कान्हड़दे प्रबन्ध (कवि पद्मनाभ - जालोर चौहान वीरगाथा, अलाउद्दीन खिलजी से युद्ध व जौहर इतिहास)

२०६ कान्हडदे प्रबन्ध
उल्हीचइ कर उभारिया, बार सहस म्लेछ मारीया ।
विहाणा मांहि घात मनि धरइ, आव्या राय कोठइ कांगरइ ॥ २११
॥ पवाडु ॥
गमे गमे जोउं दल दीठउं, जई सिंहासनि बइठउ ।
वालि दोट ऊथिला देई, कांधिल भिडतउ दीठउ ॥ २१२
राउल भणइ आगि तुं कांधिल इसिउ योध नवि जाण्यउ ।
पांडाभरत काकरउ कोठउ, इसिउं कही वपाण्यउ ॥ २१३
चडिउ वीररसि कांधिल बोलइ, राउल जाणि म जाणि ।
आगइ अम्हे सवे दीहे एहवा, इणि वेलां म वपाणि ॥ २१४
२११ उल्हीचइ-उडीचि B, उलिचइ C, उलासि J, उल्हेचा K, उल्ही L. कर-भट K, वेडि L. उभारिया-
उभारीया A D, उतारया B, उभारीआ C, ऊभारीआ J, उभा रह्या K, नही भारीया L. सहस-सहिस B.
म्लेछ-मलेछ A, मेछा B, मूंणल C D J. मारीया-मारीआ C J, मारिआ K, मारिया L. C omits vs 211 b.
विहाणा-विहणा A, वाहना D, विहाणा K, विहाणां L. मांहि-माहि A K, गांहिं B. मनि-मने D. धरइ-धरिइ
B J. कोठइ-चोट B K, कोठि J. कांगरइ em-शररई A L, वांगरिइ B, कांगरइं D, कांगरि J, कागरइ K.
After vs 211 L interpolates foll : दीठा राउत रिग पड्या अपार म्लेछानउं कीधउ संहार.
२१२ पवाडु-... A K, चालि B, पवाडा J, अथ पवाडा दाल L. गमे गमे-गमे २ A C J L, गमे B,
गमि गमि D. जोउं-जोउ B, जोयुं C K, जुजुउं D, शाहूं J, जूवउ L. दीठउं-दीठ A K, दीठु B, वीठउ L.
जई-जोई B, जे L. सिंहासनि-खहीनि आसनि B, सिंघासणि C, संघासन D, स्यंहासन K, सिंहासन L.
बइठउ-राउ बईठ A, आसनि विठु B, बइठिउ D, बिइठउ J, राय बठ । पवाडा डाल । K, बइठा L.
After 212 a A interpolates: आव्यउ तुरक सबल सनाहि नामि भीर छइ मीठउ राय; K
interpolates: तुरक सबल संनाहद भारी भीर मुगाल छइ मीठउ. वालि-वाल्ह A K, वाल्हई D, वालि J,
बोलइ L. दोट-डोट B D, द्वेठि C, फोटि J, दोटि L. ऊथिला-उथल B C K, ऊथल D L, ऊफल J. देई-
दीइ B, देइ D, दीपु J. कांधिल-बांधल B, काधिल J. भिडतउ-भट्टु B C D, डल्लु J. दीठउ-दीठउ राही
A, दीठु B.
२१३ भणइ-मनि B J, भणई D. आगि-नि C, अज D, ... J, अजे आगइ K, आगई L. तुं-तूं B, ... D.
कांधिल-कांधल B, कांधिल करडु J, ... K, काधिल L. इसिड-दसु A, इसु J, इगा K, इखउ L. योध-जोध
A L, योद B. जाण्यउ em-जाणिउ A D, जांणू B, जांण्यु C J, जांणे K, जाण्यउं L. iii qr in K is:
पांडा तुरक असुर मुछाला. पांडा-पांडा B C D, पाढा J. भरत-भरथ B, भरोत C. काकरउ-कांकर B,
काकड़ C, काकरे D, काकरूं J, काररु L. कोठउ-कोटिइ B, कोठु C J, कोठार D. इसिडं-इसूं A, असु B,
इखिउ D, इसु J, इसै K, इसूं L. कही-कहा B, कहीय J. वपाण्यउ-वपाणूं B, वपाणिउ C, वपाणीउ D,
वपाणिउ J, वपाणुं K.
२१४ चडिउ-दरडिउ C, चटिउ D, चाटि K, चडइ L. वीररसि-वीररस B L, छगरि रसि K. कांधिल-
राउल J. बोलइ-बोडि B C J. राउल-कांधिल J. आणि-जान C, जानि J K, शाणि-जांण D, जांणि J,
जाणी K. आगइ अम्हे-आगे अम्हे A, आगि अह्मे B, अग्रे आगि C J, अम्हो आगइ D, आगइ अम्हें K.
सवे-छवि D. दीहे-दी A, दल K. एहवा-एड़ा A, जीता K. iii qr in j is: अम्हे आगि दीहे विचे
दहरा राउलज; in L is भागई गरीव अम्हे एहवा. इणि em-इण A, एणी B C J, ईंणी D, इति K, इणी
L. वेलां-वेन्द B C K L. वपाणि-वरनि A B C D J K, वपाणे L.

B, मांहि
C D J L. म्लेछ-मेठ B, म्छेच्छ C D, मठेठ J. पडिउ-पडीउ A, पन्या K, पाथ्यउ L. घण घाए-रिण
Wait: in line 36: "म्छेच्छ C D" or "म्लेच्छ C D"? Look at the ligature: it has an anusvara/curl or is it 'म्लेच्छ'? It's "म्लेच्छ C D".
And "मठेठ J" or "मलेछ J"? In line 30 it was "मलेछ J", here it's "मलेछ J" or "मठेठ J"? Look at line 36: "मेठ B, म्लेच्छ C D, मलेछ J." - it's मलेछ J.
माहि A, घणे घाए J, रिण घाए L. अंगि-अग L. एतली-एतलि D. आहि-आहे L. B omits iv qr.

Wait, check line 12:
"कांधिल-पांधिल C, काथिल" -> wait, is that C or O?
Wait, looking at all occurrences:
Line 11: "पाचत्ति C D J"
Line 12: "कांधिल-पांधिल C"
Line 13: "पूठि-पूंठ

२०८ कान्हडदे प्रबन्ध
लूणकरण माह्लण लोहनइ चालीउ साम्हइ पूरि ।
म्लेच्छां सरिसु भिडिउ घण घाए, पडिउ ऊगमतइ सूरि ॥ २२०
चंडाउला अरजननई बांधीउ रिणवटि कान्हड राइ ।
सोमचंद रायि व्यास तेडाव्यउ, ततखिण तेह्यउ जाइ ॥ २२१
राउल भणइ तुरक किम लेसइ, व्यास वचन अवधारउ ।
वेगि दीउ मसाणी आइस, तेजी पांडे मारउ ॥ २२२
व्यास कहिउ करणी परि अंतकालि द्यउ दान ।
आपु तुरी हाथ मई उडिउ, एहवुं मागिउं मान ॥ २२३
मान्यउ बोल राय चहूआणइ, वेगि पपाल्या पाय ।
आणिउं व्यास लेई उतरसइ, घोडा आप्या राइ ॥ २२४
२२० B omits i-iii qrs. लूणकरण-लूणकरण C, लुणकर्ण D L. माह्लण-माह्मणद C, माहलण
D L. लोहनइ-लोहन C, लोहणनि J, रायराणउ K, लोहनर L. चालीउ-चाल्या C D, घाल्यां J, चाल्यउ K L.
साम्हइ em-सांम्हउ A, साहमि C J, साहम्मे D, साम्हइ K, साम्हड L. पूरि-पूरे K, पुठिइ L. म्लेच्छां-
म्हेच्छ C D, मळेछ J, म्लेछी K, म्लेछ L. सरिसु-सरिस A, सरीसु C J, सरिसउ K. भिडिउ-भडिउ C D J,
पड्यउ K, पड्यो L. घण-रणि J, रिण L. घाए-माहि L. पडिउ-पडीउ A, पद्यउ K, पछइ L. ऊगमतइ-ऊगवि
B C J, ऊगंतइ K, ऊगतइ L सूरि-सूरिं B, सुरि D, सूर K, सूरइ L.
२२१ J omits vs 221. i qr in L is: च्यउड राउल अर्जनजिउ बांध्यो. चंडाउला em-
चाउडा A, चंहीउली B, चंद्राउला C, वडाउला D, चीडाआलि K. अरजननई-अरजननि B C, अरजननेई D.
बांधीउ-बाधिउ B C, बांधु D K. रिणवटि-रणवटि B C, रणवट D, रिणवट K L. कान्हड-कान्हद A,
काहड B, काहड C, कान्हइ K. राइ-राउ A L, राई B, राय C D K. सोमचंद-सोमचंद B D K, सोमचंद
L. रायि व्यास-रवि व्यास A, व्यास B L, राई व्यास C, व्यास राय D. तेडाव्यउ-तेडाव्यु A, तेडाम्या B,
सेडापिउ C, सेडावि D, तेष्याव्यउ K. ततखिण-ततखिन A, ततपिणि B D, ततक्षण C. तेह्यउ-तेडिउ A,
तेहूं B, तेहुं C, तेहउं D, तेह्यो L. जाइ-आई C L.
२२२ राउल-राय C, राउ D. भणइ-भणि B C J. तुरक-तरक B. किम-कीम D, मिम L. लेसइ-लेसि
B C D J, लेस्यइ K, लेसे L. अवधारउ-उधार B D, अवधार C, उधार J, अवधारं L. वेगि-वेग K.
iii qr in L is: वेगि करी मसाहणी तेउड. दीउ-दिउं D, दींउ J, दियउ K. मसाणी-मसाहाणी B,
मसांणी C J K, मसाणि D. आइस-आयस C D K, आयुध J. तेजी-घोडा C. पांडे-पांड K. मारउ-
मारंड A, माह B J L, मारिउ C, माहं D.
२२३ J omits vs 223. i qr in L is: व्यास कहिउ अम्ह बोल मानीजइ. व्यास-व्यासई C.
कहिउ-भणइ A D, बहि B, कहिउं C, कहाउ K. करणी-राउ करणी C, करणनि D. परि-परिं B.
अंतकालि-अंतवाल K L. द्यउ-द्यु A, दिउ B D L, दीउं C. दान-दांन A D. आपु-अपउ K, आप्यो L.
तुरी-तुरीय A, तुरी B C K, तुरि D. मई-मि A, म B, मि C, मह D K L. उडिउ-उंडु B D, उष्यउ
K, उछ्यो L. एहवुं-एधुं A, एहवूं D, एहवुंड K, एह्वउ L. मागिउं-मांगिउं A, मागु B, मागि C, मांगु D,
मांग्यु K, मांग्यउ L. मान-मांन A C D K L.
२२४ मान्यउ-मान्यउ A, मनिउ B, मंनिउ C D, मोंन्यु J, मान्यो L. राय-राउ B, राइ L. चहूआणइ
em-चहूयानि A, चहूयाणे B, चहूआणे C, चहूवाण D, वहूआगे J, चहुओंगइ K, चहुआने L. वेगि-वैंगि
J, वेग K. पपाल्या-पपाउंल्या A, पपाउल्या B, पाथल्या D. पाय-पाइ K, पायह L. आणिउं-जाणीउं A,
जाणि B, ... C, जाणूं D, जांण्युं K, जाप्यो L. उतरसइ-छतरसिह B D, उतरिउ तेहु रणि C, छतरपारि J,
उत्तरसद K, छतरसी L. घोडा-घोडा A, पाडा J. आप्या-आप्यो J. राइ-राई B L, राय C D J K.

