कामिक आगम: पूर्व भाग (अष्टाविंशति मूल शैव आगमों का प्रथम एवं सर्वोच्च आगम महाकोश)

२१ विस्तारायाम लक्षणविधिः
21 VISTA'RA'YA'MA LAKS"AN.A VIDHIH
21 Directions for Fixing the Length and Breadth
विस्तारायाम मानं तु ग्रामादीनां इहोच्यते ।
पञ्चदण्डं समारभ्य दण्डाभ्यां वर्धयेत्क्रमात् ।। १
vista'ra'ya'ma ma'nam tu gra'ma'di'na'm ihocyate /
pan"ca dan.d'am sama'rabhya dan.d'a'bhya'm vardhayet krama't //
The measurement for the applicable length and breadth for villages and other
settlements is now told. Beginning with 5 rods, the measure is to be gradually
increased in terms of two rods.
एकोनत्रिसहस्रान्तं तदूर्ध्वं नेष्यते बुधैः ।
अधमे तु तदूर्ध्वं तु तत्समं चोत्तमं भवेत् ।। २
eko na trisahasra'ntam tadu'rdhvam nes"yate budhaih /
adhame tu tadu'rdhvam tu tatsamam cottamam bhavet // 2
The maximum measure is 2999 hastas. The architects who are well versed in
the scriptures do not recommend the measure which exceeds this maximum.
The measure which exceeds this maximum is considered to be of lower type.
The measure which equals the recommended maximum is of superior type.
एवं विस्तारं आख्यातं ग्रामादीनां समासतः ।
कुटुंबभूमि मानं तु वाटक्षेत्रे विवर्जितम् ।। ३
evam vista'ram a'khya'tam gra'ma'di'na'm sama'satah /
kut'umba bhu'mi ma'nam tu va't'aks"etre vivarjitam // 3