कान्हड़दे प्रबन्ध (कवि पद्मनाभ - जालोर चौहान वीरगाथा, अलाउद्दीन खिलजी से युद्ध व जौहर इतिहास)
Kanhadade Prabandha of Kavi Padmanabha with Commentary
कवि पद्मनाभ (सम्पादक: प्रो. कान्तिलाल बलदेवराम व्यास) द्वारा
२१८ कान्हडदे प्रबन्ध
[ वीरम लोहंट वीहल जांणि, लीधो घाउ धाधलइ भाणि ।
पूनराज राउत पांतल्ल, भला भिड्या राउत रिणमल्ल ॥ ] २७१
मेहु राजु तेजु जांणि, कीतल भलु भिडीउ भुजप्रांणि ।
राउत अणतउ अनइ अवीह, देवसीह घडसी बे सीह ॥ २७२
तेजउ मुंजउ बे राउत, भलु भिडिउ कान्ह गुहिलुत ।
धारउ सोढल हरसू जांणि, हादेउ दूधउ भिड्या भुजप्राणि ॥ २७३
पूनराज राउत पातल्ल, भला भिड्या राजड रिणमल्ले ।
सामतीउ बाहड वजूद, जिणि हमीर न जाणइ कूड ॥ २७४
सींघल सहसमल्ल झूझार, झांझण नइ पातउ पडिहार ।
भाचु भीम पवड वीकल, भलउ भिड्यउ राउत सातल ॥ २७५
साल्हउ सोभित सूर अपार, सवे सुभट सबला झूझार ।
पूंनउ मुंजउ भारहमल्ल, लापणसी महीडउ रायसल्ल ॥ २७६
२७१ लोहंट-लोहडउ B. वीहल जांणि-वीरम नाणि B. भाणि em-मांणि A. पूनराज em-पूंनराज A. भिड्या em-भिडिया A. B L omit ii-iv qrs.
२७२ B L omit i qr. भलु-सतउ A, भेंसु B. भिडीउ-भडिउ B, भिटिउ L. राउत-राउतु B, राउत L. अणतउ em-अनंतउ A, अभंग B, अणतु L. अनइ em-अकल A, ...B, अनी L. देवसीह-देवसी B, देवसीइ L. घडसी-नारद B, घडसी L. सीह-षीह L.
२७३ तेजउ-तेनु A. मुंजउ em-मुंड A, मुंज़ B, मुजउ L. बे-वि B. राउत-राउ A, राउत भल L. भलु-भलउ B. भिडिउ-भडिउ B. कान्ह-फांग्हड A. गुहिलुत em-गिहिलुत्र A, गहिलुत B L. धारउ-धीरु B, धाइ L. सोढल-सोडउ A, साइसल B. हरसू-हरस्यू B. जांणि-जांणि A, जाणी B L. iv qr in B is: लीधा पाउ धूष नि भाणि; in L is: घांध धांधल नइ भाण.
२७४ पूनराज-पून L. पातल्ल-पोतल B, पातल ए पन्मा L. K ms commences again from vs 274 ii qr. भला-बली B. भिड्या-भडिया B. राजड-राजु A. रिणमल्ल-रिणमल A, रणमल्ल B L. सामतीउ-सामवीउ A, सामती B, सामतियउ K. बाहड-चाहड A, साहड B, बाजड K. वजूद-भूजड K. जिणि-जिण A, जीणइ K, जीण L. हमीर-हम्मीर B, मीर K. जाणइ-जाणिउ B, जाण्यउ K, जाणिऊं L. कूड-कूल A, कूंड L.
२७५-सींघल-सीपती C, सीषट J, सीपल K, सींधल L. सहसमल्ल-सहसमल A, उमटमार्ट C, सहूड-मल्ल J, मुहडमल्ल K. झांझण-झाझग C K. नइ-नि B C J L. पातउ-पातु A C J, L, पासु B. पडिहार-पढीहार J, पडहार L. C omits 275 b-276. iii qr in J is: भादु परवत वीछम भलु; in K is: नीबउ भांमउ परबत वीछा. भाचु-चाचु B, मीचउ K. पवड-भट A. वीकल-वीकुल B. भलउ-भलु B J L. भिड्यउ-भडु B, भडिउ J, भिटिउ L. राउत-राउत L. सातल-सोतल B, सांतल J, सातिल K.
२७६ J L omit vs 276. साल्हउ-सान्दु A, साहु B, साल्ह D, साल्ह L. सोभित-सोभत B. सवे-सबि K. सुभट-सवटा D, शेभटा K. सबला-सबल A, शबल K. D omits vs 276 b. पूंनउ-पूतल B, पुंनड K. मुंजउ-मूंजि B, मुंव K. भारहमल्ल-भानि भारमल B. लापणसी-लापग A. महीडउ-महीपडउ A, महीडु B, माहड K. रायसल्ल-रायासल A, विणसल्ल K.
चतुर्थ खंड २१९
साल्हउ राउत नई धारसी, एता सवे हूंआ साहसी ।
मुंजिग मेरउ सामतसीह, तेजउ सुरउ विन्हइ अबीह ॥ २७७
धीजड लींवउ कडूउ जाणि, भंडारी भड भलु वपाणि ।
वारहीउ गोल्हण आदरइ, ए राउत रामायण करइ ॥ २७८
थीमड वीरउ नई पदमसी, भला भिडिया सुहड मोषसी ।
भडसी भीम सुणीइ साहसी, कुंअरपाल लोलउ पेतसी ॥ २७९
पूनउ आसड धीजड जेड, धारसीह नई दूदउ वेड ।
ए राउत एकमना आणि, रिणवटि भला भिड्या भुजप्राणि ॥ २८०
मई सांभलीया आगिली भास, रहीया साथि पड्या पचास ।
हींदू भिडीया इणि परि घणा, भिड्या अंगरप राउल तणा ॥ २८१
२७७ साल्हउ-साल्हु A B, साहु C, माहल D, साहलउ J, साल्ह L. राउत-राउल C, राउत L. नई-नि
B. धारसी-धारिसी D, साहसी J, धारशी L. एता-एता D L. सवे-सवि J, सवइ L. हुआ-हूआ A B, होआ L.
B transp as : हूया सवे. C D omit 277 b. मुंजिग-मूंजग B, मूजउ J, सुंडिग K, मूंजिग L.
मेरउ-मेह B J K L. सामतसीह-सांमतसीह A, सामंतहसीह J. तेजउ-तेजु B J. सुरउ-रूदउ A, सुरु
B J L. विन्हइ-अकल A, विनि B, विन्हे J, बिनइ K.
२७८ धीजड-वीजड A J L, धीजउ K. लींवउ em-छीउ A C D, लींउ B, लींपु J, लीवड K, लींवूं
L. कडूउ-कडुउ D, भडीउ J, कटुओ K. जाणि-जंणि D J K. भड-भल J, भेंड K. भलु-भलीउ J,
भलउ K. वपाणि-वपांणि C D K, पराणि J. A omits vs 278 b. बारहीउ-वारहिट K. गोल्हण-
गोह्लण D, गेल्हण J. आदरइ-आदरि B C J, आरइ L. राउत-राउत L. रामायण-रामायण C, रामाइणि
D, रामोयण J, रामांयण K. करइ-करिइ B, करि C J.
२७९ C omits vss 279-280. D omits vss 279-281 a. थीमड-पीमु B J L. वीरउ-
वीर A, वीरु B, मीमु J, वीर L. नई-नि B J. पदमसी-पद्मशी L. भिडिया-भडि B J, भिड्या K,
भिडइ L. सुहड-मोहण A, मोल्हण B, रणमां J, मोह L. मोषसी-सुहडसी A, पेतसी J K, मोक्षह यषी L.
A omits iii qr. भडसी-भरसी B, भड J, भदशी L. भीम-भड B K, भिड L. सुणीइ-तणी B,
सुणिये K. साहसी-साहनी B. कुंअरपाल-कुंयरपाल A, कुन्वरपाल B, कुंपाल L. लोलउ-लोल A, तल्लु B,
जो J, लोलु L. पेतसी-जयतसी J, घेतसी L.
२८० J omits vs 280. पूनउ-पूनु B, पूंनउ K, पूनां L. आसड-आसल K, आसीसल L. धीजड-
वीजड K L. जेड-ठेय A, थेउ B. धारसीह-धारशी B, धारशीह L. नई...A, नि B. दूदउ-ददु B, दुदु L.
वेड-वेय A, जेह B, बेअ L. राउत-राउत L. आणि-जाणि K. रिणवटि-रणवटि B L, रिंगपट K. भला
भिड्या-भिड्या भला A, भला भज्या B, भला भिडइ L. प्राणि-प्रांणि K.
२८१ मई-मेंई A, नि B C, महि J. सांभलीया-सांभली B C K, साभली J. आगिली-अहीया A,
आगली C, आंगली J. रहीया-रहीउ A, रही B, रहिआ K. साथि-राउत A B. पड्या-मूंड़ा A, मूंचा B,
पडीआ J. L reads as 281 a : मइ साभलीया ए भास रहीउ सत्तही गूधा पंचास. हींदू-हींदू B K,
हीदु C. भिडीया-भडीया B, भज्या C D, फथ्या J, भिटिया K, भिड्या L. इणि-इण A, एणी C, ईणि D,
ईणी J L. घणा-पगां D. भिड्या-भिदीय A, भट्या B C D J, भिडिया K. अंगरप-अंगरए C J, अंगरवि
D, रावत K, अंगिरप L. राउल-राउत A D.