चतुर्थ खंड २०९
चउबीस सइ तुरंगम राउला, व्यासि मेल्हाव्या टाली ।
'दीधां दानपुण्य राउलनइ, इसी वात संभाली ॥ २२५
घोडा सवि जीवता मेल्हाव्या, ते अह्म पुण्य अनंत ।
विप्र तणूं धन जेह ग्रहेसइ, ते जासइ भसमंत ॥ २२६
राउल भणइ इस्यूं कां कीधउं, व्यास प्राण छांडेसइ ।
व्यास भणइ कुण बीजड राजा कांधि पालपी लेसइ ॥ २२७
जउ तुम्ह पूठि रहुं जीवतउ, तउ अपकीरति पामूं ।
गढ जाल्होर भेलातां निश्चइ अंग आपणउं होमूं ॥ २२८
जइतलदे भावलदे ऊमादे नइ कमलादे राणी ।
जमहर तणी करइ सजाई, वात हीया मांहि आणि ॥ २२९

२२५ चउबीस सइ-चउबीसइ सइ A, सातबीस B, चउबीससि C, चुवीससइ D J, सत्ताबीस L. राउला-
राउलि J, राउल K. व्यासि-जाक B, व्यासि C, ब्यास J L, व्यासइ K. मेल्हाव्या-मेहावी B, मेहलाव्या
D J, मेल्हा K. टाली-ठी L. दीधां-दीधि B, दीधइं D, दीजि J, दीजइ K, दीधउ L. दान-दानि A, दानि
B, दांन C J K. पुण्य-पुंण्य A, पुन्य D L. राउलनइ-रायंनि B, राउलनइं D, राउतलनै J. इसी-इसीय L.
२२६ घोडा-घोटां A B J K. सवि-सवे B L. जीवता-जीवता A B J, जीविता D, जीवत K. मेल्हाव्या-
मेन्हाव्यां A, मेहलाविद्रा B, मुंढाव्या C, मेहल्यां J, मुंकाव्यां K. ते अह्म-अह्वनि A, ते अह्रि L. पुण्य-पुंण्य
A, पुन्य D L. तणूं-तणु B, तणि C, तणउ K L. धन जेह-जे धन A C D, धन जे B L. ग्रहेसइ em-
ग्रहेसई A, ग्रहिसाइ B, प्रसक्रिति C, निग्रहिसइ D, प्रक्षीइ J, संग्रहाइ K, धन ग्रेहसे L. जासइ-जाति B C J,
जासिइ D, जासी L. L transp as ज्यासी ते. भसमंत-लसमंत C, भशमंत K.
२२७ J omits vss 227, 228. राउल-राय B. भणइ-भणिइ B, भणि C. इस्यूं कां-इसूं
कांइ A, शंका C, इस्यूं स्यूं D, इसूं का K, काईं तुम्हि L. कीधउं-कीधूं B, कीधु C, कीधउ K L. प्राण-प्राण
C, प्राणि D. छांडेसइ-छंडेसि B C, छंडसि D, छाडेसइ K, छंदसी L. भणइ-भनि B C. कुण-कुंग D.
बीजड-बीजु B, बीजो C L, बीजड K. राजा-राज A. कांधि-कंधि B, पाधि C D, कांधइ L. पालपी-
पालपि K. लेसइ-टेसई A, लेसि B C, लेसूं K, लेसी L.
२२८ जउ-जु B C, ...D, ते L. तुम्ह-तुह्म B C, तुंम्ह D, तुम्हि L. पूठि-पूंठि C, पूठइ K, पूठि L.
रहुं-रहि B, हुं जो D, हुं K, रहइ L. जीवतउ-जीवतु B C L, जीधुं D, जीवंतउ K. तउ-तु B C D, तो L.
अपकीरति-पकीरति A, उपकीरति C L, अपकिरति घण D. पामूं-पांनूं A, पामुं C, पासुं D, पांमुड K, तामंइ L.
जाल्होर-जाल्हेर A K, जाहोरि B, जाल्लहुर D, जालउर L. भेलातां em-भेलंतां A, भेलाति B C, भेलतां
D K L. निश्चइ-निसचइ A, निधि B D, निथई C. अंग-देह B L. आपणउं-आपणउं ज A, आपण B,
आपणं C D, आपणउ K L. होमूं-होमउं A, होमुं C D, होमुंड K, होमई L.
२२९ जइतलदे-जितलदे B C, जयतलदे D J L भावलदे-भाबल L. ऊमादे-उमादे B C D J. नइ-
...A B, अंनि C J, अनइ D. A transp as ऊमादे भावलदे कमलादे; B transp as कमलादे
भाबलदे उमादे; L transp as कमलादे भावल नइ ऊमादे. राणी-रांनी A D J K. करइ-करी B,
करि C J. L transp as करइ जमहर तणी. वात-सत्ता L. हीया-हैया B, हीआ C D, हरंआ J, हिया K.
मांहि-माहि A, गांही D. आणि-आणी C D J K.
27

२१० कान्हडदे प्रबन्ध
साथि घणी दीकोडी सूंडी, करइ आवीनइ वात ।
लोक भणइ अग्हे राउल ताहरा नही छांडउं संघात ॥ २३०
पहिलउं विप्र उच्चरइ आसीस, राउल आयस मागइ ।
वियहारीया सवे सकु्टंवा, पाए राउले लागइ ॥ २३१
राउत सविहुं तणां जे माणस, तेहू साथ न छांडइ ।
करइ जुहार सूद्र सवि आवी, घरि घरि जमहर मांडइ ॥ २३२
गण गायण नई नगर नाइका, गांछा छीपा माली ।
करइ जुहार भगावइ आयस, तेली नई तंबोली ॥ २३३
कारू नारू नई विवसाई, आवइ वर्ण अढार ।
पाए लागीनई कामा सारइ, आयस करइ जुहार ॥ २३४
२३० साथि-साथि B C J, राथि K. दीकोडी-दीकोली C, दकोडी D, दीकोली L. सूंडी-मुंडी B J K.
करइ-करि B C J. आवीनइ-आवीनि B C, आबिनई D, जमहरनी J. भणइ-भणि B C J. अग्हे राउल-
राउल A L, ए राउ B. ताहरा-राहरउ A, तह्यारु B, तुम्हारी L. नही-छेह B. छांडउं-मेल्हीइ A, करि B,
छोडु C, ठांई J, छंदं K. iv qr in L is: हिव नही छाडा साथ.
२३१ पहिलउं-पहिलूं A J, पहिलं B C, पहिलइ पुदरि D, पहिलउ K. उच्चरइ-अचरइ A, उच्चरि B J,
उचरि C, उचरइ D, रूचरइ L. आसीस-आसी B J, ... D. राउल-सहूह A. आयस-बीपज A, आसी B J,
आसीसज C, आसीस D K. मागइ-मागिइ B, मागि C J, मांगइ K L. वियहारीया-व्यवहारीया B J,
विवहारीया D K. सकु्टंवा-सवि कुंगवड A, सक्टंवा C, सुकु्टंवा D, सकुंटंबा K, शुकुटंय L. पाए-पाय B L.
राउले-रायने B, राउलने C, राउल J. J transp as राउल पाए. लागइ-लागि B C J.
२३२ राउत-राउल K. सविहुं-सविहूं A, सये C D J L. तणां-तणा K L. माणस-माणत C J L,
मांगश D. तेहू-तेहूँ C, तेह D, तेहु K, तेहूं L. साथ-साथि L. न-नवि D. छांडइ-छंडि B, छांडि C J,
छंदइ K, छांडई L. करइ-करिइ B, करि C J. जुहार-जुहार D, जोहार J. सूद्र-शूद्र B. आवी-आवि K.
iii qr in J is करि जोहारही प्रहि सवि माढी. घरि घरि-परि २ A B C D J K, घिरि २ L. मांडइ-
मंदिइ B, मागि C, माटि J.
२३३ गण-गुण B C J. गायण-गांइण A, गाइ B J, गांई C, गायं D. नई-...B C, जे D J. नाइका-
नायका C J L, नायिका D, नायकां K. गांछा-गांछिनि J, गांक्षी L. छीपा-छीपा C, छीपणि J. करइ-करि
B C J. जुहार-जूहार D, जोहार J. भगावइ-मगववि B, मगावि C J, मंगावइ K, नई मागिइ L. आयस-
आइस A. तेली-माली D. नई-...A, नि B C J, नई D.
२३४ J omits vs 234. नई-नि B, अनंई L. विवसाई-विवसाइ A, व्यवसाय B, विवसाईआ C,
विवसाईया D. आवइ-आवि B C. वर्ण-वरण C. पाए-पाइ A B, पाय C K L. लागीनई-लागीनि B C,
लागीनई L. कामा-कांमा A, काम C, चांमां K, रमस्या L. सारइ-सारिइ B, रामारि C. आयस-आइस A B,
भावी C. करइ-करिइ B, करि C, करू L. जुहार-जूहार D.

