंध्या K. धान-घांन D G K. चालता-चाल्तां B G J. पाइ-पाई D K.
भठीआरा-भडीयारा B, भाठिझरा K. तवाप-तवाक B C D F G J. चाल्यां-चालूं B, चाल्या D F. पेसरा-
पेसर B. पूठि-पूंठि B D J, पूंढि C. मांहि-माहि F G. मेछना-म्लेच्छना C, मलेऊना D, म्लेछना J.
K omits vs 43 b.
४४ मदि-मद J. मयगल-मेगल G, मइगल K. सिणगारया-सणगारया C, शणगारया F, सिंगगार G,
शणगारिया J. पूठि-पूंठि C. चढ्या-चडि B, चड्या C, चडा G. पूंतार-पुंतार F J K, कुनार G. लीधी-लीधो
B, कीधी D, लीधा K. नई-नि B J. कठपंजर-कठपांजर G. घंटा-फटा G. रणझणकार-रणरणकार B J,
रव झणकार D G K, रणशणुकार F.
४५ चढ्या-चडिया B, चड्या C, चज्या J. न अंकुश मानइ-न अंकुश मानि B, अंकुच नवि मानइ C,
न मानइ अंकुस D, अंकुश नवि मानइ F, न आकुस मानि G, न मानि अंकुश J, न अंकुस मांनइ K. एहवा-
एडा F. सवे-सवि B G K, वे D, धवि F. सारसी-मरीसी D, पारसी G. करतां-करता C D J. चालइ-चालिइ
B, चालि C J. जेहवा-जेहवी C D, जेही F. परबतमाल-पर्वतमाल G J K. B drops the last
quarter of vs 45 and the first three quarters of vs 46.
2

१० कान्हडदे प्रबन्ध
घोडा तणी फोज जूजूई', तेह न लामइ 'पार ।
ऊवट वाटि उपत्था चालइ, 'पान 'तणा 'तोपार ॥ ४६
बरगां ढोल नफेरी वाजइ, काहल नइ नीसाण ।
जिहां जिहां झाझां 'पड नइ 'पाणी, तिहां दियइ मेलहाण ॥ ४७
आगलि'थिका कुदाला चालइ, भली फरेवा बाट ।
आरहिडा 'पाहण घण भांजी, कीधउ 'माधवि घाट ॥ ४८
आगलि 'थिकां वागडू 'साविज, वेडई नाठां जाइ ।
विसमी भूमि लेई 'देसाउत, 'चिहूं 'दिसि घावां 'धाइ ॥ ४९
दीधी वाट समरसी राउलि, 'आव्यां कटक 'विनास ।
गूजरांति धूंबरिया पहुता, 'ततखिण पडियउ 'त्रास ॥ ५०
४६ घोडा-घोडां G K. 'फोज जूजूई-फोज जूजूई D, फोजू जोई F, जूजूइ फोज G, जूजूई फोजै K. न
'लामइ पार-विचालीया पार C, न लामि पार G J. ऊवट-ऊवटि C, उवट D. बांटि-पाटिइ D, 'घाट G K.
उपत्था-ऊल्हागां C, उपहाणा F. 'चालइ-चालि C D G J. पान-पांन B D J. तणा-तणां D.
४७ बरगां-बणगां B C, वरगा F, वरगू K. वाजइ-वाजिइ B, वाजि C D G J. काहल-कान्हल K, रण
J. नइ-नि B C D, निं G, काइल J. नीसाण-निसांण D, नीसण J, नीसांन K. जिहां जिहां-जिहां २ B C D G,
'जिहो J. झाझां-झाझा D K. 'पड नइ पाणी-पडसल पाणी B, 'पड नि पाणी C, पड न पांणी D, 'पडपाणी G,
दीसि पड नि पाणी J, पडपाणी K. तिहां-तिहां २ B C D K. दियइ-दीइ B C F G J, करे D. 'मेलहाण-
'मेहलाण D G, मेल्हाण J
४८ थिका-थका C G K, थी F. कुदाला-कुंदल D. चालइ-चालिइ B, चालि C D G J. भली-भलीइ
D. फरेवा-करावि B C G J, करावइ D F. आरहिडा-आरहडा B, आहीरडा C, आरहिडे D, आरूही F, वज्र
घाऊ J. 'पाहण घण 'भांजी-पाहणे घण भाजी D, पीहाणा घणसा C, पाहाण घणि भाजी F, पाहण घेने भाजइ
G, 'पाहाण घण भाजी K. कीधउ-कीनि B, कीधी C, 'कीधु F G J. 'माधवि-माधव B C D G J. K 'reads
as iv qr : माधवि कीधी बाट.