२२० कान्हडदे प्रबन्ध
एकम॑नु तुरकां॑सूं भडिउ, जइतकरण राउ साथइ पडिउ ।
जेहे राउते आंगम्यां लोह, तेहे माऱ्या म्लेछ समोह ॥ २८२
स्वामिकाजि एकमना भिड्या, जे जे घणे प्रहारे पड्या ।
रणि सइंफ्लूं न ग्या जे छंडि, ते कीरति पाम्या नवपंडि ॥ २८३
धारातीरथ पाम्या जेड, अमरलोकि सवि पहुता तेउ ।
जेह तणी घरणी घरबार छांडी पूठि गई भरतार ॥ २८४
तेह सरिसु गंभीर निनाद, करइ अपछरा अंतरि वाद ।
दिव्य कुसम माला अणुसरइ, राउत रंगि अपछरा वरइ ॥ २८५
पूठि न ग्या जे राउल तणी, ते अपकीरति पाम्या घणी ।
जेह पसाइ सोनां सार, पट्टकूल पहिऱ्या सिणगार ॥ २८६
२८२ एकमनु-एकमना A. तुरकां॑सूं-तरकस्यूं B, तुरकांमुं O K, तुरकसियें D, तुरकशुं J, तुरकसुं L.
भडिउ-भिडीउ A, भडि J, भिड्या K. जइतकरण-जितकरण B, जयकर्ण D, जयकरण J, जयतकरण K.
राउ-राइ O, राय D J L. साथइ-साथि A J L, तसी B, साथि O, साथिइ D. पडिउ-पडीउ A, भडिउ B,
पडि J, पड्या K. जेहे-जे जे O, जेह J. आंगम्यां-अंगम्या B, आंगमीया O, अंगमां D, आंगमीआ J,
आगम्या K, आंगम्या L. लोह-सोही D. तेहे-जैसि B, तेपे D, जेह K, जेहे L. माऱ्या-मारीया O, मारिआ
K. म्लेछ-मेछ B, मलेच्छ O. समोह-संमोह B, समूह L. iv qr in J is: तेह राउत पडीआ समोह.
२८३ स्वामि-सामि D. काजि-काजें D, काज K. 'भिड्या-भिडीया A, भडिया B, भड्या O D.
जे जे-से जे A, से राउत O, भला प्रासीया D, जेहे K, जेज L. घणे प्रहारे-घण प्रहारे B, ते साहमा O, जे
रणि D. पड्या-पटीया A, पडिया B. J reads as 283 a: स्वांमि काजि भला रणि पड्या भला प्रासीभा
ते रणि पड्या. रणि-रिण A. सइंफ्लूं, em-सांफलू A, संफलै B, सिंफले O, सीफळूं D, सांइफलइ K, सइफळूं
L. न-...B. ग्या-गया B, गयो O. जे-...O. छंडि-छांदि B K. कीरति-किरती D. पाम्या-पांम्यां A,
पांम्या D K. नवपंडि-अखंड B, नवखेदि L. J omits 283 b.
२८४ D omits vss 284-285. पाम्या-पांम्यां A, पडीआ J, पांम्यां K. जेड-जेह B O, जेअ K.
अमरलोकि-अमर तीरथ J, अमर लोक K. सवि-...J. पहुता-पुहतां A, पुहता O, पहुता K L. तेउ-तेय A,
वेह O, रनि तेउ J. J omits 284 b. घरणी-जे परणी B. घरबार-घरनारि A O, बारि B. छांडी-उंडी
B L, छांडि O. पूठि-पूंठि O.
२८५ तेह-ते B O. सरिसु-सरिस A, सरीसु J, घरिसउ K. निनाद-निदोनि A. करइ-करै B O J.
अपछरा-अपसरा O. अंतरि-अंतर A, अंगि O J K. वाद-विवाद O J K. कुसम-कुसुम B J. माळा-माता
B. अणुसरइ-अन्तरइ A, अणूसरिइ B, अनुसरि O, अणसरि J. राउत-राउद K. वरइ-वरि B O J.
२८६ पूठि-पूंठि B, पूंठि O. न ग्या-न गया B, नम्या O. जे-ते A,...B. राउल-राउलि D, राउत J,
रावल K. तणी-भणी O. ते-तेहे A. अपकीरति-उपकीरति A L, चरकीरति O. पाम्या-पांमी A, पांम्या O K.
पसाइ-पसांइ B K L, पसाई O D J. सोनां-सोना B K L, पहिरां D. पट्टकूल-पट्कूल A. पहिऱ्या-
पहिरीया A, पहिऱ्यां B, पाम्या O, पहिरियां J. सिणगार-सणगार O, शणगार J, शिणगार L.
चतुर्थ खंड .२२१
:तेह काजि आणी परिताप गढ छांडी ऊगारिउं आप ।
अंतरि पक्ष प्रहारे भिडइ, घालइ दोट पंषीआ पडइ ॥ २८७
गृध्र सेन रुआछयां फिरइ, आमिप लोभि चंच वावरइ ।
पड्या योध थिउं वीहामणूं, कटक तोरकुं भागूं घणूं ॥ २८८
माख्या म्लेछ असंझम करिउं, लोहि धायउ पाछउं ऊसरिउं ।
करी वेढि गढ माहिला माहि, अंगरपे पधराव्या राय ॥ २८९
व्यास भणइ राउल अवधारि, देववचन जोइयुं विचारि ।
आगइ धारातीरथ एक, घली पामीइ पुण्यविवेक ॥ २९०
राउल भणइ व्यास कुण सापि, ताहरउ घूम न जोसिउं आंपि ।
ध्या ऊसंकल अवसर भलइ, दीधउं वचन जनमि आगिलइ ॥ २९१
२८७ D omits vs 287. तेह-ते B. काजि-काया B, कजि K. आणी-आंणी C J K. परिताप-
परताप A J K L. छांडी-छाडी L. ऊगारिउं-ऊगारुं B J, ऊगरूं K, ऊगारिकं L. अंतरि-अंतर A. पक्ष-
पषि B, पंषि C, पंप J K, प्रक्षि L. प्रहारे-पहारे B, पंषीया C, प्रहारि J. भिडइ-पडइ A, पडिइ B, पडि C,
मडि J, भिडहं L. घालइ-वली B C, वाली J K, वीटी L. दोट-मोटा C, डोट J. पंषीआ-पंषीया A B,
पंषिआ K, पंक्षीआ L. पडइ-पडिइ B, पडि C J.
२८८ गृध्र-एध A, प्रघ्र C, ग्रध D, प्रधु L. सेन-पंपि J. रुआछयां-रुपि आव्या A, रुआंछ B, घण
आव्या C, रुवाव्या D, घण लोभि J, रुआछ्या L. फिरइ-परिइ B, फरि C. आमिप-आंमिष A B. लोभि-
लोयन C, लोधि K. चंच-चांच A C, वाच B. वावरइ-वापरई A, वावरिइ B, चावरि C J. पड्या-पढीया A,
पडियां B, पडियुं K. योध-जोध A, योध B. थिउं-थयुं C D, थयूं J, थ्युं K, थिऊं L. वीहामणूं-ब्वीहायगउं A,
वीहामणे C D K, बीहामणू L. तोरकुं-तुरुंतं B, तुरकतुं C, तुरकनूं J, तोरकी K, तोरकूं L. भागूं-भांजूं B,
भागु C D K, भागु L. घणूं-पणउं A, घणुं C D K.
२८९ माख्या-मारी A, मारिया B, भारीया J. म्लेछ-मलेछ A J, मेछ B. असंझम-सइपहूं L. करिउं-
किउ A, कस्युं K, करिऊं L. लोहि-लोह B C D L, लोही J, लोहई K. धायउ-धायु B, ढयुं C, धायूं D,
धाई J, घायुं K, हयु L. पाछउं-पाछउ A, पाहु B, पाई C, पाछऊं L. ऊसरिउं-उसारिउं A, उसरई B,
उसरई C, सरिउं D, उसरहूं J, उससु K, उमरिऊं L. करी-वरि C D. वेढि-वेड K, वेग L. माहिला-
मांहिल्या C, माहिल्या D, माहिला J. माहि-मांहि B C D. अंगरपे-अंगरक्ष C, आगरपे D, आंगरपे L.
पधराव्या-पधारिया B, पधाराय D, पधराया J.
२९० भणइ-भणि B C J, भणई L. देववचन-वैदवचन A, साचुं वचन C. जोइयुं-जोन A, जोयुं B,
देव C, योयो D, हवि भयु J, जोईऊं L. विचारि-विचार D. आगइ-आगि B J, आगिइ D. धारा-उधारा
D. पामीइ-पामीसइ A, पांनीइ D, पांमिइ K. पुण्य-पुंण्य A, पूण्य L.
२९१ राउल-व्यास B. भणइ-भनि B C J. कुण-कुंण A D, म J. सापि-सायि D, भापि J, साखि L.