चतुर्थ खंड २११
झालर वावि मांहि अंतेउरि लेई आभरण नापइ ।
पुरसउ पाणी मांहि बोलाविउ, गढ मांहि कांई न रापइ ॥ २३५
माणिक मोती हीरा आणी, सोनां रूपां सार ।
ऊंडइ नीरि अणावी राउलि बोलाव्या भंडार ॥ २३६
चाहूयाण कुलि जे धोरींधर, जाणइ राजविवेक ।
तेडावी वीरमदे कुंअर, सिरि कीधउ अभिपेक ॥ २३७
लागउ पाय मांजीयां आंसू, जणणी दीइ आसीस ।
वंशि अम्हारइ तुं अजरामर, प्रतिपे कोडि वरीस ॥ २३८
चंदनकाठ अगर नइ तुलसी, वीली आमली आणी ।
करी सनान देव आदितनइ अर्ध दीइ सवि राणी ॥ २३९
२३५ झालर-झालरि K. मांहि-माहि K. अंतेउरि-अंतेउर A B C D, अंतिउरि L. लेई-लेइ K.
आभरण-आगरण्हा A. नापइ-नांपइ A, नापिइ B, नपावि C J, नपावइ D K, लेपाई L. पुरसउ-पुहसु B,
परसुं C D, परसु J L, पुरिस K. पाणी-पांणी A D. मांहि-माहि A, माहे D. बोलाविउ-बोलीउ A, बोलावि
C, बोलाव्यूं D, बोलाव्यु J, बोलाव्या K, बोलाविडं L. मांहि-माहि A K. कांई-काइ A, कांइ C, को D.
रापइ-रापिइ B, रपावि C J, रपावइ D.
२३६ माणिक-मांणिक A D J, माणीक K. मोती-मोति C. हीरा आणी-नइ परवाला A, हीरा आंणि
D K, हीरा आंणी J. सोनां-सोना C D J K. रूपां-रूपा C J K. ऊंडइ-ऊन्डइ A, ऊडिइ B, ऊंटि C J,
उरढे D. नीरि-नीर A C K, ने D. अणावी-अणांणि D. राउलि-राउल K, राऊलि L. भंडार-सवि भार A,
भंडारी L.
२३७ चाहूयाण em-चाहूयाण A D, चहूयाण B, चहूआंग C, चहआण J, चहुआंणा K, चाहूआन L.
जे-जेह C. धोरींधर em-धीरीधुरि A, धुरंधर B, धोरंधर C, धुरंधुर D, धोरीधर J, धारिधरि K, धोरींधर
L. जाणइ-जाणि B C, राखिम D, जांणि J, जाणइ K. राज-राय K. तेडावी-तेडावि D. कुंअर-कुयर A,
कुंयर B D, कुअर K. सिरि-शिर A, सरि D, शर J, शीर K, शिरि L. कीधउ-कीउ A, कीधु B C J, कीधुं D.
२३८ लागउ-लागु B C J K L, लागुं D. पाय-पाइ L. मांजीयां-माइ A, मांजी B D, माय C,
मांजीआं J, नांपियां K. आंसू-वापनइ A, आंपू B, लायने C, आसू J, आंसूं L. जणणी-जेणणी C, जिणूंणी
L. दीइ-दइ A, दि B C, दिइ J L, दियइ K. आसीस-आशीस L. वंशि-बंसि C D, वंश J, धंम K.
अम्हारइ-अम्हारि B C J. तुं-तूं B D J. अजरामर-अजरांवर K. प्रतिपे-प्रतपे C K L, प्रतिपइ D. वरीस-
वरिख C, वरस D.
२३९ अगर-अगावी K. नइ-नि B J, ने D, ...K. तुलसी-तलसी D. वीली-चील A, सींच B. भामली-
आंविली B, भामली J, अमली K. आणी-आनी A D J, आसीस K. करी-करीय A. सनान-स्नान A C D J,
शिनान L. देव आदितनइ-देव आधीनइ A, देवारीतइ B, देव आदितनि C, देव आदिलनई D, देव आदितनि
J, देव आदीतनइ K, देव आदीतइ L. अर्ध-अरप A J, अरघ B. दीइ-दीई D, दियइ K, दिइ L. राणी-
राणी A D J, धीस K.

हाहाकार हूउ तिणि वेलां, राणी जमहेरि पडसइ ।
सरलइ सादि सहू हरि बोलइ, जमहर इणि परि दीसइ ॥ २४०
॥ राग नूछी देसाप ॥
बांधव पुत्र कलत्र धन यौवन, जाणे मायाजाल ।
जिणि दिनि हुइ दैव ऊफराठउ, तिणि दिनि सहूइ आल ॥ २४१
॥ द्रूपद ॥ हा हा दैव दोस कहि दीजइ, दीसइ किस्युं विहाण ।
नयणे अजी रुहिर नवि आवइ, हो हीयडां थ्यां पाषाण ॥ २४२
हा हा दैव ॥
पंनरसइ चउरासी जमहर गढ जालोर निवेसि ।
लोक सवे अंतेउर पूठि, हो जमहरि करइ प्रवेस ॥ २४३
हा हा दैव ॥
बिपम कर्मगति किम टलइ, हो मनि विष्वाद म आणि ।
भगति मुगति दानेश्वर सुणीइ, समरि न सारंगपाणि ॥ २४४
हा हा दैव ॥
२४० हूउ-हूऊ J, हूयउ K. तिणि-तिण A K, सेणी B C, त्रिणि D, तीणी L. वेलां-वेला K. राणी-
रांणी A D J K. जमहरि-यमहरि C, जमहर K. पडसइ-पिणिइ B J, पइशि C, पैसइ K. सरलइ-सरले A,
सादि-सादे A. सहू-साहु K. हरि-इम L. बोलइ-बोल्हि B C J. जमहर-जमले B, यमहर C. इणि-एहि B,
इणी C, ईणी D J L, राणी K. परि-पांइ B, ...K. दीसइ-दीसिइ B, दिगइ D, दीसि J, पडगइ K, दीसई L.
J transp as ईणी परि जमहर दीसि.
२४१ राग-इति राग K. नूछी-भूछी B, ...K, भूपालौ L. देसाप-देशाष B, देगाप ॥ गीतं ॥ K L.
C D J omit the song-vss 241-244. बांधव-बंधव B. पुत्र-पूत्र L. यौवन-जोवन K, योवन L.
जाणे-जांणे A K, जाणि B. जिणि-जिण A K, जीणं L. दिनि-दिणि B, दिन K. हुइ-दोइ K. दैव-देव K.
ऊफराठउ em-ऊपराठउ हो A, ऊतराडु B, उपराठउ K, ऊपराटा हा L. तिणि-तिण A K, तिणं L. दिनि-
दिनि हो A, दिन K. सहूइ-राहुई K, राहू L. आल-आल रे K.
२४२ द्रूपद-... A B K. दैव दोस-दोस देव A, देव दोस K, दैव दोस L. कहि-हिम B, किहि L.
दीजइ-दीजि हो B. दीसइ-दीसि B. किस्युं em-दिस्यु A, किसिउं B, किसुं K, किंसु L. B transp as:
किसिउं दीसि. विहाण-वहाण B, विहाणंद K. नयणे-नइणि B. अजी-हजी K. रुहिर-सिदरि B. B transp
as: सिदरि अजी. नवि-न B. आवइ-आवइ हो हो हरिइ A, आवि आरि B. हीयडां-हीयटा A, हेडा B,
हियडा K, हीदयनां L. थ्यां-था B. पाषाण-पाषाण रे K. हा हा दैव-...A, हा हा ॥ K.
२४३ पंनरसइ em-पनरहसइ A, पंनराशी B, पारइसाइ K, तेरहसई L. चउरासी-चुरासी B L, चउरासि K.
जमहर गढ-गरि जमहर B. जालोर-जालोहर B, जालउर K, जालुर L. निवेसि-निवेग B, निवेसी K,
निवेसिइ L. सवे-सवे हो L. अंतेउर-अमिंतुर L. पूठि-पूठिइ B, पूष्ठ K, पूर्ठि L. जमहरि-जमहर K. करइ-
करिउ B, करई L. प्रवेस-प्रवेशि K. हा हा दैव-हा हा देव दोश कहि दीजइ A, हा हा ॥ D K.
२४४ कर्म-धरम A. टलइ-टडि B, यलइ K. आणि-आणि K. भगति-भुग्ती B. मुगति-मुक्ति A, भुग्ती
B, मुग्ती L. दानेश्वर-दामेश्वर A, दानेगर K. सुणीइ em-सुणी हो A, हो B, सुणियइ K, पढीइ L. समरि-
समर K. सारंगपाणि-सारंगपानि K, सारंगपणी L. हा हा दैव-हा हा देव दोश कहि दीजइ A, हा हा ॥ D K.

चतुर्थ खंड २१३
॥ चउपाई ॥
डूंगर तणां शिपर डगमगइ, थयूं अजूआलूं सायर लगइ ।
दिग्गज आठ रह्या अवलोकि, धूम विराल गई सुरलोकि ॥ २४५
जाणी वात न लाई पेव, ततपिण जोवा आव्या देव ।
हस्ति चडिउ ऐरावण इंद्र, अंतरि देपइ सूरिज चंद ॥ २४६
नैरति वरण सबै सुर मिली, नरवाहन तिहां आविउ वली ।
जे तां चउसठि जोगिणि हती, हंसि चडी आयी भारती ॥ २४७
गुरडि चडी हरि आव्या अनी, आवी शकति सिंहवाहिनी ।
सपत ऋषीश्वर साचउं चवइ, ब्रह्मादिक तिहां आव्या सवइ ॥ २४८
आव्या रुद्र वृषभ सज करी, महिषासुर आविउ संचरी ।
पाछां रह्यां आवसइ पोडि, आव्या सुर तेत्रीसइ कोडि ॥ २४९
२४५ चउपई-... A, चुप B J, चु० C, चउपइ D. डूंगर-डुंगर B O K. तणां-तणा A, तणइ K.
शिपर-शिखर C, सिपर J, शिषिर L. डगमगइ-डगमगिइ B, डगमगि C, डगमगि J, टगमिगइ K, टगमगइँ
L. थयूं-थिउं A, थुं B, थयुं C, पणं D, थयउ K, थउं L. अजूआलूं-अबूयालूं A B, अनूआलं C D K.
सायर-सापुरि D. लगइ-लगिइ B J, लगि C, लगई D L. iii qr in K is : देव सर्व्व तणा रह्या
अवलोक. दिग्गज-दिगज A, दिग जे C, दिग्माज L. आठ-...B रह्या-रह्यां A, आवि B, कृष्ण C, रहीया D,
रहिया J. अवलोकि-जे व्योक B. धूम-धूप D, अभि J, धूम K. विराल-वराल B, विकराल K. गई-लागी B.
सुरलोकि-सुरलोक B, सरलोकि J.
२४६ जाणी-जाण्यो D J K. ततषिण-ततखिण A, ततपिणि B J, ततखण C, ततपिणे D, ततखिणि
L. जोवा आव्या-जोब्या D. J transp as आव्या जोवा. हस्ति-हस्ती B D, हसीइ C. चडिउ-चडिउ C,
चढी D, चव्यउ K. ऐरावण-ऐरावण B C, एरावण D K, ऐरायणि L. अंतरि-अंतेउर A, अंतर D, वली J,
अत्तरिज K. देपइ-देपि B C J, पिइ D, देपई L. सूरिज-सूर C. चंद-नइ चंद D, ति चंद J, चंद्र L.
२४७ J omits vs 247. नैरति-नैरत A, नेकूत B, नयरित K. वरण-चरण B, चरण D, वह L.
सुर-सुरु A. नरवाहन-नरवाइन K. तिहां-आहा K. आविउ-आव्यु A, आव्यउ K. जे-ओ B L, तेहां D,
जोई K. तां-ती B C, ता D, ...K. चउसठि-चूसठि B C D. जोगिणि-योगिन B, योगिणि D L, जोगणि K.
हती-हुंती A. C transp as चंटि हंसि. हंसि-हंस A. चडी-चंडि C, चदी K. आयी-आवि B C.
भारती-सरमती D.
२४८ C omits vss 248-249. i qr in J is : हरि आव्या तिहां गरुडारुनी. गुरडि-गरुड B,
गुरट K. हरि-...B. आव्या-आवि B. अनी-इनी L. शकति-शक्ति वि A, शक्ति B, सकती D, सकति K,
शिवति L. सिंहवाहिनी-हंसवाहिनी A, सिंह्वाहनी B, सपत्राहिणी D, शंषवाहिनी J, संघवाहिनी K. सपत-
सप्त B D J. ऋषीश्वर-रषीस्वर A, रषीश्वर D L, ऋषीम्वर K. साचउं-साधू B D J L, साचउ K. चवइ-
थवि B, तवइ D, सवि J. ब्रह्मादिक-ब्रह्मादिक A D J K L. सवइ-सवरं A, सवि B, सवे D, रोवे J, संवेह L.
२४९ वृषभ-ऋषभ D. सज-सञ्ज L. महिषासुर-महिघासन B. आविउ-आव्यु A, आव्या K L. संचरी-
साचरी A. ii qr in J is · महिष चढी आव्यु सचरी. पाछां-पाछा B D. रह्यां-रहींया A, रहियां B J,
रहि D, रह्या L. आवसइ-आवत्ति B D J, आविस्यई K, आविशिइ L. सुर-सूर D. तेत्रीसइ-चेत्रीसि B J,
तैत्रीसइ D.