४९ थिकां-थिका C, थकां G, थका K. वागडू-वागर C, वागरू K. साविज-सावज B K. वेडई-वेडि
B F G J, वेनि C, वाटि D. नाठां-नाठा F G K, नाहाठां J. जाइ-जाय D, जोइ G, वाई K. भूमि-भुमि D,
भूम C. लेई देसाउत-लीइ चिहूं दिसि B, दले बीखता C, 'सईं देसु ते D, देसु ते F, लोइ देसु ते G, लीइ देसह
तह J. चिहूं दिसि-हुटी B, निहूं दसि C, दह दसि D J, चिहं दति F, दहू दशि G. घावां-घाटा F, धांवा G.
धाइ-जाय D, धाई K.
'५० दीधी-देठी F. राउलि-रावलि K. आव्यां-आव्या B D F K. कटक-चटक G. 'विनास Em.-
विनासि B, एणि पाचि C, बनास D G, बनासि F J, वीनास K. 'गूजराति-गुजरात F, 'गूजराति माहि C.
'धूंबरिया-घूंबटीउ B, 'धूंबीड C, धूषीया D, धूपीउ F, धूपीआ G J, धुंबडिया K. पहुता-पुहुत C, पहुतु B,
पहुतु F, पहोता G, पुहुता J. ततखिण-सतपणि B, शतक्षण C F, शतथिणि J, ततपण K. पडियउ K-
पडीउ B D F G, पडिउ C.

प्रथम खंड ११
ऊडी पेह थयूं अंधारूं, गयणि न सूझइ भाण ।
चाली दल मुहडासइ आव्यां, डमढमीयां नीसाण ॥ ५१
आव्या सुणी म्लेछ मूछाला; रणि राउतवट कीधी ।
वतड भणइ पहिला घाउ लेसूूं, अन्नप्रतन्या लीधी ॥ ५२
आगइ अह्मा वरांसउ वीतउ, हिवडां छल नवि छांहूं ।
असपतिनां दल साम्हाड चाल्यउ, लेई ऊघाडउं पांहूं ॥ ५३
दीठा तुरक रह्या रिण थोभी, पहिलूं कामा सारइ ।
चढ्यउ रोसि रिण पेरण मांडइ, मारी माग दिवारइ ॥ ५४
घडी विच्यारि घणउं दल थोभ्यउं, वीर वायरइ लोह ।
तुरक बचा मूंगल करकटीया, ऊपरि पड्या समोह ॥ ५५
५१ थयूं-थयुं C D G, थयं F, थयउ K. अंधारुं-अंधारं F G J, अंधारउ K. गयणि-गयग D K,
गयन G. सूझइ-सूझि B C, सूझई D. भाण-भांग D G J K. चाली-चालीअ F. दल-कटक B C. मुहडासइ
em-मुडासि B C, मुहडासि D, मुहडास्यं F, मुडासइ G, मुहडासि J, मुडासइ K. आव्यां-आव्यूं B, आव्या
D F J K. डमढमीयां-डमदमीआ C G, डमटममीया D, डमवमीआ F J, डमडमिया K. नीसाण-नीसांग
C D G, नीसाण K.
५२ आव्या-आवा G, आ J. सुणी-अणी C, सुणीइ J. म्लेछ-मेउ B F G, म्लेच्छ C, मलेछ D, सर्व
मेलेज् J, ल्मेउ K. मूछाला-मूंछाला B C D, मुछाला G. रणि-रणी D, रिण K. राउतवट-राउतिवट F,
रावतवट J K. वतड-वेलड D, राउत K. भणइ-भणि B C G J. पहिला-अग्रे C, साहमा D, साहमु J;
पहिलउ K. घाउ-घा B, घाव G, घाइ K. लेसूं-लेसिउ D, लेस्यं F, लेसिउं J, लेस्यां K. अन्न-अंन F,
अन्य G, अंन्न J. प्रतन्या-प्रतिज्ञा B, प्रतिन्या D J, प्रतंन्या F, पलन्या G. लीधी-कीधी B D F J K.