ताहरउ em-ताहर A, ताहरु B J, ताहरुं C K, ताहरूं D, ताहरू L. घूम-हुव C, धूंम L. जोसिउं-जोइ
B, जोयुं C K, जोडं D, जोयसि J, जोझूं L. आंपि-आपि B, आंखि L. iii qr in a is: सोमचंद व्यास
सागछि. ध्या-धाउ B, घांउ D, था J K, ध्या L. उसंकल-उंसीकल B, उडीवलि D, उसीछल J, इंसंकल K,
उधीकल L. अवसर-अवसरि D L. भलइ-भलिइ B, भलि D J. दीधउं-दीढू B, दीधुं C D K, दीधूं J, दीधु
L. जनमि-जन्म B C, जनम D J, मि L. आगिलइ-पाछलिइ B, आगलि C D, आगिलि J.
२२२ कान्हडदे प्रबन्ध
'अलूपाननउ भांजी कंध, रुद्र तणउ छोडायउं बंध ।
निरपराध जे मारिउ वालि, प्रतिपन्नूं पालिउं शिशुपालि ॥ २९२
पृथवी तणउ उतारिउ भार, म्लेछ तणउ कीधउ संहार ।
संवत तेर भणीजइ जिसइ, अठसठउ संवत्सर तिसइ ॥ २९३
ते वैशाष मास पंचमी, शुक्ल पाषि सवि अरीयण दमी ।
तिणि दियसि हूतउ बुधवार, सकललोकप्रतिपालणहार ॥ २९४
कलियुग मांहि देव अवतरी, वचन आपणउं साचूं करी ।
आदि पुरुप भणीइ अभिराम, पाम्यउ वली आपणउं ठाम ॥ २९५
जे मारतां मलिक ऊगरिया, करवा वेढि वली सांचरिया ।
चाहूआण कुलि साहसधीर, वोलिउ वीर वचन गंभीर ॥ २९६
२९२ अल्लूपाननउ-अलूपानंनु A C L, अलूपाननु B J, अल्लुपानंनू D. भांजी-भाजु A, भाजी B C D L.
कंध-पंध B C D. रुद्र-रुद्र C. तणउ-तणु B C J L, तणुं D. छोडायउ-छोटाइड A, छोडायु B C J.
निरपराध-निरपराधि A, निरापराध C K, नरापराध D, विनापराध J, निरपराध L. जे-... J.
मारिउ-घाघिउ A, मारिउड K, मारिउं L. वालि-चालि D, जे घालि J. प्रतिपन्नूं-प्रतिपंसूं A, प्रतिपन्नुं C,
प्रतिपतुं D, प्रतिपन्नं J L, प्रतिपनउ K. पालिउं-पालुं B, पालिं D, पालू J, पाल्यउ K, पालिऊ L. शिशुपालि-
शिश्वपालि A, शिश्वालि C, शत्रुपालि J, शिशिपालि K, विशिपालि L.
२९३ पृथवी-पृथ्वी A D K, पृथिवी B L. तणउ-तणु B C D J, पणउ L. उतारिउ-उतारि B C J,
उतारिरु D, स्तारउ K. भार-तार D. म्लेछ-मेउ B L, मळेउ C J. तणउ-तणु B C D J. कीधउ-
कीधु B C J, कीधु D. संहार-सिंधार C, विडार D, संपार L. संवत-सर्वत D. तेर-१३ तेर K. भणीजइ-
भनिजइ A, भणीजि B C J, भणीज्यइ K. जिसइ-जिहिइ B L, जेइ C, जतिइ D, जिप्ति J, तिवइ K.
अठसठउ-अठराठु B, अडसठउ C, अठसठइ D, अठगठि J, आठगइ K. संवत्सर-संवछर A K, संवच्छरे D,
संवच्छर J. तिसइ-जिगइ A, तिगिं B, तेह C, ते तिसि J.
२९४ ते-... J L. मास-मासि J K L. पंचमी-तिथि पंचमी J, पंचमि K. शुक्ल-शूक्ल A, सुक K.
पाषि-पक्ष C, पक्षि D, पवि L. सवि-सिंधि L. अरीयण-अरिअण C, अरीअग J L, अरियण K. तिणि-तेणि
A B C D, तीणइ K, तीणं L. दियसि-दिनि J, दिन K. हूतउ em-हुउ B, हुतु C D L, हुंतू J, बिहुर K.
बुधवार-वुदवार C. सकललोक-सकललोक्नु J. प्रतिपालणहार-पालणहार J.
२९५ कलियुग-फुल्युग C D, कल्युग J. मांहि-माहि K L. अवतरी-अवतवि D. वचन-बोलिउ B.
आपणउं-आपु B J, आपतुं C D K L. साचूं-साचुं C D K. J transp iii and iv qrs. पुरुप-
पूरुष D भणीइ-भनिइ D, भणियइ K. अभिराम-अभिरांम A D J K. पाम्यउ-पांम्यउं A, पाम्यु B D, पाम्युं
C, पमीउ J L. आपणउं-आपणु B D, आपुणं C, आपूं J L, आपणउ K. ठाम-ठांम B D J K, ठामि L.
२९६ जे-ये K. मारतां-नरतां B, मारता C, मारेता D. मलिक-मलिह L. ऊगरिया-ऊगरीया A,
उगरियां B, छगया C D K L. वेडि-वेड K. सांचरिया-सांयस्ता C D K, संपन्ना L. चाहूआण em-
चाहूवण A, चहूयाण B, चहूआनां C, चाहूभांग D, चहूआना J, धांहुआन K, चाहुआण L. कुलि-भुति B.
बोलिउ-बोल्यु A D, वोल्यउ K.
चतुर्थ खंड २२३
ल्यु संनाह थाउ असवार, सात सहस पापरउ तुपार ।
सवि झूझार पडंग वापरइ, मारी म्लेछ रामायण करइ ॥ २९७
वीरमदेव वंश घण काज, अहूठ दीहाडा कीधउं राज ।
अंतेउरी अकुलीणी नथी, जमहर तणी करी सागथी ॥ २९८
स्नान दान देहरासर करी, जमली रही सवि अंतेउरी ।
राणी वचन उच्चरइ इसूं, एकोतर कुल अजूयालिंसूं ॥ २९९
॥ राग छाहुली ॥
रूपइ सल्लूणडी, सवे साहेलडी,
वेलडी रहीअ रा निहालती ए ॥ ३००
तोडडे आवीय, आंसूडां रोहावीय,
जालउर परवत वधावीड ए ॥ ३०१
२९७ B C D J L omit vs 297 a. ल्यु-लिया K. संनाह-सनाह A. थाउ-थया K. सहस-
सहिस K. पापरड-पापरा K. तुपार-तोपार K. सवि-सवे B. वापरइ-चावरई A, वापर B, वापरि C J,
वावरं L. मारी-मारिया J. म्लेछ-मेछ B L, मलेछ C J. रामायण-रामायण C, रामादण D. करइ-करई A,
करु B L, करि C J.
२९८ वीरमदेव-वीरमदे B C J K, बीरमदेवि D, वीरमदेव L. वंश-वंसि A,...B, संघासरि C, संपासरण
D, वशि K, वश L. घण-... A C D, घण कीधा B. काज-सिणगार A, काजि J K. अहूठ-अऊठ B K L,
ऊठ C D. दीहाडा-दिहाडा B J L. कीधउं-कीधूं B D J, कीधुं C K, कीधऊं L. C omits vs 298 b
and 299 a. अंतेउरी-अंतेऊरी D, अंतेउर J, अतेकार K. अकुलीणी-कुलीणी B. जमहर तणी-जमहरनी J.
करी-करि D, कीधी J.
२९९ स्नान-छांन A D J. दान-दांन A D J K. देहरासर-देरासर A, देहरापरि B, देहेरापुर L.
जमली-जमलि D J K. राणी-राणी C D J. वचन-वचइ C. उच्चरइ-ऊचिरइ A, ऊचरि B, ऊचरितं C,
उच्चरई D, उच्चरि J, उच्चारिउं L. इसूं-इस्थूं B, इस्तिउं C D, इसूं J, इसं K, दहूं L. एकोतर-ईकोतर C,
एकोत्तरसु D, एक्कोत्तर J L, अह्मेतरसउ K. कुल-मुञ्चल C,...D. अजूयालिंसूं-अजूवालस्यूं B, अजूआलनुं C,
अजूभालसिउं D, अजूआलयूं J, अजुशालिउं K, अम्हे अजूभालनु L. After 229 b D interpolates
the following line: रांम २ वाणी उच्चरइ सञ्न लोकनइ आसू पडइ.
३०० C J omit the song, i. e. vss 300-304. छाहुली em-छाहोली A, प्रहुली B, छाऊली:
D, छाहली K, छाउली L. रूपइ-रपि A B L, रूपं D. सल्लूणडी-सईंनडी D, रुअडी K. सवे-सवि मिली
A, सवि B. साहेलडी-सहेलन्द्री K. वेलडी-वेल्ह्री B, वेलडे D, चेलडे L. रहीअ-रही A B, रहीआ K.
रा-रां A, रे B, राउ K L. निहालती ए-निहाल्ती रे B, निहालीआ ए L.
३०१ तोडडे-तोटडे K. आवीय-अवीआ A, आवीइ D, आविश्व K L. आंसूडां-आसूयडा D, आसुंअडे
K, आसूएं L. रोहावीय-रहावीय A B, रोहावीअ L. जालउर-जालोरउ A, जाल्हर B, जाल्हुर D, जाटर L.
परवत-पर्वत K L. वधावीड ए-बधाई ए D, वधावाई ए K.