२१४ कान्हडदे प्रबन्ध
स्वर्गलोकथी साचूं मानि, सवि अपछरा चडी विमानि।
सवि देवता अंतरिप रही, दिव्य चक्ष विण दीसइ नही ॥ २५०
वली मलिक चडीआ तिणि समइ, लेसिउं घाउ दिवस पांचमइ।
कान्हस्वामिनइ देउलि गली करइ विणास वात सांभली ॥ २५१
ततपिणि चडीउ राउल कान्ह, सवे राउते कऱ्यां स्नान।
गोपीचंदनि चरच्यां भाल, कंठि धरी तुलसीनी माल ॥ २५२
एकमना राउत संचरइ, अंतरि थकी अपछरा वरइ।
भिडइ रिणंगणि राउत भला, साहमा मलिक दीइ ऊथला ॥ २५३
मलिक कपूर कमालदीन, तोगां मलिक अनइ ताजदीन।
अहिमद मलिक अनइ ऊंवरु, आचू महिमद नई संवरु ॥ २५४
२५० J omits vs 250. स्वर्ग-सग्र A, खर्ग B K L, सरग D. लोकथी-लोक्यां A, लोक ते C.
साचूं-सांचु A, साचु B C, साचुं D, साचउ K. मानि-मान D, मनि L. सवि-सवे B C K, रावेई L.
अपछरा-अपसरा C. चडी-चडि D. विमानि-विमानि A K, विमान D. सवि-सवे B C D. देवता-देवेत L.
अंतरिप-अंतरीप B, अतरिक्ष C, अंतरपि D, अंतरीक्षई L. A transp as: अंतरिप देवता मवि. रही-
रहई A. दिव्य-देव C, दव्य D, दिव्याव L. चक्ष-चक्षु B C, चक्षू D, विचक्षण K. विण-तिणी D, ... K.
दीसइ-दीसि B, दिसइ D. नही-नहीं B.
२५१ चडीआ-चदीया B, चढी C, चढी आव्यउ K, चढी आव्या L. तिणि-तिण A, आव्या C, तणि D,
शीणइ L. समइ-समिइ B, सवि C, समि J, समई L. लेसिउं-लिसूं B, लेयां J, लेस्युं K, लेसिउ L. घाउ-
घाय C D. दिवस-दिवसि A L, दीण J. पांचमइ-पांचमि B C J, पाचमिई D. कान्ह-कांन्ह A K, काष्ठ B,
काह C L, काहन D, काहान J. स्वामिनइ-स्वागिनी B, स्वांमिनि J, स्वांमिनइ K, सामिनइ L. देउलि-
देहरइ D, देउल J, देवल K. करइ-करिइ B, करि C J, करइं L. विणास-विलास A. वात-धात C D J K.
सांभली-इम सुणी A.
२५२ ततपिणि-ततक्षण A C, ततपिणि D, ततपिण K, ततक्षिणि L. चडीउ-चडिउड K. राउल-रावल
K. कान्ह-कान्ह A L, काहान J. सवे-सविहं A B, सिहुं L. राउते-राउत B. कऱ्यां-कीउ A, दरियां B,
तव कीया J. स्नान-सनान A D J K, सिनान L. गोपीचंदनि-गोपीचंदन C D K. चरच्यां-चर्चां A,
चरचिउ C, चरच्या D K. भाल-भली A, भालि D, भलां L. धरी-दरी A, ठवी B J. तुलसीनी-तुल्सीनि
D, तुल्सीनी L. Folio 49 of K MS, containing vss 252 b-274 i qr, is missing.
२५३ एकमना-एकमनां B J. राउत-उलग J, राउत्त L. संचरइ-सांचरइ A, संचरिइ B, संवरि C J.
अंतरि थकी-अंतरक्षथी B, अंतरीक्षथी C, अतरप्यथी D, अतरि थिकी J L. अपछरा-अपसरा C, अपछर D.
वरइ-वरिइ B, वरि C J भिडइ-भडि B C J, भाइ D, भिडई L. रिणंगणि-रणंगणि B C D L, समरंगणि
J. राउत-राउत्त L. भला-भला D. साहमा-सांम्हा A, साहामा B, साझा L. दीइ-दि C, दिई L. ऊथला-
उथिला A, उथला C.
२५४ C omits vss 254, 255. मलिक-मलि B D. कपूर-कपुर B, इपूर नई D, पूरन नि J. अनइ-
अनि B, नि J. ताजदीन-हरदीन D, जह्रदीन J. अहिमद्-अहमद A, अहिम्मद B, अहिदर D L. अनइ-
अनि B, नई D, नि J. ऊंवरु-ऊंमरउ A, उमर D, असु छंवर J, उमर L. आचू-अवू B, आवू J. महिमद-
अहिमद A, अहिम्मद B. नई-नि B D J. संवरु-मरगूव A, सुंबर D, सुंबह J, तूंबर L.

चतुर्थ खंड २१५
कइरीजंधा पापरपान, मीर मलिक मोटउं अभिमान ।
तिमरस मलिक अनि वहिराम, वीजा तणां न जाणउं नाम ॥२५५
अंगोअंगि भिडइ मनरंगि, सहइ प्रहार तेहनइ अंगि ।
हठि चडीउ सोनिगिरु राउ, प्राणइ वि हथी मेल्हइ घाउ ॥ २५६
दीइ ऊथला साहमा सूंडि, वीरहाक वाजी ब्रह्मांडि ।
राउत नवि पाछा उसरइ, ऊपरि पुष्पवृष्टि सुर करइ ॥ २५७
साहमा छइ सपराणा मीर, सींगणि थका विछूटइ तीर ।
ऊघाडां पांडां थरहरइ, वीज तणी परि झवका करइ ॥ २५८
देव दैत्य जीणइ परि भिडइ, विहुं कटकना पायक पडइ ।
आगइ कुरुपेत्रइ घाउ जिस्या, हींदू तुरक भिडइ रणि तिस्या ॥ २५९
२५५ कइरीजंधा em-कहरीसंधा A, कहिरीजारी B, कहरजंध D, किरीसंधा J, कहरीगीधी L. पापरपान-
पापरपान A, पापरपान B, पोपरवांन D, पापरपान J. मलिक-ऊबरां A, मीरां J L. मोटउं-मोठु B J,
मोटा D, मोटूं L. अभिमान-अभिमान D J. तिमरस-तिमर समा A, तमर B, तिसर J. मलिक-मलि D.
अनि-...A L, ताज B, नि J. बहिराम-बहिरांम B J. वीजा-बीजां A L. तणां-तणउ A, तणा D, तणूं J.
जाणउं-जाणूं B J L, जांणू D. नाम-नांम D J.
२५६ भिडइ-भडि B C J, भडइ D, भिडई L. मन-तिणि C, ते J, सीगइ L. रंगि-अंगि J. सहइ-
सहि B D J L. तेहनइ-तेहनि B D, जेह तेहनि C, तेहूह J, तेहने L. अंगि-अंगिई A, मनरंगि J.
चडीउ-चडिउ C D. सोनिगिरु-सोनिगिरउ A, सोनगिरु B C D J. राउ-राय A B D J. प्राणइ-प्राणि B,
प्राणि C L, प्राणि D J. वि हथी-व हेथी B, व्योहत्थि C, वि हथ्यि D, हेइथी L. मेल्हइ em-मेल्हीउ A,
मेल्हि B C, मेइलइ D, मेल्हिउ J, मेहेइ L. घाउ-घाय B D.
२५७ दीइ-दिइ A B. ऊथला-उथिला A. साहमा-साम्हा A, साहामा B, सांहमा J, साहा L. सूंडि-
सूंडि A, सुंटि C J L, मंदि D. वाजी-वागीव A, वाजइ C, वागी J. ब्रह्मांडि em-अद्भांडि A L, ब्रह्मांडे
C D J. राउत-राउत्त L. उसरइ-उसरिइ B, उसरि C D, उसरि J, उसरई L. पुष्प-पुरफ A, पुष्प C, पुष्फ
D L, पूप्फ J. वृष्टि-विष्टि L. सुर-सुरि A. करइ-करिइ B, करि C J, करई D L.
• २५८ साहमा-सांम्हा A, साहामा B, साक्षा L. छइ-छि B J, छई L. सपराणा-सपरांणा A D J L.
सींगणि-सिंगणि C, सींगिणि D, शींगणि J, शींगाणि L. थका-थिकी B, तणा C, थिका D J L. विछूटइ-
परठि B, बहुटि C, विछुटइ D, विट्टिटि J, विट्टई L. ऊघाडां-ऊपाडा C. पांडां-पाडां J, पांढा L.
थरहरइ-फरफरिइ B, थरहरि C J, फरहरइ D, थरहरई L. वीज-चीज B L. परि-परि D. झवका-झवकां B,
झलका C. करइ-करिइ B, करि C J, करई L.
२५९ देव-देव B. दैत्य-देत B, दौल L. जीणइ-जेणी B C D, जिणि J, जीणी L. भिडइ-भटिइ B,
भडि C J, नटइ D, भिडई L. विहुं-पिहुं A, बेय C, बेहू D, बहु J, विहु L. पडइ-पडिइ B, पडि C J,
पडई L. आगइ-आगि B C J. कुरुपेत्रइ-कुरुक्षेत्र B, कुरुषेत्रि C J, कुरुषेत्र D, कुपैत्रे L. घाउ-घ्यां A, घाइ
B, घा L. जिस्या-जिसां A, जिस्या L. हींदू-हींदू B L, हिंदू C, हींदु D. भिडइ-भडि B C J, भडइ D,
भिडई L. रणि-रिण A, ऋणि L. तिस्या-तिसां A, इस्या D, इस्य L.