५३ आगइ-आणि B C G. अह्मा-अह्म K. वरांसउ-वरांमु B C, वरांसु D, वरसु F, विरासु J. वीतउ-
वीतु B C D F G J. हिवडां-हवि B C. छल-वल C. नवि-न C. छांहूं-छाडु G, छाडूं C K. ii qr in
D is : छयल भयइ नवि छाउउं; in F छयल भयइ नवि छांडं; in J छिल भणि नवि छांहूं असपतिनां-
अनुपत्तिना C, असपतिना F J K, असपतीना G. साम्हाड-साहामु B, साहमु C D, साहांमु G, सांहमूं J;
साम्हड K. चाल्यउ-चालुं B C, चालइ D, चाल्यु F, चायु G, चालिउं J. लेई-लेइ G K. ऊघाडउं em-
रूपाऊं B J, रूषाडे G, उघाडउं D, ऊघाडं F, रूपाडु G, उघाडउ K. पांहूं-पाउं C D G, पाउं F; पाटउ K.
५४ दीठा-राउत K. तुरक-तुर F, तरक G. रह्या-रहु D, रह्यउ F, रहिउ G, रहिया J. रिण-रणि
B D F J, रण C G. थोभी-थामी D. पहिलूं-पहिला B, पहिलं C F, पिहिलं D, पहिले G, पहिलउ K.
कामा-काम C, क्रमज K. सारइ-सारि B, समारि C, सारी D, सारि J. चढ्यउ रोसि em-चडिउ
रोसि B, रोस चळ्या C, रोसि चडिउ D J, चड्यउ रोस F K, चडि रोसि G रिण-रनि B D F, रण C G J.
पेरण-पेसह B. मांडइ-माह B, माहि C G J, माडई D, कीधुं K. माग-मागहूं F. दिवारइ-देवारि B C J,
देवारइ D, दिवाखउ K.
५५ घडी-घडि D. विच्यारि-विच्यार C K, वच्यार G. घणउं em-घणं B D J, घणुं C, घणं F, घणू G,
घणउ K. थोभ्यउं em-थोभ्यूं B, थोभिउं C D J, थोभ्यं F, थोभिउ G, थोम्यउ K. वायरइ-वावरि B C G,
वायखा K. तुरक-तरक C D G. बचा-बचा D. मूंगल-मुगल C, मुंगल G K. करकटीया-करहटीया D,
करिकटीआ F, करकटीआ G J, करकरिया K. ऊपरि-ते ऊपरि J. पड्या-पडि B, पठिउ D, पड्यउ F,
पड्यु J. समोह-समह K.

१२ कान्हडदे प्रबन्ध
मारी म्लेच्छ पडंतउ दीठउ, वतड वपाणिउ पानि।
जयजयकार हूउ सरगापुरि बइसी गयउ विमानि॥ ५६
धर्यां बांद मुहुडासूं भागूं, गामे घाली लाइ।
गामि गामि लूसइ लूंढायत, द्रूडी धाडां धाइ॥ ५७
भागा देस काहानम चरोत्तर, घावननइ पेडार।
गूजरातिनउ पोपरउ भाथड, अजीय न आवइ पार॥ ५८
चढ्यां कटक दंडाहि दाहोत्तर, धाणधार धंधोलि।
ऊडी वीवी घाउसू आव्या, पाटणि दीधी पोलि॥ ५९
दीधां रपत जई दरवाजइ, सज्ज थया जूझार।
माधव मुहतउ आगलि कीधउ, जाणइ मागनिसार॥ ६०
५६ मारी-मारीय B, मारि K. म्लेच्छ-मेउ B F G, मालउ D. पडंतउ-पडंतु B C D J, पडंतइ F,
पढीउनु G. दीठउ-दीठु B C. वतड-राउल K. वपाणिउ-वषाण्यु B F, वपांणिउ D G, दृपियउ K. पानि-
धानि B, पानि D G K, राई J. जयजय-जय २ C D F G J K. हूउ-हुउ C K. सरगापुरि-स्वर्गापुरि B,
सरगापरि C, सरगापूरि G. बइसी-विसी B C J, बयसी G. गयउ-गया B, गयु C G J, गयुं D, गड F.
विमानि-विमांन D, विमानि G K J.
५७ धर्यां-धरा D F, धरीया G, धरी K, धरिया J. बांद-चांन C D G, वान F, बंद K.