२२४ कान्हडदे प्रबन्ध
सुंदरी सोहामणी, परवतनइ कहइ घणी;
आणइ जमारइ मोकलावणी ए ॥ ३०२
सर्वगुणजाणनइ, वंशि वली भाणनइ,
वीर अवतरज्यो चहूआणनइ ए ॥ ३०३
वली रलीआमणूं, अरधासन वीरम तणउं,
पामिस्यूं सोनिगिरनूं वइसणउं ए ॥ ३०४
॥ चउपई ॥
राणी वचन इस्यां उच्चरी, जमहर तीर गई संचरी ।
पावक विपइ सविहुं तिणि रंगि, आहुति करी तेहनइ अंगि ॥ ३०५
वीरमदे जाणिउं अनुमानि, बीटी तुरक झालिसइ वानि ।
वीर वचन मुपि विसमां जंपि, ऊंडी उदरि कटारी चंपि ॥ ३०६
३०२ सुंदरी-सुंदरी A D, सुंदरि K. सोहामणी-सोहामणी D K. परवतनइ-परवतनि B, परबत D,
पर्वेत K L. कहइ-कहि B, ऊपरि D K, कहिं L. घणी-धणि D. आणइ-आणि रे B, आंणई D, आंणइ K,
आणई L. जमारइ-जंवारि B, जंमारह D. मोकलावणी ए-मोकलामणी ए B L, मोकलांमणी ए D,
मोकळांवणी ए K.
३०३ सर्वगुण em-सवगुण A, अवगुण B, सर्व शुंण D, सव गुण K, धव गुण L. जाणनइ-ज्याख्यानि
B, जांणनइ D K. वंशि-वंश B K L, वंसि D. वली-वलि D. भाणनइ em-भांननइ A L, भाणनि B,
चहुआणनइ D K. अवतरज्यो-अवतारयो B, अवतरियो K, अवतरयो L. चहूमाणनह ए-चहुयाणनइ ए A,
बहूयाणनि ए B, चहुआणनई ए D, चहुभांणनइ ए K.
३०४ वली-वली ए A, वली २ B. रलीआमणूं-रुलीआनपणूं A, रलीयामणु B, रलीआंमणुं D, रकिआमणुं
K. अरधासन-अरधान A, अरधागनइ D. वीरम-वीर D. तणउं-तनु B, तणुं D K, ताणूं L. पामिस्यूं-
पामिस्ये A, पामस्यूं B, अग्रे पामरसुं D, अम्हे पामिसुं K, पामिसु L. सोनिगिरनूं-सोनगिरातुं B, सोनगिरि D,
सोनिगिरनुं K, सोनगिरिनू L. वइसणउं ए-बिसणूं ए B, बइसणं ए D, बइसणु ए K, बइसणूं ए L.
३०५ चउपई-चुपै B,...O J, चुपई: D, खुप्पई L. राणी-राणी A J. वचन इस्यां-वचन इसां A,
वचन इस्युं B, इस्या वचन O J, घवन अंसां D, इसा वचन K, इस्या वचन L. उच्चरी-उच्चरी A O, उचरि
D, उचरी J. जमहर-जमहारे B J L. तीर-चीरइ A, वीरि B O L, तीरीं D. गई-गइ D. संचरी-सांचरी
C D, O omits 305 b. पावक-प्रावलि K. विपइ-मुखि B, विषय D, विपयज J, पइठी K. सविहुं-
साहिज B, सेव्यु D J,...K, शिसु L. तिणि-तिण A, तेणि D, तीणइ K, सीणं L. रंगि-अंगि B, रँगे D.
आहुति-आहूत K. करी-वरि D. तेहनइ-तेहनि B J, वेहने D L.
३०६ वीरमदे-विरमदे D. जाणिउं-जाम्यूं A, जाण्युं D, जाणु K, आणिऊं L. अनुमानि-अनमानि A,
अनुंमानि D, अनुमानि J, अनभागि L. बीटी-बीटो K, पीटीं L. झालिसइ em-झालसइ A, झालसि B O,
झालिसहं D, झालेसि J, झालिस्यइं K, झालिसि L. वानि-बान A D, वानि O K L, वादि J. iii qr in J
is: वीरि त्रिपम वचन मुपि पि. मुपि-मुपें D, मुखि L. विसमां-विसमा O K. जंपि-जंपइ A, जंपे D.
ऊंडी em-उडी A, ऊठी B, उंडी O D, ऊंठिउ J, आडी K, रूढी L. उदरि-उरि B, उदर J K. कटारी-
कटारि D. चंपि-चापइ A, चांपि K.
चतुर्थ खंड २२५
राउल तणइ अंगि उछाह, ऊपरि दृढ बांधीआ सनाह ।
वडवाहरू कोपि धडहब्यउ, तुरक तणां दल साम्हउ चढ्यउ ॥ ३०७
चढ्या रोसि राउत तिणि समइ, लोह तणी झड कुण आंगमइ ।
लघुवइ कुंअर आविउ भार, राउत भलां करइ हथीय्यार ॥ ३०८
बोलइ विरद सवे चंगाल, हिंदू तुरक मिलिउ रिणताल ।
हिंदूए रिणि लाधउ लाग, मारी म्लेछ मेल्हान्या माग ॥ ३०९
परा विपुहुर कटक तोरकूं, झगडिउ राय रिणंगणि थकूं ।
वीरमदे पडग घण घाइ, मारी म्लेछ पडीउ रिण माहि ॥ ३१०
हईइ घणउ मनोरथ हुतउ, वीरमदे साहस्यूं जीवतउ ।
ऊपरि मलिक गया सवि मिली, दीठउ राउ नइ पूगी रली ॥ ३११
३०७ तणइ-तणि B C J, तणइं D. अंगि-मनि B. उछाह-उत्साह C L, उछाह D, उत्साह K. दृढ-
द्रढ B, दृढ J. बांधीआ-बांधी A, बंधी B, वंध्या C D. सनाह-सन्नाह B C J, संनाह D. वडवाहरू-
वडवा साह B, वडवाहरु C, दटववीउ J. धडहब्यउ-धडहडिउ B C L, घटहब्यू D, भडहडी J. तुरक-
तरफ J L. तणां-तणि B C, तणइ D, तणूँ J, तणं L. दल-दलि B K. साम्हउ em-साम्हउ A, साहामु B,
साहमु C D J, सामु L. चढ्यउ-चडीउ A, चडिउ B C L, चड्यू D, चढी J.
३०८ चढ्या-चढीया A, चडिउ B C, चडिया K. रोसि-रोस B C J K, रोसें D. राउत-राउल D,
राउत L. तिणि-रणि B, तेणइ C, तीणं L. समइ-समि B C J. झड-जट B, झडि C J. कुण-कुंण D.
आंगमइ-आंगिमइ A, अंगनिइ B, आंगमि C J. लघुवइ-तृध्वइ A, लघुवि B, लघुवय C, लघुवय D, लघवि J,
लघवइ L. कुंअर-कुंयर A B, कूंअर J. आविउ-आव्यु A, आव्यउ K. भार-भारि K. राउत-राउत L.
भलां-भला C D J K. करइ-करि B C J, करई D. हथीय्यार-हथीआर C J, हथियार K.
३०९ बोलइ-बोलि B C J, बोलिइ L. विरद्-विरुद J. हिंदू-हींदू A L, इंदइ C J, हवई D. तुरक-
तुरुक J, तरक L. मिलिउ-मिल्या B, मिल्यू C, मिल्यूं D, मिन्यउ K, मिलिउं L. रिण-रणि B D L, रण C J.
हिंदूए-हींदूए A J, हिंदूह C, हींदुए D. रिणि-रिण A, रनि B C D, रण J. लाधउ-लधु B L, लाधु C D,
लीउ J, डीधउ K. लाग-भाग B K. मारी-मारि D. म्लेछ-मेछ B L, म्लेच्छ C, म्लेछ J. मेल्हान्या-
मेन्हान्यउ A, मेहलाव्या C D J, मेन्हव्या K.
३१० परा-परे B. विपुहुर-विपहर A, विपुहुरे B, विपुदर C, बेपोहर D, विपहुर K. कटक-कटकु B.
तोरकूं em-तोरकूँ A C D J K, तुरक B. B transp as: तुरक कटकु. झगडिउ-झगडु B, जगडिउ C,
झगप्युं D, झगदि J, जगब्याउ K, भगडिऊं L. राय-राइ A,...B, रणि J, रायि L. रिणंगणि-रायंगणि B J,
रणांगण C, रणंगणि D, रण L. थकूं-थकु B, थकुँ C J, थिकुं D L, थकट K. वीरमदे-वीरमदेव L. घण-तणइ
A, तणे B. घाइ-घाय C J. म्लेछ-मेठ B, मलेच्छ C, मतेछ D J, मत्स L. पडीउ-पडिउ B C, पड्यु D,
पड्यउ K. रिण-रण B C D J. माहि-मांहि B C J.
३११ हईइ-हीइ A, हइइं D, हईंटि J, हींभे K, हइं L. घणउ-घणु B J L, घणे D, घणो K. हुतउ-
दतु B C J L, हूतूं D, हतउ K. साहस्यूं em-साइसा A, साह्रास्यूं B, साहणे C, साह्स्युं D, साहशूं J L,
साहुँ K. जीवतउ-जीवतु B C D J L. ऊपरि-ऊपरी K. मलिक गया-गदा मलिक A. मिली-मिलि K.
दीठउ-दीठु B C. राउ-राउत B, राय C J K, ...D. नइ-न A C, ...B, नि J, नी K. रली-रली A.