२१६ कान्हडदे प्रबन्ध
पूठि रहिउ करइ संधान, चापूकारइ राउल कान्ह ।
नामि नाम लीइ भूपाल, घोलावी परठइ कर भाल ॥ २६०
राउत वली वीर रसि चडइ, चाचउ सुहड साहू रिण भिडइ ।
रही रही नई लीधा घाउ, जीव ऊगाखा छांडी ठाउ ॥ २६१
मुहिता कुंडलिया टावरी, भला भिळ्या रिण आदर करी ।
लूंढउ सेलहुत चउरासीया, चडी कटकि ते नासी गया ॥ २६२
अरसीमेर विजेसी बली, सांगड सिलार सलूणड मिली ।
जेसल लपमण लूणउ जाणि, ए नीसत नाठा निरवाणि ॥ २६३
आगइ भड सपराणउ हुतउ, रीछाउत नई नाथउ पतु ।
अरजन वीह्ल नई मूलराज, धांघलसूर सोमउ गिउ भाजि ॥ २६४
२६० पूठि-पूठिइं B, पूंठि C, पूठिई D. रहिउ-थरउ A, रह्या D, रहीऊ J. करइ-करिइ B, करि C,
राठल J. संधान-संधाण C, संधोन D, काहान J. चापूकारइ-वापुकारइ A, चाप पुकारि B, वापूकारि C J.
राउल-राउलि B, वरि J. कान्ह-कांद A, काह B L, काहन D, संधान J. नामि-नांमि B, नाम C, नांम
D J. नाम-ठांम C, नाम D, आप J, नाम L. लीइ-लेई C D J. घोलावी-बोलावि J. परठइ-परठि B C J.
कर माल-किर माल A, करवाल C J, वरि माल L.
२६१ राउत-राजा A, राउत्त L. वली-ते A, भणि J. वीर-वीरम A. रसि-रस L. चडइ-चडिइ B,
चडि C J, चडहूं L. चाचउ-चाचु B C, वच्चु D, वाचू J. सुहड-सुहट A, सीहम D, सुहूड J. साहू-
साहु B, भलु C,...D, माह J, शिल L. रिण-रणि B C D J, रिगि L. भिडइ-पडिइ B, भडि C, भटइ D,
चडि J, भिडई L. रही रही-रही २ A C J, रहीउ B, रहि २ D, रही L. नई-तिन A, थिर नि B, नई D,
नि J, उतरिनइ L. लीधा-दीधउ A. घाउ-धाय B D. ऊगाखा-उगारिया A, उगाक्षा C, ऊगारि J. छांडी-
छंडी L. ठाउ-ठाय B.
२६२ C omits vss 262-264. D omits vss 262, 263. मुहिता-महिता B J L.
कुंडलिया-कुंडलीया B, कुंडुलीआ J, कुंडिलीआ L. टावरी-ठावरी J. भिळ्या-भिषीया A, भळ्या B J. रिण-
रणि B J L. लूंढउ-लुहड B, लहुडा J, लूहड L. सेलहुत-सेलहय A, सेलहून B, सेलहुत नि J, सेल्हत L.
चउरासीया em-चउरीया A, चुराशीया B, चुरासीआ J L. चडी-चरीए A, चडि B, चडे J, चाड L.
कटकि ते-कटके A, कटक दे J. नासी-नाशी L.
२६३ अरसीमेर-अरसीमेह B J, अरशीमेर L. विजेसी-वजसी B, विजती J, वजेझी L. सांगड em-
सागउ A, सागु B, सागुं J, साग L. सिलार-सितार J, शिलार L. सलूणड-सूलुण B, रहंणु L. जेसल-
जैसउ A, जेमु B. लूणउ-छलभु B, ल्यउ J, छंभू L. जाणि-जाणि A J. निरवाणि-निरवाणि J.
२६४ आगइ-आगि B J. भड-भड ए J, भिडइ L. सपराणउ em-सपरांणउ A, सपराणु B, सपराणे D,
सपराणु J L. हुतउ-हतु B J L, हर्तु D. रीछाउत नई em-रीछउ नई कणी A, रीछुत राउत B, रीछाउत से D,
रीछाउत ते J, रीछाउत नई L. नाथउ-नाथ A, नाठु B, नाथु J पतु-पत्तु L. वीहल-हल B, वीहलि L.
नई-ई A, नि B J, नई D मूलराज-मृगराज D, मूलराजे L. धांघलसूर-घाघलसू B D, धाधल सूह J,
धाधनीउ L. सोमउ-गुम B, सोमु D J L. गिउ-नु B, ...J. भाजि-भागि J.

चतुर्थ खंड २१७
चापलदे महीडइ परि सुणी, नाठउ घूघलीउ साहणी ।
लोलइ नइ नरसइ घालीया, राहुड रिणवटि नासी गया ॥ २६५
दीठां दल नइ आवी हारि, जगसी नाठउ धर्मदूआरि ।
कर्मसीय रयणी निदानि, फूटरीया नाठा इम भानि ॥ २६६
करी हाक जिम ऊठइ माल, भला भिढ्या अरंजन अंडवाल ।
लूणकरण माल्हण भडसी, रिणवट आहुणसी लूणसी ॥ २६७
वेढि तणा जाणइ परपंच, सोम तणा रणि भिडीया पंच ।
मेघ सोम नइ देवाइत, मूलरोज वागण नइ जइत ॥ २६८
आल्हणसी महीडउ भीमंसी, रिणवटि सातल नइ सोमसी ।
करी हाक रिणि हठ आदरिउ, एहे भिडीनइ भारत करिउ ॥ २६९
महिप जइत कीतल जगपाल, साल्हासुत म्लेछांनु काल ।
मंडलीक मारू झूझार, एहे राउते रणि कीधउ मार ॥ २७०
᛫ २६५ J omits 265 a and gives 265 b after 266 a. चापलदे-पापलदे A, वापडदे C,
बापु पदम D. महीडइ-महीयलि A, महीयडि B, हडि C, महीढि D. परि-पुरि D. सुणी-भणि C, हुंणी D.
नाठउ-नाठु B, नाठो C. घूघलीउ-घूघणीउ A, धूंघलीउ B, घुंघलीउ C. साहणी-सांहणी A, मसांहणी C,
मसाहणी D. लोलइ em-लोल A, लोडि B, भोलि C, भोल्ह D, भोले J, सोल्ह L. नइ-नि B J,...C.
नरसह-नरसि B, नरसिं C, नरसिंघ J. घालीया-ढालीया B, जोवालीया C, चालीया D, वालीआ J, घालीआ
L. राहुड-राठोड A, रामु B, राउङ C, राठउडि J, राठ L. रिणवटि-रणवटि B C D L, रणि J.
नासी-नासिनइ L.
᛫ २६६ C omits vs 266. D J omit 266 b. दीठां-दीठूं B. नइ-नि B,...D J, दलनइ L.
आवी-भावतां D J, आ L. हारि-निहालि D, निन्नाहारि J. जगसी-नागु J. नाठउ-नाहु B J. दूआरि-
दुवारि A, दयारि B. कर्मसीय-कर्मसीह A, कर्माथीआ L. रयणी-रयणीआ L. निदानि-नि दिनि B. फूटरीया-
फूटखीया B, फूटरीआ L. इम-म A.
२६७ करी-आकरी A, करीइ B, करे D. जिम-...J. ऊठइ-उडि B, ऊठिउ C J. भाल-रणि माल J,
मांल L. भिढ्या-मढिया B, भध्या C D J. अरंजन-अर्जन C, भड अरजन J. अंडवाल-अट्ठमाल C, चाल J.
A reads as 267 a : भाकरी ढाक अरजन अडबाल भला भिडइ जिम जीवइ माल. D J omit vs
267 b. माल्हण-माहण B L, माहलग C. भडसी-मडअसी A, भड्यसा C, भिड इस्या L. रिणवट-
रणवटि B C L. आहुणसी-साल्हणनइ A, आलणसी C, आहणसी L. लूणसी-दूंणसी A, लूंण तिस्या C, इस्या L.
२६८ C omits vss 268-274. J omits vss 268 b-274. तणा-तणु A, तणूं
D L. जाणइ-जांणइ A, जाणि B, जाणिउ D, जांणि J. परपंच-प्रपंच A. रणि-रिण A. भिडीया-पाडिया
A, भढीया B, भडिया D, भढीआ J. मेघ-मेउ D. नइ-नि B D. देवाइत-देवाईत B L,
देवाईंते D. वागण नइ-नइ वागण A, वीकु नि B, नि वांग D, वांगण नइ L. जइत-जित B, जयत D.
२६९ आल्हणसी-आलही A, आहलसी D, आहणसी L. महीडउ em-महीयडउ A, महीदु B D,
महिडउ L. रिणवटि-रणवटि B, रणबटि D L. सातल नइ-सातुलु B, सातलनइ D. D omits vss 269 b-
275. रिणि हठ-दृढ रणि B. एहे-एह B. भिडीनइ-भडीनि B. भारत-भारथ B. करिउ-कीउ A.
२७० महिप-महिम L. जइत-जित B. कीतल जगपाल-चीतल महिपाल A, कीता हरपाल B. म्लेछांनु-
मेछना B, म्लेछनु L. एहे राउते-एहे A, एह राउति L. रणि-रिण A. कीधउ-कीधउ पण A K, कीधु B.
28

२१८ कान्हडदे प्रबन्ध
[ वीरम लोहंट वीहल जांणि, लीधो घाउ धाधलइ भाणि ।
पूनराज राउत पांतल्ल, भला भिड्या राउत रिणमल्ल ॥ ] २७१
मेहु राजु तेजु जांणि, कीतल भलु भिडीउ भुजप्रांणि ।
राउत अणतउ अनइ अवीह, देवसीह घडसी बे सीह ॥ २७२
तेजउ मुंजउ बे राउत, भलु भिडिउ कान्ह गुहिलुत ।
धारउ सोढल हरसू जांणि, हादेउ दूधउ भिड्या भुजप्राणि ॥ २७३
पूनराज राउत पातल्ल, भला भिड्या राजड रिणमल्ले ।
सामतीउ बाहड वजूद, जिणि हमीर न जाणइ कूड ॥ २७४
सींघल सहसमल्ल झूझार, झांझण नइ पातउ पडिहार ।
भाचु भीम पवड वीकल, भलउ भिड्यउ राउत सातल ॥ २७५
साल्हउ सोभित सूर अपार, सवे सुभट सबला झूझार ।
पूंनउ मुंजउ भारहमल्ल, लापणसी महीडउ रायसल्ल ॥ २७६
२७१ लोहंट-लोहडउ B. वीहल जांणि-वीरम नाणि B. भाणि em-मांणि A. पूनराज em-पूंनराज A. भिड्या em-भिडिया A. B L omit ii-iv qrs.
२७२ B L omit i qr. भलु-सतउ A, भेंसु B. भिडीउ-भडिउ B, भिटिउ L. राउत-राउतु B, राउत L. अणतउ em-अनंतउ A, अभंग B, अणतु L. अनइ em-अकल A, ...B, अनी L. देवसीह-देवसी B, देवसीइ L. घडसी-नारद B, घडसी L. सीह-षीह L.
२७३ तेजउ-तेनु A. मुंजउ em-मुंड A, मुंज़ B, मुजउ L. बे-वि B. राउत-राउ A, राउत भल L. भलु-भलउ B. भिडिउ-भडिउ B. कान्ह-फांग्हड A. गुहिलुत em-गिहिलुत्र A, गहिलुत B L. धारउ-धीरु B, धाइ L. सोढल-सोडउ A, साइसल B. हरसू-हरस्यू B. जांणि-जांणि A, जाणी B L. iv qr in B is: लीधा पाउ धूष नि भाणि; in L is: घांध धांधल नइ भाण.
२७४ पूनराज-पून L. पातल्ल-पोतल B, पातल ए पन्मा L. K ms commences again from vs 274 ii qr. भला-बली B. भिड्या-भडिया B. राजड-राजु A. रिणमल्ल-रिणमल A, रणमल्ल B L. सामतीउ-सामवीउ A, सामती B, सामतियउ K. बाहड-चाहड A, साहड B, बाजड K. वजूद-भूजड K. जिणि-जिण A, जीणइ K, जीण L. हमीर-हम्मीर B, मीर K. जाणइ-जाणिउ B, जाण्यउ K, जाणिऊं L. कूड-कूल A, कूंड L.
२७५-सींघल-सीपती C, सीषट J, सीपल K, सींधल L. सहसमल्ल-सहसमल A, उमटमार्ट C, सहूड-मल्ल J, मुहडमल्ल K. झांझण-झाझग C K. नइ-नि B C J L. पातउ-पातु A C J, L, पासु B. पडिहार-पढीहार J, पडहार L. C omits 275 b-276. iii qr in J is: भादु परवत वीछम भलु; in K is: नीबउ भांमउ परबत वीछा. भाचु-चाचु B, मीचउ K. पवड-भट A. वीकल-वीकुल B. भलउ-भलु B J L. भिड्यउ-भडु B, भडिउ J, भिटिउ L. राउत-राउत L. सातल-सोतल B, सांतल J, सातिल K.
२७६ J L omit vs 276. साल्हउ-सान्दु A, साहु B, साल्ह D, साल्ह L. सोभित-सोभत B. सवे-सबि K. सुभट-सवटा D, शेभटा K. सबला-सबल A, शबल K. D omits vs 276 b. पूंनउ-पूतल B, पुंनड K. मुंजउ-मूंजि B, मुंव K. भारहमल्ल-भानि भारमल B. लापणसी-लापग A. महीडउ-महीपडउ A, महीडु B, माहड K. रायसल्ल-रायासल A, विणसल्ल K.