मुहुडासूं B J-मुहागुं C, मुहदीगुं D, महडासुं F, मुहडामु G, मनि सांसउ K. भागूं-भागुं C, भागु D G,
मार्ग F, भागउ K. गामे-गामे D G J. घाली-घाती G, लाई J. लाइ-लाई C, लाहि G, लाय J.
गामि गामि-गामि २ B C, गामे २ D F, गामो गामि G, गमे गमे J, गामे २ K. लूसइ लूटायत F-लूसि लूटाइ B,
लूंढायत खूसि C, लूसिइ लूंढाइ D, संटि लुटायत G, लूसि लूसबीया J, लूहइ लुटाई K. द्रूडी-हुडा B, दहु दसि C,
दह दहि D, दह दसि F, इंडा G, दह दिनि J. धाडां-घाटा F K, धाइ G. धाइ-धाय F, धाई G.
५८ देस-देश J. काहानम-काह्म C, काहनम D, काह्म F, काहान G, कान्हम J, कान्ह K. चरोत्तर-
चेरोत्तर B, चातोत्तर C, चिटोत्तर D F, चडोतर G, विरोत्तर J. नइ-नि C D G J, माहि B. पेडार बहुमार B,
षेडहार D F. गूजरातिनउ गुजरातनु B F, गुजरातिनु C D G J, गुजरातनउ K. पोपरउ-पोयरु B F G J,
घोपर D. भाथड-भाडु B, भाठउ C, भायु D G J. अजीय-अजी C K, हजीय D J, हिजीअ F, हजी G.
आवइ-अवि B C J, आविड G. पार-द्वार K. Note-I, records the variants of the vs
in foot-note but omits the vs in the text itself.
५९ चढ्यां-चढ्या C, चज्या D K J, चज्र्यं F, चढां G. दंडाहि-दंटाह K, इंडाहि B C D G J.
दाहोत्तर-दाहोतर B C, दहोत्तर D F K धाणधार-धाणधार J, धाराधार K. धंधोलि-धंधालि D, धंधोलइ G,
धंधोडी K. वीवी-पेह C, ववी K. घाउसू-वायस B J, वायसू C, वासी D, चावसू F. आव्या-आव्यु F.
पाटणि-पाटण B D G reads as 59b: पाटण ऊपरि करित पीभाणू दीधी मारि पोलइ
Note-In D vss 69 & 70 precede vs 59.
६० दीधां-दीधा D K. रपत-लखत D. जई-जई जई F, जइ G. दरवाजइ-दरवाजि B C G,
दरवाजा J. सज्ज-मज D G. मुहतउ-महितु B C G F J, महित्तै D. कीधउ-कीधु B C G J, कीधुं D.
जाणइ-जाणि B C, जागइ D K, जाणि J. मागनिसार em-मागनीगार B D, मारनिसार C, मारनीगार F J,
मारपवसार G, मारगनिसार K.

भेल्यउं नगर रह्या गढ धोभी, साहामा तीर विछूटइ ।
माधव भणइ कर्ण जा नासी, कांइ मरइ अणफूटइ ॥ ६१
पाडी पांडि कर्ण राउ नाठउ, पाली जाइ राणी ।
पाए नवी डाभसी पूचइ, रहीय न पीयइ पाणी ॥ ६२
किस्यां रूपफल राउ अवधारव, राणी मनि संदेह ।
वीलां बोर कइर इंगोरां, माधवनां फल एह ॥ ६३
नाठउ कर्ण पछइ गढ मेल्यउ, भर्या लीया भंडार ।
अल्लूपानि आवी छोडान्या, घालि तणा तोपार ॥ ६४
एहवी वात हुई नवि होसइ, अणहलपुरह मझारि ।
जीणइ ठामि हूंतां देहरासर, वांगि दीयइ सिल्लारि ॥ ६५
अल्लूपानि पाटणगढ भेल्यउ, पूठइ कश्यउं वपाण ।
अलावदीन पातिसाह केरी, तु वरतावी आन ॥ ६६


६१ भेल्यउं em-मेल्यउ K, मेल्यू B, मेल्युं C, भलइ D, मेल्यं F, मेलिउ G, मेल्यूं J. रह्या-रह्यउ F K,
रहीया G. गढ-रज C, राय D, रणि F J, गढि G. साहामा-साम्हा C, साइमा D, सामा F, साम्हा K.
