कामिक आगम: पूर्व भाग (अष्टाविंशति मूल शैव आगमों का प्रथम एवं सर्वोच्च आगम महाकोश)

४९ नागरादि विभेद विधिः
49 NA'GARA'DI VIBHEDA VIDHIH
49 Classification of Land and Buildings into Na'gara and Others
नागरादि विभेदं तु प्रवक्ष्यामि विशेषतः।
विन्ध्यान्तं चैव कृष्णान्तं कन्यान्तं तु हिमाचलम्॥ १
तस्मात्तस्मात् त्रिधा धात्री युक्तसत्व तमो रजाः।
नागरं द्रामिडं चैव वेसरं सार्वदेशिकम्॥ २
कालिङ्गं च वराटं च षड्विधं त्विह कीर्तितम्।
na'gara'di vibhedam tu pravaks"ya'mi vis'es"atah /
vindhya'tam caiva kr's"n.a'ntam kanya'ntam tu hima'calam // 1
tasma'ttasma't tridha dha'tri' yukta sattva tamo raja'h /
na'garam dra'mid'am caiva vesaram sa'rvades'ikam // 2
ka'lin'gam ca vara't'am ca s"ad'vidham tviha ki'rtitam /
Subsequently, I am speaking on the classification of land into na'gara and others with
specific details. The land is classified into three kinds based on the predominance of
the basic qualities which are three in number- sattvika, tamasa and rajasa. From the
Himacala to Vindhya, Himacala to Krishna river and Himacala to Kanyakumari, the
land is classified into six kinds. They are nagara, dravida, vesara, sarvadesika, kalinga
and varata.
नागरं सात्विके क्षेत्रे वेसरं स्यात्तमोऽधिके ॥ ३
राजसे द्रामिडं सार्वदेश्यं सर्वत्र संमतम्।
कालिङ्गं च वराटं च ग्राह्यं सत्वरजोऽधिके॥ ४