चतुर्थ खंड २१९
साल्हउ राउत नई धारसी, एता सवे हूंआ साहसी ।
मुंजिग मेरउ सामतसीह, तेजउ सुरउ विन्हइ अबीह ॥ २७७
धीजड लींवउ कडूउ जाणि, भंडारी भड भलु वपाणि ।
वारहीउ गोल्हण आदरइ, ए राउत रामायण करइ ॥ २७८
थीमड वीरउ नई पदमसी, भला भिडिया सुहड मोषसी ।
भडसी भीम सुणीइ साहसी, कुंअरपाल लोलउ पेतसी ॥ २७९
पूनउ आसड धीजड जेड, धारसीह नई दूदउ वेड ।
ए राउत एकमना आणि, रिणवटि भला भिड्या भुजप्राणि ॥ २८०
मई सांभलीया आगिली भास, रहीया साथि पड्या पचास ।
हींदू भिडीया इणि परि घणा, भिड्या अंगरप राउल तणा ॥ २८१
२७७ साल्हउ-साल्हु A B, साहु C, माहल D, साहलउ J, साल्ह L. राउत-राउल C, राउत L. नई-नि
B. धारसी-धारिसी D, साहसी J, धारशी L. एता-एता D L. सवे-सवि J, सवइ L. हुआ-हूआ A B, होआ L.
B transp as : हूया सवे. C D omit 277 b. मुंजिग-मूंजग B, मूजउ J, सुंडिग K, मूंजिग L.
मेरउ-मेह B J K L. सामतसीह-सांमतसीह A, सामंतहसीह J. तेजउ-तेजु B J. सुरउ-रूदउ A, सुरु
B J L. विन्हइ-अकल A, विनि B, विन्हे J, बिनइ K.
२७८ धीजड-वीजड A J L, धीजउ K. लींवउ em-छीउ A C D, लींउ B, लींपु J, लीवड K, लींवूं
L. कडूउ-कडुउ D, भडीउ J, कटुओ K. जाणि-जंणि D J K. भड-भल J, भेंड K. भलु-भलीउ J,
भलउ K. वपाणि-वपांणि C D K, पराणि J. A omits vs 278 b. बारहीउ-वारहिट K. गोल्हण-
गोह्लण D, गेल्हण J. आदरइ-आदरि B C J, आरइ L. राउत-राउत L. रामायण-रामायण C, रामाइणि
D, रामोयण J, रामांयण K. करइ-करिइ B, करि C J.
२७९ C omits vss 279-280. D omits vss 279-281 a. थीमड-पीमु B J L. वीरउ-
वीर A, वीरु B, मीमु J, वीर L. नई-नि B J. पदमसी-पद्मशी L. भिडिया-भडि B J, भिड्या K,
भिडइ L. सुहड-मोहण A, मोल्हण B, रणमां J, मोह L. मोषसी-सुहडसी A, पेतसी J K, मोक्षह यषी L.
A omits iii qr. भडसी-भरसी B, भड J, भदशी L. भीम-भड B K, भिड L. सुणीइ-तणी B,
सुणिये K. साहसी-साहनी B. कुंअरपाल-कुंयरपाल A, कुन्वरपाल B, कुंपाल L. लोलउ-लोल A, तल्लु B,
जो J, लोलु L. पेतसी-जयतसी J, घेतसी L.
२८० J omits vs 280. पूनउ-पूनु B, पूंनउ K, पूनां L. आसड-आसल K, आसीसल L. धीजड-
वीजड K L. जेड-ठेय A, थेउ B. धारसीह-धारशी B, धारशीह L. नई...A, नि B. दूदउ-ददु B, दुदु L.
वेड-वेय A, जेह B, बेअ L. राउत-राउत L. आणि-जाणि K. रिणवटि-रणवटि B L, रिंगपट K. भला
भिड्या-भिड्या भला A, भला भज्या B, भला भिडइ L. प्राणि-प्रांणि K.
२८१ मई-मेंई A, नि B C, महि J. सांभलीया-सांभली B C K, साभली J. आगिली-अहीया A,
आगली C, आंगली J. रहीया-रहीउ A, रही B, रहिआ K. साथि-राउत A B. पड्या-मूंड़ा A, मूंचा B,
पडीआ J. L reads as 281 a : मइ साभलीया ए भास रहीउ सत्तही गूधा पंचास. हींदू-हींदू B K,
हीदु C. भिडीया-भडीया B, भज्या C D, फथ्या J, भिटिया K, भिड्या L. इणि-इण A, एणी C, ईणि D,
ईणी J L. घणा-पगां D. भिड्या-भिदीय A, भट्या B C D J, भिडिया K. अंगरप-अंगरए C J, अंगरवि
D, रावत K, अंगिरप L. राउल-राउत A D.

२२० कान्हडदे प्रबन्ध
एकम॑नु तुरकां॑सूं भडिउ, जइतकरण राउ साथइ पडिउ ।
जेहे राउते आंगम्यां लोह, तेहे माऱ्या म्लेछ समोह ॥ २८२
स्वामिकाजि एकमना भिड्या, जे जे घणे प्रहारे पड्या ।
रणि सइंफ्लूं न ग्या जे छंडि, ते कीरति पाम्या नवपंडि ॥ २८३
धारातीरथ पाम्या जेड, अमरलोकि सवि पहुता तेउ ।
जेह तणी घरणी घरबार छांडी पूठि गई भरतार ॥ २८४
तेह सरिसु गंभीर निनाद, करइ अपछरा अंतरि वाद ।
दिव्य कुसम माला अणुसरइ, राउत रंगि अपछरा वरइ ॥ २८५
पूठि न ग्या जे राउल तणी, ते अपकीरति पाम्या घणी ।
जेह पसाइ सोनां सार, पट्टकूल पहिऱ्या सिणगार ॥ २८६
२८२ एकमनु-एकमना A. तुरकां॑सूं-तरकस्यूं B, तुरकांमुं O K, तुरकसियें D, तुरकशुं J, तुरकसुं L.
भडिउ-भिडीउ A, भडि J, भिड्या K. जइतकरण-जितकरण B, जयकर्ण D, जयकरण J, जयतकरण K.
राउ-राइ O, राय D J L. साथइ-साथि A J L, तसी B, साथि O, साथिइ D. पडिउ-पडीउ A, भडिउ B,
पडि J, पड्या K. जेहे-जे जे O, जेह J. आंगम्यां-अंगम्या B, आंगमीया O, अंगमां D, आंगमीआ J,
आगम्या K, आंगम्या L. लोह-सोही D. तेहे-जैसि B, तेपे D, जेह K, जेहे L. माऱ्या-मारीया O, मारिआ
K. म्लेछ-मेछ B, मलेच्छ O. समोह-संमोह B, समूह L. iv qr in J is: तेह राउत पडीआ समोह.
२८३ स्वामि-सामि D. काजि-काजें D, काज K. 'भिड्या-भिडीया A, भडिया B, भड्या O D.
जे जे-से जे A, से राउत O, भला प्रासीया D, जेहे K, जेज L. घणे प्रहारे-घण प्रहारे B, ते साहमा O, जे
रणि D. पड्या-पटीया A, पडिया B. J reads as 283 a: स्वांमि काजि भला रणि पड्या भला प्रासीभा
ते रणि पड्या. रणि-रिण A. सइंफ्लूं, em-सांफलू A, संफलै B, सिंफले O, सीफळूं D, सांइफलइ K, सइफळूं
L. न-...B. ग्या-गया B, गयो O. जे-...O. छंडि-छांदि B K. कीरति-किरती D. पाम्या-पांम्यां A,
पांम्या D K. नवपंडि-अखंड B, नवखेदि L. J omits 283 b.
२८४ D omits vss 284-285. पाम्या-पांम्यां A, पडीआ J, पांम्यां K. जेड-जेह B O, जेअ K.
अमरलोकि-अमर तीरथ J, अमर लोक K. सवि-...J. पहुता-पुहतां A, पुहता O, पहुता K L. तेउ-तेय A,
वेह O, रनि तेउ J. J omits 284 b. घरणी-जे परणी B. घरबार-घरनारि A O, बारि B. छांडी-उंडी
B L, छांडि O. पूठि-पूंठि O.
२८५ तेह-ते B O. सरिसु-सरिस A, सरीसु J, घरिसउ K. निनाद-निदोनि A. करइ-करै B O J.
अपछरा-अपसरा O. अंतरि-अंतर A, अंगि O J K. वाद-विवाद O J K. कुसम-कुसुम B J. माळा-माता
B. अणुसरइ-अन्तरइ A, अणूसरिइ B, अनुसरि O, अणसरि J. राउत-राउद K. वरइ-वरि B O J.
२८६ पूठि-पूंठि B, पूंठि O. न ग्या-न गया B, नम्या O. जे-ते A,...B. राउल-राउलि D, राउत J,
रावल K. तणी-भणी O. ते-तेहे A. अपकीरति-उपकीरति A L, चरकीरति O. पाम्या-पांमी A, पांम्या O K.
पसाइ-पसांइ B K L, पसाई O D J. सोनां-सोना B K L, पहिरां D. पट्टकूल-पट्कूल A. पहिऱ्या-
पहिरीया A, पहिऱ्यां B, पाम्या O, पहिरियां J. सिणगार-सणगार O, शणगार J, शिणगार L.