29
२२६ कान्हडदे प्रबन्ध
जोयउ अंग तणइ अनुरागि, तुरक ऊगरया दसमइ भागि ।
सरोवरपालि तलहटी अनी, लाप विच्यारि घोरि नीपनी ॥ ३१२
जोवा मिसइ मलिक तिणि वार, ऊपरि चढ्या धपइ अंगार ।
हूई मेल्हाणि वात ए जिसइ, ददा सनावर आवी तिसइ ॥ ३१३
हिअइ दूहवण आणि घणउं, मुप दीठउं वीरमदे तणउं ।
वांदी बोलइ आंसू भरी, धन्य धन्य जणणी ताहरी ॥ ३१४
पूरव प्रेम हीया मांहि धरी, साचउ बोल कह्यउ कुंअरी ।
रत्नजडित पांजरुं अमूल, चंदन अगर जाइनां फूल ॥ ३१५
वीरवदन महिमा एवडउ, चांपा कुसुम अनइ केवडउ ।
इणि परि जितन घणेरां करी, लेई मस्तक ढीली सांचरी ॥ ३१६
३१२ i qr in A has crumbled away. जोयउ-जूउ B, जोयु C, जोयुं D, जोयूं J. तणइ-
तणु B C, तनई D, तनि J, तणउ K. अनुरागि-अनुराग B C K, अनूरागि J. तुरक-तरक L. ऊगरया-
उतरिया B, ऊगरिया J, ऊगाखा L. दसमइ-दसामि B C, दशम D, दशमि J, दशमइ K. सरोवर-सरवर A,
सरो C. पालि-पांलि B L. तलहटी-तलयइ A, तलहठी L. अनी-नी B, तणी J. विच्यारि-२/४ A, विचार
C, विचार K, विचारि L. घोरि-गोहरि B C D J, घोर K L. नीपनी-नींपनी B.
३१३ मिसइ मलिक-मिसि मलिक B, मलिक मसि C, मसि मलिक D, मिलइ मलिक J, मीसि मलिक K,
मिशि मलिक L. तिणि-तिण A, तेणी B C, तेणि D, तीण L. वार-वारि J K. ऊपरि-ऊपरिं D, उपरि
K. चढ्या-चडिया B, चढ्या C. धपइ-धपिइ B, धपि C J, धपई D. हूई-हुई D, है K, दीइ L. मेल्हाणि-
मेल्हाणइ B, मलाणि C, मेल्हाणि D, मेल्हाण J L, मेल्हांणि K. जिसइ-जिसिइ B, जसि C, जिसि J. ददा-
ददां C D K L, दादा J. सनावर-सुनावर A, सनादर D, कुंअरी J, सनवर K, सनावरि L. आवी-भावी
छि J, आनि L. तिसइ-तिसि B, तसि C, तिसिइ J.
३१४ हिअइ-दीइ A D, हईइ B C, हीअटि J. दूहवण-दुहण L. आणि-आणी C D, आणि J. घणउं-
घणू B J, घणुं C D K L. मुप-मुख B C L. दीठउं-दीठउ A, दीठूं B, दीहुं D K, देपि J, दीठऊ L
तणउं-तणू B J, तणुं C D K L. वांदी-बंदी A. बोलइ-(letters lost in ) A, बोली B, बोलावै C D L.
आंसू-( ) सू A, आंसूं K. धन्य धन्य-धन्य A, धन २ B C, धन्य २ D, धन्य २ L. जणणी-जणनी
C, जीणणी D. ताहरी-ताहरी घरी B, ए ताहरी C.
३१५ पूरव-पूर्वे D. हीया-हईया B D, हईआ C, हीअडा J, हिआ K, हैआ L. मांहि-माहि K L.
साचउ-साच्यूं A, साचु B C J L. बोल कह्यउ-बोलीउं सब A, बोल ह्यु B, बोल कहि C, बोल कहिउं D,
बोल कहीयु J, कहिउ L. कुंअरी-कुंदरी A B D, कुंदरी J. रत्न-रतन L. जडित-जटित B J. पांजरुं-पाजरूय
J, जासूं K, पांजह L. चंदन-चंदनि A. अगरजाइनां-अगरज ( . . ) A, अगरजायना D, अगरजायना J,
अगरजाइना L.
३१६ वीरवदन-वीरवदनि A B, वीरवंदन K. महिमा-चहिकि B, महि महिमा K. एवडउ-एवडु B C D J.
चांपा-चंपा B. कुसुम-कुसुम B. अनइ-अनि B C J. केवडउ-केवडु B C D J, केवडउं L. इणि-इण A,
इणी C L, एणी D, ईंणी J. जितन-जिल A, यत्न B, जतन C K, जन D, यतन J. घणेरां-धणेरि B, घणेरा
K. लेई-ले A, लेइ K. मस्तक-मस्तक B, मस्तकि K. ढीली-ढिलीइं C. सांचरी-संचरी K L. iv qr in
J is: दीठीईं छेईं संचरी.
चतुर्थ खंड २२७
पुहुती वेगि नयरि योगिनी, असपति रायि वात सवि सुणी ।
पातसाह मनि आणइ शोक, ततपिण जोवा आवइ लोक ॥ ३१७
ददा सनावरि तीणइ कालि, मस्तक धरिउं कनकमइ थालि ।
असपति राय तणी कुंअरी, जोवा आवी अंतेउरी ॥ ३१८
दीठउं वीरवदन तिणि ठाइ, पित्रीतेज न सहिणउं जाइ ।
पामइ उदय जिसउ अकलंक, जाणे पूनिम तणउ मयंक ॥ ३१९
जिस्यां कमलयुग नयन विशाल, तेजि आगिलं दीसइ भाल ।
अंतेउरी भणइ किरतारि, इस्या पुरुप सिरज्या संसारि ॥ ३२०
लागूं वली अणूरूं मानि, जोतां आवइ मरण निदानि ।
कुंअरी भणइ प्रतिज्ञा जाणि, आगइ वचन दीउं चहूआणि ॥ ३२१
३१७ पुहुती-पुहती A, पुहुति D, पहुती J. वेगि-वेंग D, वैगि L. नयरि-(...) A, नगर C, नयर D,
नईरि L. योगिनी-योगनी C K, जोगिनी D. रायि-राय A, राइ B, राई J. सवि-इम A, ईम J. सुणी-सुंनि
D. पातसाह-पातशाह B J, पातसाहि C, पातिसाह K. आणइ-आणि B, आणिड C, आगइ D K, आणि J.
शोक-सोक C. ततपिण-ततसिण A, ततपिणि B J, ततक्षण C, ततखिणि L. जोवा-जोइवा K. आवइ-आवि
B C D, आवेउ J.
३१८ ददा-ददां D K. सनावरि-सुनावर A, सनावर B C, सनावर D, सनाउरा J, सनिवर K. तीणइ-
तीणि A, तेणि B, तिणि C J, तेगइ D, तीणई K, तीर्ण L. मस्तक-(..)क A, मुस्तक B, मस्त J. धरिउं-
कउं B, धरूं D, कीऊं J, करुं K, दरिउं L. कनकमइ-कनकभि B J, कनकनि C, कनकनइ L. थालि-थाल
K. कुंअरी-कुंयरी A B D, कुंअरी J. आवी-आवि C J, आवई D, आवइ K. अंतेउरी-अंतेउरि D,
अंतेउरी L.
३१९ दीठउं-दीठउ A, दीठं B C, दीठं K, दीठऊ L. वीरवदन-वदनवीर B, बिरवदन D. तिणि-तीणि B,
तेणि C D, तीणं L. ठाइ-ठाय C D J. पित्री-छत्री A, किंनी C. न-नइ D, नं L. सहिणउं em-सहणं A,
सहिणु B, रहिणुं C D, सहिन्नुं J L, सहिणउ K. जाइ-जा (.) A, जाई C, जाय J. पामइ-पाम्यइ A,
पामिउ B, पांम्यु C, पामि J, पामइ K. उदय-उदय C, उदइ K. जिसउ-जिसु A, जिम B, जिस्यु C, जसिउं D,
जिसिउ J, जिशु L. अकलंक-निरलंक B C, अकरक J, कलंक L. जाणे em-जाणे A C J K L, जिसिउ B,
जाणि D. पूनिम-पुनिम A, पुंनिम D. तणउ-तणु B C D J L. K interpolates after iv qr: दीठउ
वीरवदन तिणि ठाइ.
३२० जिस्यां-जिसां A, जिसा B, यस्या C, जिसा J, जिसा K, जिस्या L. कमल-कमलि C. युग-युगल
B C, वे J. नयन-नयग C J. विशाल-विसाल A C, विशाला K. तेजि-तिस्यूं B, तेज C D J, तियुं दीमइ
K. आगिलं-आगिलुं B K, आगलं C D, आलिउं J, आग्लूं L. दीसइ-दीत्ति B C J, दीतई D,...K. भाल-
भालं L. अंतेउरी-अतिउरी D. भणइ-(.)न्ह A, भणि B J. किरतारि em-करतार A, किरतार B C D J,
करतारि K, किरनारि L. इस्या-इमा A, इशा J K, इरया L. पुरुप-पूरुष D, पुरिप K, पुरप L. सिरज्या-
सिरज्या A, सरज्या B C J. संसारि-समार B.