विछूटइ-वधूटि B C G, विशूटि J. भणइ-भणि B C G J, भगई F कर्ण-करण C G J. नासी-नाशी D,
न्हासी K. कांइ-कां D, तूं कावि J, कमउ G. मरइ-मरि B C G J. अणफूटइ A-अघूटि B J, विणफूटइ C G K,
अफूटइ D. Note-Folio 3 in F (from vs 61 iv-vs 86) is missing.
Note-A MS commences from vs 62.
६२ पाडी-पाडीय B. पांडि-वोट A G, पाणि B, पोलि C, छीहुं D J. कर्ण-करण A C G J. राउ-
रा B G, राय C D J. नाठउ-नाठो B, नाहाठउ J, न्हाठउ K. पाली-पालीज C. जाइ-जाय D, जाई K.
राणी-रांगी D J. पाए नवी-पाए नेउरी C, पाइ नवी G, पाए J. डाभसी-डाभसिंलाई A, डाभअग्र ते J.
पूचइ-पूंवि B C J, पूच्छइ G. रहीय-रही C D G J K न-नई D. पीयइ-पीइ A B C J, पीई D. पाणी-पाणी A D J.
६३ किस्यां-किसा A K, किशा D, कस्या G, किसां J. रूप-रूंप्प B J, रूपं G. फल-फल्या D. राउ-
राय C, राइ G K. अवधारउ-उधारि B J, अवधाष्ट C, उधाह D, उधारइ G. राणी-रांगी A D J, राणीय C.
संदेह-संदेह J. वीलां-मीली G J, वीला K. बोर-घोरि C. कइर-कइ A, करग B, अनि C J, अन D.
इंगोरां-हीगोरा B, इंगोर C, इंगोरा G, इंगोराँ J, ईगोरा K माधवनां माधव A, माधवना D K.
६४ नाठउ नाडु B C. कर्ण-करण B C G J. पछइ-पछि B C G. मेल्यउ-मेलिउ A D G J, भेल्यु B,
मेलु C. भर्या-भरीया A, भरीयां D, भरिया J. लीया-लूसाइ C, ल्ह्या G, लीआ J, लिया K. अल्लूपानि-
अल्लूशनि A D G J, अल्लूपान K. छोडान्या-छोडव्या G. घालि-वाल्हि A.
६५ एहवी-एहवीय B. वात G. हुई-हइ G, न हुई J. नवि-न D I J. होसइ-होसि B C J, हुविइ D,
महीइ होसि G, होस्यई K. अणहलपुरह-अणहिलपुर A, अणहधपुर B, अहल्लपुर C D G, अणहिलपुर J.
जीणइ-जेनि B D, जींणि C J, जेण्ह G, जींणे K. ठामि-ठामि D J. हूंतां em-हुंता A, हता B C G,
हूंहूं D J, हुता K देहरासर-देरासर A K वांगि-चाग B C D G. दीयइ-दीइ A B D G J, देई C.
सिल्लारि-सिंगार B, सेलार C D, सेलारि G, सलार J, सित्वार K.
६६ अल्लूपानि-अल्लूशनि D C J, अल्लूपान K. भेल्यउ-मेलिउ A, लीधु B, दीठउं C, दिठउ D, दीठउ G J.
पूठइ-पृठि A D J, पुंठि C, पोठि B, धणू G. कश्यउं-करइ A, करूं B D, करुं C, करि G J. वपाण-
वपाग D J K. पातिसाह em-पातिसाहा K, पादसाइ A D G, पातशाह B J, पातसाइअ C. तु-त A,
तिहा C, सु G, तत्र K. वरतावी-वतावी G. आण-आग A D G J K.