चतुर्थ खंड .२२१
:तेह काजि आणी परिताप गढ छांडी ऊगारिउं आप ।
अंतरि पक्ष प्रहारे भिडइ, घालइ दोट पंषीआ पडइ ॥ २८७
गृध्र सेन रुआछयां फिरइ, आमिप लोभि चंच वावरइ ।
पड्या योध थिउं वीहामणूं, कटक तोरकुं भागूं घणूं ॥ २८८
माख्या म्लेछ असंझम करिउं, लोहि धायउ पाछउं ऊसरिउं ।
करी वेढि गढ माहिला माहि, अंगरपे पधराव्या राय ॥ २८९
व्यास भणइ राउल अवधारि, देववचन जोइयुं विचारि ।
आगइ धारातीरथ एक, घली पामीइ पुण्यविवेक ॥ २९०
राउल भणइ व्यास कुण सापि, ताहरउ घूम न जोसिउं आंपि ।
ध्या ऊसंकल अवसर भलइ, दीधउं वचन जनमि आगिलइ ॥ २९१
२८७ D omits vs 287. तेह-ते B. काजि-काया B, कजि K. आणी-आंणी C J K. परिताप-
परताप A J K L. छांडी-छाडी L. ऊगारिउं-ऊगारुं B J, ऊगरूं K, ऊगारिकं L. अंतरि-अंतर A. पक्ष-
पषि B, पंषि C, पंप J K, प्रक्षि L. प्रहारे-पहारे B, पंषीया C, प्रहारि J. भिडइ-पडइ A, पडिइ B, पडि C,
मडि J, भिडहं L. घालइ-वली B C, वाली J K, वीटी L. दोट-मोटा C, डोट J. पंषीआ-पंषीया A B,
पंषिआ K, पंक्षीआ L. पडइ-पडिइ B, पडि C J.
२८८ गृध्र-एध A, प्रघ्र C, ग्रध D, प्रधु L. सेन-पंपि J. रुआछयां-रुपि आव्या A, रुआंछ B, घण
आव्या C, रुवाव्या D, घण लोभि J, रुआछ्या L. फिरइ-परिइ B, फरि C. आमिप-आंमिष A B. लोभि-
लोयन C, लोधि K. चंच-चांच A C, वाच B. वावरइ-वापरई A, वावरिइ B, चावरि C J. पड्या-पढीया A,
पडियां B, पडियुं K. योध-जोध A, योध B. थिउं-थयुं C D, थयूं J, थ्युं K, थिऊं L. वीहामणूं-ब्वीहायगउं A,
वीहामणे C D K, बीहामणू L. तोरकुं-तुरुंतं B, तुरकतुं C, तुरकनूं J, तोरकी K, तोरकूं L. भागूं-भांजूं B,
भागु C D K, भागु L. घणूं-पणउं A, घणुं C D K.
२८९ माख्या-मारी A, मारिया B, भारीया J. म्लेछ-मलेछ A J, मेछ B. असंझम-सइपहूं L. करिउं-
किउ A, कस्युं K, करिऊं L. लोहि-लोह B C D L, लोही J, लोहई K. धायउ-धायु B, ढयुं C, धायूं D,
धाई J, घायुं K, हयु L. पाछउं-पाछउ A, पाहु B, पाई C, पाछऊं L. ऊसरिउं-उसारिउं A, उसरई B,
उसरई C, सरिउं D, उसरहूं J, उससु K, उमरिऊं L. करी-वरि C D. वेढि-वेड K, वेग L. माहिला-
मांहिल्या C, माहिल्या D, माहिला J. माहि-मांहि B C D. अंगरपे-अंगरक्ष C, आगरपे D, आंगरपे L.
पधराव्या-पधारिया B, पधाराय D, पधराया J.
२९० भणइ-भणि B C J, भणई L. देववचन-वैदवचन A, साचुं वचन C. जोइयुं-जोन A, जोयुं B,
देव C, योयो D, हवि भयु J, जोईऊं L. विचारि-विचार D. आगइ-आगि B J, आगिइ D. धारा-उधारा
D. पामीइ-पामीसइ A, पांनीइ D, पांमिइ K. पुण्य-पुंण्य A, पूण्य L.
२९१ राउल-व्यास B. भणइ-भनि B C J. कुण-कुंण A D, म J. सापि-सायि D, भापि J, साखि L.
ताहरउ em-ताहर A, ताहरु B J, ताहरुं C K, ताहरूं D, ताहरू L. घूम-हुव C, धूंम L. जोसिउं-जोइ
B, जोयुं C K, जोडं D, जोयसि J, जोझूं L. आंपि-आपि B, आंखि L. iii qr in a is: सोमचंद व्यास
सागछि. ध्या-धाउ B, घांउ D, था J K, ध्या L. उसंकल-उंसीकल B, उडीवलि D, उसीछल J, इंसंकल K,
उधीकल L. अवसर-अवसरि D L. भलइ-भलिइ B, भलि D J. दीधउं-दीढू B, दीधुं C D K, दीधूं J, दीधु
L. जनमि-जन्म B C, जनम D J, मि L. आगिलइ-पाछलिइ B, आगलि C D, आगिलि J.

२२२ कान्हडदे प्रबन्ध
'अलूपाननउ भांजी कंध, रुद्र तणउ छोडायउं बंध ।
निरपराध जे मारिउ वालि, प्रतिपन्नूं पालिउं शिशुपालि ॥ २९२
पृथवी तणउ उतारिउ भार, म्लेछ तणउ कीधउ संहार ।
संवत तेर भणीजइ जिसइ, अठसठउ संवत्सर तिसइ ॥ २९३
ते वैशाष मास पंचमी, शुक्ल पाषि सवि अरीयण दमी ।
तिणि दियसि हूतउ बुधवार, सकललोकप्रतिपालणहार ॥ २९४
कलियुग मांहि देव अवतरी, वचन आपणउं साचूं करी ।
आदि पुरुप भणीइ अभिराम, पाम्यउ वली आपणउं ठाम ॥ २९५
जे मारतां मलिक ऊगरिया, करवा वेढि वली सांचरिया ।
चाहूआण कुलि साहसधीर, वोलिउ वीर वचन गंभीर ॥ २९६
२९२ अल्लूपाननउ-अलूपानंनु A C L, अलूपाननु B J, अल्लुपानंनू D. भांजी-भाजु A, भाजी B C D L.
कंध-पंध B C D. रुद्र-रुद्र C. तणउ-तणु B C J L, तणुं D. छोडायउ-छोटाइड A, छोडायु B C J.
निरपराध-निरपराधि A, निरापराध C K, नरापराध D, विनापराध J, निरपराध L. जे-... J.
मारिउ-घाघिउ A, मारिउड K, मारिउं L. वालि-चालि D, जे घालि J. प्रतिपन्नूं-प्रतिपंसूं A, प्रतिपन्नुं C,
प्रतिपतुं D, प्रतिपन्नं J L, प्रतिपनउ K. पालिउं-पालुं B, पालिं D, पालू J, पाल्यउ K, पालिऊ L. शिशुपालि-
शिश्वपालि A, शिश्वालि C, शत्रुपालि J, शिशिपालि K, विशिपालि L.
२९३ पृथवी-पृथ्वी A D K, पृथिवी B L. तणउ-तणु B C D J, पणउ L. उतारिउ-उतारि B C J,
उतारिरु D, स्तारउ K. भार-तार D. म्लेछ-मेउ B L, मळेउ C J. तणउ-तणु B C D J. कीधउ-
कीधु B C J, कीधु D. संहार-सिंधार C, विडार D, संपार L. संवत-सर्वत D. तेर-१३ तेर K. भणीजइ-
भनिजइ A, भणीजि B C J, भणीज्यइ K. जिसइ-जिहिइ B L, जेइ C, जतिइ D, जिप्ति J, तिवइ K.
अठसठउ-अठराठु B, अडसठउ C, अठसठइ D, अठगठि J, आठगइ K. संवत्सर-संवछर A K, संवच्छरे D,
संवच्छर J. तिसइ-जिगइ A, तिगिं B, तेह C, ते तिसि J.
२९४ ते-... J L. मास-मासि J K L. पंचमी-तिथि पंचमी J, पंचमि K. शुक्ल-शूक्ल A, सुक K.
पाषि-पक्ष C, पक्षि D, पवि L. सवि-सिंधि L. अरीयण-अरिअण C, अरीअग J L, अरियण K. तिणि-तेणि
A B C D, तीणइ K, तीणं L. दियसि-दिनि J, दिन K. हूतउ em-हुउ B, हुतु C D L, हुंतू J, बिहुर K.
बुधवार-वुदवार C. सकललोक-सकललोक्नु J. प्रतिपालणहार-पालणहार J.
२९५ कलियुग-फुल्युग C D, कल्युग J. मांहि-माहि K L. अवतरी-अवतवि D. वचन-बोलिउ B.
आपणउं-आपु B J, आपतुं C D K L. साचूं-साचुं C D K. J transp iii and iv qrs. पुरुप-
पूरुष D भणीइ-भनिइ D, भणियइ K. अभिराम-अभिरांम A D J K. पाम्यउ-पांम्यउं A, पाम्यु B D, पाम्युं
C, पमीउ J L. आपणउं-आपणु B D, आपुणं C, आपूं J L, आपणउ K. ठाम-ठांम B D J K, ठामि L.
२९६ जे-ये K. मारतां-नरतां B, मारता C, मारेता D. मलिक-मलिह L. ऊगरिया-ऊगरीया A,
उगरियां B, छगया C D K L. वेडि-वेड K. सांचरिया-सांयस्ता C D K, संपन्ना L. चाहूआण em-
चाहूवण A, चहूयाण B, चहूआनां C, चाहूभांग D, चहूआना J, धांहुआन K, चाहुआण L. कुलि-भुति B.
बोलिउ-बोल्यु A D, वोल्यउ K.

चतुर्थ खंड २२३
ल्यु संनाह थाउ असवार, सात सहस पापरउ तुपार ।
सवि झूझार पडंग वापरइ, मारी म्लेछ रामायण करइ ॥ २९७
वीरमदेव वंश घण काज, अहूठ दीहाडा कीधउं राज ।
अंतेउरी अकुलीणी नथी, जमहर तणी करी सागथी ॥ २९८
स्नान दान देहरासर करी, जमली रही सवि अंतेउरी ।
राणी वचन उच्चरइ इसूं, एकोतर कुल अजूयालिंसूं ॥ २९९
॥ राग छाहुली ॥
रूपइ सल्लूणडी, सवे साहेलडी,
वेलडी रहीअ रा निहालती ए ॥ ३००
तोडडे आवीय, आंसूडां रोहावीय,
जालउर परवत वधावीड ए ॥ ३०१
२९७ B C D J L omit vs 297 a. ल्यु-लिया K. संनाह-सनाह A. थाउ-थया K. सहस-
सहिस K. पापरड-पापरा K. तुपार-तोपार K. सवि-सवे B. वापरइ-चावरई A, वापर B, वापरि C J,
वावरं L. मारी-मारिया J. म्लेछ-मेछ B L, मलेछ C J. रामायण-रामायण C, रामादण D. करइ-करई A,
करु B L, करि C J.
२९८ वीरमदेव-वीरमदे B C J K, बीरमदेवि D, वीरमदेव L. वंश-वंसि A,...B, संघासरि C, संपासरण
D, वशि K, वश L. घण-... A C D, घण कीधा B. काज-सिणगार A, काजि J K. अहूठ-अऊठ B K L,
ऊठ C D. दीहाडा-दिहाडा B J L. कीधउं-कीधूं B D J, कीधुं C K, कीधऊं L. C omits vs 298 b
and 299 a. अंतेउरी-अंतेऊरी D, अंतेउर J, अतेकार K. अकुलीणी-कुलीणी B. जमहर तणी-जमहरनी J.
करी-करि D, कीधी J.
२९९ स्नान-छांन A D J. दान-दांन A D J K. देहरासर-देरासर A, देहरापरि B, देहेरापुर L.
जमली-जमलि D J K. राणी-राणी C D J. वचन-वचइ C. उच्चरइ-ऊचिरइ A, ऊचरि B, ऊचरितं C,
उच्चरई D, उच्चरि J, उच्चारिउं L. इसूं-इस्थूं B, इस्तिउं C D, इसूं J, इसं K, दहूं L. एकोतर-ईकोतर C,
एकोत्तरसु D, एक्कोत्तर J L, अह्मेतरसउ K. कुल-मुञ्चल C,...D. अजूयालिंसूं-अजूवालस्यूं B, अजूआलनुं C,
अजूभालसिउं D, अजूआलयूं J, अजुशालिउं K, अम्हे अजूभालनु L. After 229 b D interpolates
the following line: रांम २ वाणी उच्चरइ सञ्न लोकनइ आसू पडइ.
३०० C J omit the song, i. e. vss 300-304. छाहुली em-छाहोली A, प्रहुली B, छाऊली:
D, छाहली K, छाउली L. रूपइ-रपि A B L, रूपं D. सल्लूणडी-सईंनडी D, रुअडी K. सवे-सवि मिली
A, सवि B. साहेलडी-सहेलन्द्री K. वेलडी-वेल्ह्री B, वेलडे D, चेलडे L. रहीअ-रही A B, रहीआ K.
रा-रां A, रे B, राउ K L. निहालती ए-निहाल्ती रे B, निहालीआ ए L.
३०१ तोडडे-तोटडे K. आवीय-अवीआ A, आवीइ D, आविश्व K L. आंसूडां-आसूयडा D, आसुंअडे
K, आसूएं L. रोहावीय-रहावीय A B, रोहावीअ L. जालउर-जालोरउ A, जाल्हर B, जाल्हुर D, जाटर L.
परवत-पर्वत K L. वधावीड ए-बधाई ए D, वधावाई ए K.