३२१ लागूं-लागुं D K. अणूरूं-अणूहं A, अनूरि C, अणूंह D, अणूंहं J, अनुहं K. मानि-मानि C D J,
मानि L. जोतां-जे ता J, येनुं K, योतां L. आवइ-आवि B C J. निदानि-निदानि A C, निदान D. कुंअरी-
शुयरी A, कुंयरी B, कुंयरि D, कुअरी K. भणइ-भणि B C J. प्रतिज्ञा-प्रतज्ञा A, प्रतंन्या K, प्रतिन्या L.
जाणि-जांणि A, जाणे B, जाणी K. आगइ-आगि B C J. वचन-(...) A. दीउं-दीउ A, दिउं D, दीऊं J,
दियउ K, रपुं L. चहूआणि-चहुयाणि A B, चहुंआणि D, बहुआणि J, चहुअनि K, चहुआनि L.
२२८ कान्हडदे प्रबन्ध
वीर वचन लोपइ आपणूं, जे मुष नही जोउं कुंअरी तणउं ॥ ३२२
॥ दूहा ॥
जे सुकुलीणा साहसी, ते भरणि न मूंकई माण ।
मस्तक ऊपराठउं थयुं वीर तणउं चंहूआण ॥ ३२३
सिद्धि निरंतर ते लहइ, सत्त न छंडइ जेउ ।
मरण पूठि पाम्यउ वली कीरति वीरमदेउ ॥ ३२४
एक असंभव ते भणउं, जे नीर तस्या पाषाण ।
मरण पूठि मस्तक फिरिउं, बीजूं ए परमाण ॥ ३२५
॥ राग मालपसू सामेरी ॥
पूरव प्रेम संभारीउ, आंसूडे भीनउं हार जी ।
गुण फीटी अवगुण थया, अम्ह कहि कारणि सिणगार जी ॥ ३२६
३२२ वचन-वत्त A. लोपइ-न लोपइ A, लोपि B, पालिउं C, न लोपई D, लोपि J. आपणूं-आपणू A,
आपणु C D, आपणउ K. जे-...C D J L. मुष-मुख B L. नही-न A B, नवि C. जोउं-जोयुं C D, जोरूं
J L, जोयु K. कुंअरी-कुयरी A, कुमरी B C, कुंमरी D, कुंअरी L. तणउं-तणू B J L, तणुं C D, तणउ K.
After 322 C interpolates: एह वात असंभव हुई मूआ पछी मुष जोयुं नही; D interpolates
माणसनु तु ए विवहार बोल वाप एक ज सार.
३२३ दूहा-दुहा: D, ...L. जे-ये C सुकुलीणा-सुकलीणा A B J, राकुलीण नि C, सुकुलीणां D, सकुडीणी
K. साहसी-साहशी L. ते-...B C J. भरणि-मरण D J K. मूंकई em-मूकइ A, मूंकि B C J, मूंकई D,
मुंकइ K, मूकई L. माण-माण C J K. मस्तक-म (..) A, मुस्तक B. ऊपराठउं-ऊफरांटिउं B, ऊफराटउं
C, ऊपराहुं D, ऊफरांटउं J, उपराठउ K. थयुं-थउं A, थयउ K. तणउं-तणू B J L, तणुं C D, तणउ K.
चंहूआण-चहुआण A B, चहूआण D J, चहुंआण K, चहूंआग L.
३२४ सिद्धि-सिध D, सिधि K. निरंतर-निरंतिर K. ते-जे B L. लहइ-सहि B C J L. सत्त-चत A C,
सत्य B K. छंडइ-छंडि B J, चूकि C, छाडइ D. जेउ-जेह A, तेउ C J, देउ L. पूठि-पछी C, पूंठी D,
पूंठिं J पाम्यउ em-पाम्यु A, पाम्यूं B, पांस्यु प्रीष C, पामिउ D, पाम्युं J, पांम्यउ K, पामिज L. वली-
वलि D. वीरमदेउ-वीरमदेय A, विरमदेउं D, वीरमदेऊ J.
३२५ ते-(.) A, वात K, ता L. भणउं-भणं B J, भणुं C D, हुआ K, गिणुं L. नीर-पाणीइ C,
नीरि L. तस्या-तरीया A, तरिया B, तस्यों L. पाषाण-पाषांण C D. मरण-मंरण B, मूआ C. पूठि-पूंठि C.
मस्तक-मुस्तक B फिरिउं-फरिउं C D, फिरिउ J, फिरतुं K, फिरिजं L. बीजूं-षीजूं C D, षीजतु K. ए-एह
C, ते L. परमाण-परिमाण A, परिमांण C J, परमाण D.
३२६ राग-...A, हवई गीत ॥ राग L. मालपसू-मालपीसू A, मावसू B, मालपशू K. सामेरी-सामेरी
राग A, सामिरी L C omits the entire song, i. e. vss 326-329. प्रेम-प्रेन K. संभारीउ-
संभारिउ A, समारीयउ K. आंसूडे-अं (.) दे A, आंसुडे D, आंसुअडे J. भीनउ em-मीनउं A, मीनू
B J L, मीनुं D K. गुण-गुंण D. अवगुण-अवगुंण D. थया-ध्या L. अम्ह-इम B. कारणि-करणि सवि B,
कारण D J. सिणगार जी-शिणगार जी K L.
चतुर्थ खंड २२९
॥ द्रुपद ॥ सगुण सलूणा राउल रुमणुं किस्तूं ।
हूं ता प्रेमगहेलडी, तुं सोनिगिरउ चहूआण जी ॥
सगुण ॥ ३२७
तूं तां प्राणच माहरउ, हूं ताहरडी घरि नारि जी ।
जनम एक अंतरि गयउ, सो नेहउ म वीसारि जी ॥
सगुण ॥ ३२८
हीयडलूं घणूं गहिवरिउं, तुं सुणि न अम्हारा नाथ जी ।
तुं अमरापुरि संचरयउ, हूं मरणि न मेलहं साथ जी ॥
सगुण ॥ ३२९
॥ चउपई ॥
कुंअरी कारण हीयडइ धरइ, थई ऊपराठी आंसूं भरइ ।
कुंअरी तणउं अंग पठमल्हइ, लिप्यउं विधात्रा ते किम टलइ ॥ ३३०
३२७ द्रुपद-...A B D J K. सगुण-सुगन A B, सुपन J L. सलूणा-सइँणा A L, सलूणहा K.
राउल-राउत मूं B. रुमणुं-रुमणें A, रुमणुं D E, म्मन्डा L. किस्तूं-किम्ं A, इमं यौं B, किस्तूं J, किसूं K,
किस्यां L. हूं-हुं D E. ता-त्रां B J L. गहेलडी-गहेल (.) A, गहितडी K L. तूं-तूं A D, तु K.
सोनिगिरउ-सोनगिर B D J, सोनंगिर K, सोनिगँगउ L. चहूआण जी-चहूवाण जी A B, चव्हआन जीं D,
चहूह्याण जी J K, चाहूआन जीं L. सगुण-सुगुन• भारनी D.
३२८ तूं-तुं A B K. तां-तु B, ता K. प्राणच-प्रणह D, प्रंणव J, प्रणव K. माहरत-माहर वौं B,
माहरू D L, माहरा J, महरूं K. हूं-हुं A B K, हूं ता D, हूं दा J. ताहरडी-ताहरी B D J. घरि-धन A,
घर J L. A B omit vs 328 b. अंतरि-अंदर K. गयउ-गयु D J L. सो नेहडु-गुनेह K, सनेहउ L.
म-मोउउ K, में L. वीसारि जी-वीस्तरी जी D, वीसारि J, सचार वौं K. सगुण-सुगुन राउल• A,
सुग B, सगुण D, सगुन• J, ...K, मग• L.
३२९ हीयडलूं-अच्चीज हरेंवहं B, हरेंवउहं D, हरेंनडहं J, हीअडलु K, हँइँवडूं L. घणूं-धण A L, घउं
D K. गहिवरिउं-गहवरिउं A, गहिवरु वौं B, गहवइउं D, गहिवरुं K, गहिवतिउ L. सुणि-(..) A. न-
नि J, नं L. अम्हारा-अम्हारा A, अन्दरा K. जी-...J. तुं-तूं J. संचरयउ-कांचरउ यौं B, काचरिड D J,
सचरीउं L. हूं-नु B, हूं J L. मरणि-मरण A, मरण D J K L. मेलहूं-मेटीं B, मेलहुं D, मेरहूं J, म्हेहूं K,
मेल्हं L. साथ-साधि A. जी-...J. सगुण-सुगुन राउल• A, सगुन• B L, सुग• D.
३३० चउपई-तुरै B J, यु• C, चौपई L. कुंअरी-कुंदरी A B, कुंमरी D, कुंम्भी J, कुम्त्री K.
K transp as: कारण कुअरी. हीयडइ-हैवडि B, हैंडि C, हीवड D, हीअडे J, हियद K, हेड़ L. धरइ-
धरी A, घरेइ B, या पाठ D, धरि J. ऊपराठी-(.) पराठी A, कचराठी B C J, उपराली D. आंसूं-अन्सु
D, असू L. भरइ-घरेइ B, भरि C J, भरउ D, बिरइ K. कुंअरी-कुवरी A, कुंवरी B, कुंमरे D,
कुंवारी J K. तणउं em-तणूं A B J L, तणुं C D, तणट K. पठमल्हइ-(.) म्भलए A, पटमल्हिए B,
पतम्लवि C J. लिप्यउं-किंपुं B, तिप्युं C D K, लपिउं J, टिपल्हं L. विधात्रा-विवादा B C D, विधाता L.