१४ कान्हडदे प्रबन्ध
भणी कटक उपड्यं असाउलि, गढ मांहि मेल्हिउं थाणउं।
गूजराति मांहि गडअडइ; तहीय लगइ तुरकाणउं ॥ ६७
आसाउलि धुलकुं फंभाइति, सूरति नइ रानेर ।
बीजां नगर केतलां कहियइ, कांपइ चांपानेर ॥ ६८
तडीयां नगर सर्व धंधोल्यां, दीठां सायरपूर ।
सोनां रूपां अनइ सावटू, काचां लीयां कपूर ॥ ६९
मारइ देस; फिरइ घण फोजइ, अनइ लूसइ धान ।
वालइ ढोरधार सपराणा, माणस झालइ बान ॥ ७०
गूजराति मांहि तापति कीधी, सहूय समेटी लीधउं।
वाजी सान पान सोमईया भणी पीआणउं दीधउं ॥ ७१
६७ भणी-भागी C, कवी J. उपड्यं-उपडीयां A, छपड्यं B. असाउलि-असाउलि A, साहण K. मांहि-
माहि.A, माही G, माहा J. मेल्हिउं-मेहएं B D, मेहहूँ C, मेल्युं G, मेहलिउं J, ल्यउ K. थाणउं em-
थाणउं A, थाणू B G J, थाणु G, थाणू D, थाणु K. गूजराति-गुजरात A, गुजरात देस B, गूजराति देस
C D J, गूजराति देसां G. मांहि-माहि A B, माहे K. गडअडइ-गढ जनुं B, गटअडि C J, गडगडइ D,
गढ अडि G, हीलोल्यू I, गडवडइ K. तहीय लगइ-तही लगि B, तिही लगि C, तहीं लगिइ D, तही लगि G,
अति कीधूं I, तहीभ लगि J, तहि लगइ K. तुरकाणउं-तुरकाणं B J, तरकाणु C, तुरकांणू D, तरकाणं G,
तुरकाणु K.
६८ आसाउलि-असाउलि B C D G J, आसेरनई K. धुलकुं-धुलहइ A, धुलकूं C G, धुलकुं J, धोलको K.
फंभाइति-धंधुकइ A, फंभायत C J, फंभायति D, फंभाइत K. सूरति em-फंभाइत A, सुरति BDG, सूरत
C J K, नइ-...A, नि B C G J, नई D. रानेर-रानेर A J. बीजां-यीजा D, जीलां J. केतलां-
केती सक्षा J. कहियइ em-कहियै K, कहीइ A B C G J, कहीई D. कांपइ-कंपइ A, कंपि B J, कापि G.
चांपानेर-चंपानेर A, चापानवर D, चापानेर C J.
६९ तडीयां-तडीआं B G J, तढीया D. धंधोल्यां-धंधोला B D, धंधोलिया J. दीठां-दीठा G. K.
सायरपूर-सायपूर K. सोनां रूपां-सोना रूपा B, सोना रुपा D, सोनो रुपा J, सोना रुपा K. अनइ-अनि B C,
नई D, नइ G, रन J. सावटू-सावडू D G. काचां लीयां-कचोलीआ B, काचा लीया C, कच लीया D, कांचां
लीआ G, काचां लिया K. Note-In D vss 69, 70 precede vs 59; the vs order being
58,69,70, 59.
७० मारइ-मारि B C G J. देस-देह J. फिरइ-फिरि B J, परि C D G. घण-रण C. फोजइ-धेजई
A C, फोजे B J, फोजि D, फोज G. अनइ-अनि B C J, अनइं D G. लूसइ em-लूस्यई K, लूसाइ A C,
लूसवि B G, लूस्राय D, लंगाई J. धान-धान C D J K. वालइ-वालि B, वालि G J, वाजि C. ढोर-डोल
G. धार-घाइ A, चोर B, घोर G, गोर J, घणं C, धार I, (ख), अतिहि K. सपराणा-सपराणा A C K,
सपरामा D. माणस-अस्त्री J. झालइ-झालि B G, झल्या C, साहि J. बान B C-चांन A D G K, बांनि J.
७१ गूजराति-गुजरात A B J, गुजराति K. मांहि-माहि A G K. तापति कीधी-आग वरतावी.A,
तपन न कीधी C सहूय-सहू B C D G J K 1 qr in j reads : रडा रतन वादि सत्रि कीधा. समेटी-सामेटी
C, सामटी D G, सामिटी J. लीधउं-लीधूं B C G, लीधुं D K, लीधु G. वाजी-वाजी A, चढी G. सान पान
em-पान सान A, सान पान B, सान पान C D, पान देउ G, पान सान J, पान सान K. सोमईया-सोमईआ
B C, सोमइया G. पीआणउं-पीयाणू B, पीभाणं C, पीदाणं D, पीभाणू G, पीआणूं J, पवांणु K. दीधउं-
दीधै B, कीधूं C J, कीधउं D, कीधू G, दीधु K.