२२४ कान्हडदे प्रबन्ध
सुंदरी सोहामणी, परवतनइ कहइ घणी;
आणइ जमारइ मोकलावणी ए ॥ ३०२
सर्वगुणजाणनइ, वंशि वली भाणनइ,
वीर अवतरज्यो चहूआणनइ ए ॥ ३०३
वली रलीआमणूं, अरधासन वीरम तणउं,
पामिस्यूं सोनिगिरनूं वइसणउं ए ॥ ३०४
॥ चउपई ॥
राणी वचन इस्यां उच्चरी, जमहर तीर गई संचरी ।
पावक विपइ सविहुं तिणि रंगि, आहुति करी तेहनइ अंगि ॥ ३०५
वीरमदे जाणिउं अनुमानि, बीटी तुरक झालिसइ वानि ।
वीर वचन मुपि विसमां जंपि, ऊंडी उदरि कटारी चंपि ॥ ३०६
३०२ सुंदरी-सुंदरी A D, सुंदरि K. सोहामणी-सोहामणी D K. परवतनइ-परवतनि B, परबत D,
पर्वेत K L. कहइ-कहि B, ऊपरि D K, कहिं L. घणी-धणि D. आणइ-आणि रे B, आंणई D, आंणइ K,
आणई L. जमारइ-जंवारि B, जंमारह D. मोकलावणी ए-मोकलामणी ए B L, मोकलांमणी ए D,
मोकळांवणी ए K.
३०३ सर्वगुण em-सवगुण A, अवगुण B, सर्व शुंण D, सव गुण K, धव गुण L. जाणनइ-ज्याख्यानि
B, जांणनइ D K. वंशि-वंश B K L, वंसि D. वली-वलि D. भाणनइ em-भांननइ A L, भाणनि B,
चहुआणनइ D K. अवतरज्यो-अवतारयो B, अवतरियो K, अवतरयो L. चहूमाणनह ए-चहुयाणनइ ए A,
बहूयाणनि ए B, चहुआणनई ए D, चहुभांणनइ ए K.
३०४ वली-वली ए A, वली २ B. रलीआमणूं-रुलीआनपणूं A, रलीयामणु B, रलीआंमणुं D, रकिआमणुं
K. अरधासन-अरधान A, अरधागनइ D. वीरम-वीर D. तणउं-तनु B, तणुं D K, ताणूं L. पामिस्यूं-
पामिस्ये A, पामस्यूं B, अग्रे पामरसुं D, अम्हे पामिसुं K, पामिसु L. सोनिगिरनूं-सोनगिरातुं B, सोनगिरि D,
सोनिगिरनुं K, सोनगिरिनू L. वइसणउं ए-बिसणूं ए B, बइसणं ए D, बइसणु ए K, बइसणूं ए L.
३०५ चउपई-चुपै B,...O J, चुपई: D, खुप्पई L. राणी-राणी A J. वचन इस्यां-वचन इसां A,
वचन इस्युं B, इस्या वचन O J, घवन अंसां D, इसा वचन K, इस्या वचन L. उच्चरी-उच्चरी A O, उचरि
D, उचरी J. जमहर-जमहारे B J L. तीर-चीरइ A, वीरि B O L, तीरीं D. गई-गइ D. संचरी-सांचरी
C D, O omits 305 b. पावक-प्रावलि K. विपइ-मुखि B, विषय D, विपयज J, पइठी K. सविहुं-
साहिज B, सेव्यु D J,...K, शिसु L. तिणि-तिण A, तेणि D, तीणइ K, सीणं L. रंगि-अंगि B, रँगे D.
आहुति-आहूत K. करी-वरि D. तेहनइ-तेहनि B J, वेहने D L.
३०६ वीरमदे-विरमदे D. जाणिउं-जाम्यूं A, जाण्युं D, जाणु K, आणिऊं L. अनुमानि-अनमानि A,
अनुंमानि D, अनुमानि J, अनभागि L. बीटी-बीटो K, पीटीं L. झालिसइ em-झालसइ A, झालसि B O,
झालिसहं D, झालेसि J, झालिस्यइं K, झालिसि L. वानि-बान A D, वानि O K L, वादि J. iii qr in J
is: वीरि त्रिपम वचन मुपि पि. मुपि-मुपें D, मुखि L. विसमां-विसमा O K. जंपि-जंपइ A, जंपे D.
ऊंडी em-उडी A, ऊठी B, उंडी O D, ऊंठिउ J, आडी K, रूढी L. उदरि-उरि B, उदर J K. कटारी-
कटारि D. चंपि-चापइ A, चांपि K.

चतुर्थ खंड २२५
राउल तणइ अंगि उछाह, ऊपरि दृढ बांधीआ सनाह ।
वडवाहरू कोपि धडहब्यउ, तुरक तणां दल साम्हउ चढ्यउ ॥ ३०७
चढ्या रोसि राउत तिणि समइ, लोह तणी झड कुण आंगमइ ।
लघुवइ कुंअर आविउ भार, राउत भलां करइ हथीय्यार ॥ ३०८
बोलइ विरद सवे चंगाल, हिंदू तुरक मिलिउ रिणताल ।
हिंदूए रिणि लाधउ लाग, मारी म्लेछ मेल्हान्या माग ॥ ३०९
परा विपुहुर कटक तोरकूं, झगडिउ राय रिणंगणि थकूं ।
वीरमदे पडग घण घाइ, मारी म्लेछ पडीउ रिण माहि ॥ ३१०
हईइ घणउ मनोरथ हुतउ, वीरमदे साहस्यूं जीवतउ ।
ऊपरि मलिक गया सवि मिली, दीठउ राउ नइ पूगी रली ॥ ३११
३०७ तणइ-तणि B C J, तणइं D. अंगि-मनि B. उछाह-उत्साह C L, उछाह D, उत्साह K. दृढ-
द्रढ B, दृढ J. बांधीआ-बांधी A, बंधी B, वंध्या C D. सनाह-सन्नाह B C J, संनाह D. वडवाहरू-
वडवा साह B, वडवाहरु C, दटववीउ J. धडहब्यउ-धडहडिउ B C L, घटहब्यू D, भडहडी J. तुरक-
तरफ J L. तणां-तणि B C, तणइ D, तणूँ J, तणं L. दल-दलि B K. साम्हउ em-साम्हउ A, साहामु B,
साहमु C D J, सामु L. चढ्यउ-चडीउ A, चडिउ B C L, चड्यू D, चढी J.
३०८ चढ्या-चढीया A, चडिउ B C, चडिया K. रोसि-रोस B C J K, रोसें D. राउत-राउल D,
राउत L. तिणि-रणि B, तेणइ C, तीणं L. समइ-समि B C J. झड-जट B, झडि C J. कुण-कुंण D.
आंगमइ-आंगिमइ A, अंगनिइ B, आंगमि C J. लघुवइ-तृध्वइ A, लघुवि B, लघुवय C, लघुवय D, लघवि J,
लघवइ L. कुंअर-कुंयर A B, कूंअर J. आविउ-आव्यु A, आव्यउ K. भार-भारि K. राउत-राउत L.
भलां-भला C D J K. करइ-करि B C J, करई D. हथीय्यार-हथीआर C J, हथियार K.
३०९ बोलइ-बोलि B C J, बोलिइ L. विरद्-विरुद J. हिंदू-हींदू A L, इंदइ C J, हवई D. तुरक-
तुरुक J, तरक L. मिलिउ-मिल्या B, मिल्यू C, मिल्यूं D, मिन्यउ K, मिलिउं L. रिण-रणि B D L, रण C J.
हिंदूए-हींदूए A J, हिंदूह C, हींदुए D. रिणि-रिण A, रनि B C D, रण J. लाधउ-लधु B L, लाधु C D,
लीउ J, डीधउ K. लाग-भाग B K. मारी-मारि D. म्लेछ-मेछ B L, म्लेच्छ C, म्लेछ J. मेल्हान्या-
मेन्हान्यउ A, मेहलाव्या C D J, मेन्हव्या K.
३१० परा-परे B. विपुहुर-विपहर A, विपुहुरे B, विपुदर C, बेपोहर D, विपहुर K. कटक-कटकु B.
तोरकूं em-तोरकूँ A C D J K, तुरक B. B transp as: तुरक कटकु. झगडिउ-झगडु B, जगडिउ C,
झगप्युं D, झगदि J, जगब्याउ K, भगडिऊं L. राय-राइ A,...B, रणि J, रायि L. रिणंगणि-रायंगणि B J,
रणांगण C, रणंगणि D, रण L. थकूं-थकु B, थकुँ C J, थिकुं D L, थकट K. वीरमदे-वीरमदेव L. घण-तणइ
A, तणे B. घाइ-घाय C J. म्लेछ-मेठ B, मलेच्छ C, मतेछ D J, मत्स L. पडीउ-पडिउ B C, पड्यु D,
पड्यउ K. रिण-रण B C D J. माहि-मांहि B C J.
३११ हईइ-हीइ A, हइइं D, हईंटि J, हींभे K, हइं L. घणउ-घणु B J L, घणे D, घणो K. हुतउ-
दतु B C J L, हूतूं D, हतउ K. साहस्यूं em-साइसा A, साह्रास्यूं B, साहणे C, साह्स्युं D, साहशूं J L,
साहुँ K. जीवतउ-जीवतु B C D J L. ऊपरि-ऊपरी K. मलिक गया-गदा मलिक A. मिली-मिलि K.
दीठउ-दीठु B C. राउ-राउत B, राय C J K, ...D. नइ-न A C, ...B, नि J, नी K. रली-रली A.
29