ते-ए J, ...L. किम-नवि A. टलइ-रलिह B, टलि C J, न टल्यं L.
२३० कान्हडदे प्रबन्ध
यमुना नदी जई तिणि वार, मस्तक तणु करिउ संस्कार ।
मरण भणी एकमनी थई, मा मंदिरि मोकलावा गई ॥
पातसाहनइ चलणे लागि, वेगि संचरी आयस मागि ॥ ३३१
अबला अंगि एतली आहि, झंपायुं जिमनाजल माहि ।
नरनारी वे पुण्यप्रसंगि, देवलोक पाम्यां मनरंगि ॥ ३३२
आगइ अवधि कही कुंअरी, वचन सवे हईआ मांहि धरी ।
आठ मास अवधि परिमाण, पाम्यउ मरण पछइ सुरताण ॥ ३३३
कान्ह तणउ उत्तम अवतार, कलियुगि पट दर्शन दातार ।
तीणइ वंशि वीरमदे नंद, मेगलदेवि दीउ आणंद ॥ ३३४
सोनिगिरां कुलि साहस घणउं, अंबराज मेगलदे तणउ ।
पदमनाभ मति बोलइ इसी, आंबा तणउ पुत्र पेतसी ॥ ३३५
३३१ यमुना-यमना A, यमुना D, यंमुना J, जिमुना L. जई-गई B, जाई K. तिणि-तिण A, तेणी C'
तेणि D, तीणी L. वार-वारि A B J. मस्तक तणु-वीर मस्तक B, मस्तक तणुं D, मस्तक तण्वउ K. करिउ-
कीउ A J, करि B, करिउं D, करवउ K. संस्कार-सं (.) र A, संचकार B L, ससकार C, संस्कारि D.
थई-भई C, थइ D, होई J, हुई K. मा-माय J. मंदिरि-मंदिर C D K, मंदर L. मोकलावा-मोकलावी K,
मोकलामण L. पातसाहनइ-पातसाइने B C D L, पातशाहनि J, पातिसाहने K. संचरी-साचरी D J.
आयस-यायस A, आइस B, याजस C, यमुना K.
३३२ अबला-अवळा K. अंगि-अंग L. एतली-(..) ली A, एतलि D. आहि-आहि C. झंपायुं-
झंपायु A, संपाविउं B, जइ झंपायुं C, झंपाय्यू K, झंपाविऊं L. जिमना-यमना B, यमुना C D J K,
जिमुना L. जल-...C. माहि-मांहि B C J. वे-वि J. c omits 332 b. पुण्य-पुंन्य A, पुन्य L.
प्रसंगि-प्रशंगि K. देवलोक-देवलोकि B J K, देवलोके D. पाम्यां-पाम्या B L, पहुता D, पहुतां J, पाम्या K.
३३३ L omits vs 333. आगइ-आगि B C J. कुंअरी-कुंयरी A B D, कूंअरी J. हईआ-ही(.)
A, हैया B, हीया D, हीअडा J, हिआ K. मांहि-(.) हि A, माहि B K, माही D. आठ-अठ K. मास-
मासि D J. परिमाण-परमाण B, परिमाण C D, परिमाणि J, परमाणं K. पाम्यउ em-पामूं A, पामिउ B,
पाम्यु C D, पाम्युं J, पांम्यउ K. मरण-अमर D. पछइ-पछि B C J. सुरताण-सुरतान D K, सुरतानि J.
३३४ कान्ह-कान्हड A, कांह्र C L, कांहान J, कान्हड K. तणउ-तण A, तणु B C D J L. उत्तम-
उतम A, उत्तम C, उसिम K. अवतार-अवतारि K. कलियुगि-कलियुग B K, कुल्युगि C, कुलियुगि D,
कलयुगि J, कालियुगि L. पट-पट्ट A B. दर्शन-दरसन A B, दरसण C, दरशिन L. तीणइ-तेणि B C, तिणि
J, तींणइ K, तीन L. वंशि-(..) A, दिवसि C, वंसि D, वंश J. मेगलदेवि-मेगलदेव A, भयगलदेवि J,
मात्नदेवि K, मेलगदेवि L. दीउ-हूउ A, थयु B, जयउ K, द्यु L. आणंद-आनंद C D, अणंद L.
३३५ सोनिगिरां-सोनगिरा B C J, सोनिगीरी D, सोनिगरां K. साहस-सहस K. घणउं-घणं B, घणुं
C D L, पणु J, घणउ K. K omits ii qr. अंबराज-अलंबराज B, शंकुराज D. मेगलदे-मेतामदे D,
मयगलदे J, मेटिगदे L. तणउ-तणूं B, तणु C J, ततुं D L. J omits vs 335 b. पदमनाभ-
पद्मनाम B L, पदमनामि K. मति-गुणि L. बोलइ-पूर A, बोलि B C. तणउ-तणु A B L. पुत्र-(..)
A. पेतसी-पेमसी C.
चतुर्थ खंड २३१
लिष्मीवंत पेतसी तणउ, अपइराज सोनिगिरउ भणं ।
ब्राह्मण तणा कराव्या ज्याग, सत्रा लाप जिणि दीधा त्याग ॥ ३३६
अपयराज केतसूं वपाण, जिणि सवि सांभल्यां पुराण ।
कीरति पुण्य तणी विस्तरी, विष्णु भगति जिणि साची करी ॥ ३३७
भोजन वारि नितु अपइराज, अतिथि भणी मूकावी बाज ।
जनम लगइ जयवंतउ सुण्णउ, परनारीसहोदर भण्णउ ॥ ३३८
अपइराज उत्तम अवतार, जेहनां पुण्य न लाभइ पार ।
जीणइ कीरति कान्हडदे तणी, अपइराजि अजून्याली घणी ॥ ३३९
वीसलनगरउ नागर एक, पदमनाभ कवि पुण्यविवेक ।
एहवुं विरद आदरइ अनी, लहइ बुद्धि कविजनरंजनी ॥ ३४०
३३६ लिष्मीवंत-लक्ष्मीवंत A L, लषमीचंद B, ल्यमीवंत C, लषिमीवंत J. पेतसी तणउ-तणु षेतसी
तणु B,
२३२ कान्हडदे प्रबन्ध
माइ भारती तणइ पसाइ, अक्षरबंध बुद्धिरस थाइ ।
अपइराज सीपामण सरी, पदमनाभ कीरति विस्तरी ॥ ३४१
सांभलतां सरीर उल्हसइ, चउपई बंध इसी इग्यारसइ ।
च्यारि पंड जिस्यां नवनीत, दूहा चउपई मधुरां गीत ॥ ३४२
पंचचालीसउ पूठि वरीस, मास मागसिर पूनिम दीस ।
संवत पंनर बारोतरउ, तिणि दिनि सोमवार विस्तरु ॥ ३४३
जालहुर गढ उत्तम ठाउ, राउल कान्ह मालदे राउ ।
पदमनाभ मति आणी नवी, तेह तणी कीरति वर्णवी ॥ ३४४
एकचित्ति जे नर सांभलइ, तेह तणां सवि दुकृत टलइ ।
जे फल लाभइ दीधइ दानि, जे फल गंगा तणइ स्नानि ॥ ३४५
३४१ माइ-माय C D, माता J. भारती-भगवति J. तणइ-तणि B C J. पसाइ-पसाय B C D, सुपसाय
J, पंसाइ L. अक्षरबंध-अक्षरविधि B, क्षयरबंध K. बुद्धिरस-बंधिरस B, वाधिउ रस C, बुद्धि तिणि J,
युधि रस K L. थाइ-धाय C D J. अपइराज-आपिराज B, अधिराज C, अयवराजि D, अयवराज J, आपइराज
L. सीपामण-(.) पामन A, सीपांमण C D, शीपामणि K, शीपामण L. सरी-सरि D. पदमनाभ-पद्मनाभ B,
पंदमनाभि K, पद्मनाभि L. कीरति-किरति D. विस्तरी-वीस्तरी D.
३४२ J omits vs 342 a. सांभलतां-सोभलता K. सरीर-शिरीर A, शरीर B, सरिर D, शिरीर L.
उल्हसइ-उल्हसिइ B, उलसि C, उल्हसे D, उल्हास K, उल्हसइ L. चउपई-चुपई B C, चूपई D, चउपई K,
चुपइ L. बंध-बांधी C. इसी-इशी A, असी B C, सइ K, इसी L. इग्यारसइ-नुबसई A, सातसि B, नवति C,
सातसइ D, ग्यारिसइ L. च्यारि-च्यार C K. जिस्यां-जिंसा A, जसया B, जसया C, जेस्या D, जिस्या J, जईसां L.
नवनीत-निशि दीस B. दूहा-दू(.) A. चउपई-(.) उपई A, चुपई B C L, चूपई D, जुपै J, चउपही K.
मधुरां-सुधरा A, मधुरा D, मजुरा K L. Note-L ms ends here; its last folio is lost.
३४३ पंचचालीसउ-पंचतलीसु A, पंचतालीश B, पंचतीजमुं D, पंचतालीसम J. पूठि-पूंठि D. मागसिर-
मागशिर D, मागशिरि J. पूनिम-पूंनिम A. संवत-सर्वत D. पंनर-१५ पनर A, पनर J, १५ K. बारोतरउ-
बारोतह B J, बारोतहरू D, १२ तरह K. तिणि-तिनि B, निणइ D. दिनि-दिवसि J, दिन K. सोमवार-
सोमवारु B. विस्तरु-(..)रु A, विस्तरइ K. C reads vs 343 as below and places it after
vs 344 : संवत पनर १५१२ बारोतर सार माइ मास पुंन्यम सोमवार । जाल्लुर गढ घण उलट धरी गायु
कान्ह विरोधि करी ॥
३४४ जालहुर-जालेर A, जालोहर B, जाल्होर C, जाह्लुर D, जालउर K. उत्तम-उतम A, उत्तिम K.
ठाउ-ठाम A B, ठांम J K. राउल-राय J. कान्ह-कांन्ह A, कान्हर D, कान्हडदे J. राउ-नाम B, नांम
J K. ii qr in C is : राज करि कान्हडदे राउ. पद्मनाभ-पमनाम B, पदमनाभि K. आणी-आणइ A D,
आणि C J, आणी K. B transp as : कीरति तेह तणी. वर्णवी-वरणवी C.
३४५ J omits vss 345-350. चित्ति-विति A, चित B C D. जे-(.) A. सांभलइ-हांभलिइ B,
सांभडि C. दुकृत-दुःकृत B C D टलइ-टटिइ B, टनि C. लाभइ-लाभि B C. दीधइ-दीषि B C. दानि-
दॉनि A, दोन C K. गंगा-गंग B D. तणइ-तणि B, तेणइ D. स्नानि-शनानि A K. iv qr in C is : ए
सामडि हुइ गंगस्नान.
चतुर्थ खंड २३३
जे फल हुइ तप कीधइ सदा, जे फल हुइ दर्शानि नरवदा ।
जे फल सत्य वचन प्रमाण, जे फल हुइ सांभलीइ पुराण ॥ ३४६
जे फल पामइ तपसी सवे, जे फल हुइ वांद छोडवे ।
जे फल पामइ कीधइ यागि, जे फल भेट्यां हुइ मियागि ॥ ३४७
जे फल पामइ गंगाद्वारि, जे फल हुइ मेटि केदारि ।
जे फल हुइ विद्या उद्धरी, जे फल भेट्यां गोदावरी ॥ ३४८
जे फल नारायण दीठइ नेत्रि, जे फल हुइ दानि कुरुपेत्रि ।
जे फल पामइ साहसि सती, जे फल हुइ नाहां गोमती ॥ ३४९
जे फल लहइ द्वारिकां छमासि, जे फल भेट्यां हुइ प्रभासि ।
जे फल हुइ मुगतिपुरी साति, रामनाम उच्चरइ प्रभाति ॥ ३५०
कान्हडचरिय जि को नर भणइ, एकचित्ति जि को नर सुणइ ।
तीरथफल बोल्युं जेतलूं, पामइ पुण्य सवे तेतलूं ॥ ३५१
३४६ हुइ-बइ K. कीधइ-कीइ A, कीधिइ B, कीधि C. सदा-छमा A, वली C D K. फल-पल K.
हुइ-हुई K. दर्शानि-आबू A, दर्शन B K, महादानि C. नरवदा-नर्वदा B, मिली C, नीर्मली D, निरमली K.
प्रमाण-परमाण B, प्रमाण C D, परगाण K. हुइ-हूइ K. सांभलीइ-सामलि B C D, सोभ...K. K MS
ends here; its last folio is lost. पुराण-पुराणि B, पुराम D.
३४७ पामइ-पामइ A, लहि B, हुइ C, लही D. तपसी-तपर्सी C, तापसि D. हुइ-हुई D. वांद-वाध
A, बंद B D, बंदी C. छोडवे-( . )उवे A, छोडवि B. पामइ-पामइ A, पामि B, पामिई D. कीधइ-दीघि
B, किधइ D. यागि-ज्यागि D. भेट्यां हुइ-हुइ भेटि B. प्रियागि-प्राग B. C reads as 347 b:
जे फल हुइ गया प्रयागि गड जाल्हुर कान्हडदे राजि.
३४८ C omits vs 348. पामइ em-हुइ A, पानि B, पामई D. मेटि-पाम्यइ A, मेटे D. उद्धरी-
ऊ( . )री A, उधरि D. भेट्यां-मेटीया A, भेटिइ B. गोदावरी-गोदावरि D.
३४९ जे-जें B. फल-... C D दीठइ-दीठि B C. नेत्रि-नेन D. जे फल हुइ-जे० (=जे फल हुइ) B.
दानि-दानि A, दान C, दान D कुरुपेत्रि-कुरुक्षेत्रि B, कुरुपेत्र D. जे फल पामइ-जे० B, जे फल पामि C,
जे फल पांमई D. साहसि-साहस B. हुइ नाहां-हुइ छांनि A, माह मास B, नाहा हुइ D. गोमती-गोमति D.
३५० C omits vs 350. जे फल-जे० B. लहइ-लहि B, हुइ D. छमासि-छम्मास B, पट मासि D.
ii qr in A is जे फल पामी खामी पाति. B omits ii qr. फल हुइ-फल्इ D. मुगति-मुक्ति B. साति-
सात A, तास B. रामनाम-रामनाम D. उच्चरइ-उ( ) A, उचरि B. After 350 b B interpolates
विणुभक्ति करिइ दिनराति.
३५१ कान्हडचरिय em-कान्हडचरिय A, कान्हचरित B C D, काहानचरित J. जि-य C, जे D J.
को-के A, जे D,...J. नर-... D. भणइ-भणिइ B, भणि C, सांभलि J. एकचित्ति-एकचिति A, चित्त करीनि C.
जि-जे A,.. C, जो D. को-के A, . C, क D. नर-श्रवणे C. सुणइ-सुणिइ B, मुणि C, सूणंट D. ii qr in
J is: तेह तणी आशा सवि फलि J omits vs 351b तीरथ-तीर्थ D. फल-भि B, पुण्य C. बोल्युं-
बोल्या B, बोल्युं C, बोल्यूं D. जेतलूं-जेतला B, जेतलुं C D. पामइ-पामई A, पामि B C, पांमइ D.
पुण्य-पूण्य D. सवे-सर्व B. तेतलूं-तेतला B, वेतलुं C D.
30
२३४ कान्हडदे प्रबन्ध
प्रेम संगि सवि सज्जन मिलइ, आसं मनोरथ सहूइ फलइ ।
प्राकृतबंध कवित मति करी, कलियुगि कथा अभय विस्तरी ॥ ३५२
चाहूआणकुलि कीरति घणी, पूगउ आस सविकहि तणी ।
पदमनाभ पंडित मति कही, चउथा पंड समाप्ति हुई ॥ ३५३
३५२ C J omit vs 352 a. प्रेम-पुष्पि B, प्रेम D. संगि-( . ) गि A, संग B. सवि-सवे D.
सज्जन-सजन A, जन D. मिलइ-मिलहं A, मलिइ B. आस-पुष्पि आस B, पूज्येइ आस D. सहूइ-...B D.
फलइ-फलिइ B. प्राकृतबंध-प्राकृतबंधे D. कवित-क्ति J. मति करी-सुखरी A, मति धरी B. कलियुगि-कुलयुग
C, कुलकुनि D, कलयुगि J. अभय-उभय B J, अभिनव C. विस्तरी-विस्तारे D.
३५३ चाहूआण em-चाहूयाग A
प रि शि ष्ट
APPENDICES
Appendix I
Summary of omissions and readings common
to the different manuscripts
A—Common omissions
[Left Column]
Khaṇḍa I—B G K omit vs 35.
„ Bhaṭāulī—Order of ll in A B E G K
is 49-54, 43-46, 55-58,
47, 48, 59.
B H omit l 110.
„ A B D H K omit vs 256 b.
Khaṇḍa II .
Khaṇḍa III—B L omit vs 21.
„ B G K „ „ 56.
„ A B K „ „ 167 b.
„ A B E L „ the
interpolated caraṇa
preceding vs 244.
„ A B D J omit vs 251 b.
Khaṇḍa IV—B C D J K L omit vs 41 b.
B L „ „ 75 b.
[Right Column]
D J reverse the verse-order of vss
16-17 (as 17a, 16a; 16b, 17b.)
Order of ll in C D is 43-59.
C D J omit ll 60-62, 78-80, 87-88.
C D omit ll 115, 122-124.
C J give vs 256 b.
.
C D J omit vs 6.
D J „ „ 118.
C D J L give vs 167 b.
C D J K give the interpolated
caraṇa.
D J omit vs 62 b.
C omits vss 68–70 }
D „ vs 68 a }
J „ vs 70 b }
परिशिष्ट २३७
C omits vs 99 }
J " vs 99 b }
D " " 102 b }
J " " 102 }
C D J omit vss 241-4.
C D " " 262-3.
C omits vs 266 }
D J omit vs 266 b }
D J omit vs 267 b.
B L omit vs 271 ii qr–272 i qr. | C omits vss 268–274 }
D " " 269 b–275 }
J " " 268 b–274 }
C J L omit vs 276.
C D " " 277 b.
C omits vss 279–280 }
D " " 279–281 a }
J " vs 280 }
D omits vss 284–5 }
J " vs 284 b }
C J omit vss 300–304.
A B omit vs 328 b.
C J omit vs 352 a.
C D J " " 353 b.