जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

वियोनिजन्माध्यायः ॥३॥ ७६

शनिके वर्गमें चन्द्रमा हो, शनिसे युक्त पञ्चममें हो सूर्य और शुक्रसे दृष्ट हो तो यह
जातक पौनर्भव है सो जानना ॥ ५० ॥
अथ अनूढापत्यत्वसाधको ग्रहयोगः ।
व्यये भास्करसंदृष्टे वर्गे भास्करचन्द्रयोः ।
चन्द्रसूर्ययुते वाऽपि कानीनोऽयं भवेन्नरः ॥ ५१ ॥
इदानीं कन्यकाजात उच्यते । स्पष्टार्थः श्लोकः । कानीनः कुमारिकायामुत्पन्नः ।
“कानीनः कन्यकाजातः” इत्यमरोक्तेः ॥ ५१ ॥
बारहवां भाव सूर्यसे देखा जाता हो, या सूर्य और चन्द्रमाके वर्गमें क्रमसे चन्द्र और
सूर्य युक्त हों तो जन्म लेनेवाला कानीन याने बिना ब्याही लड़की (कुमारी) का पुत्र
होता है ॥ ५१ ॥
अथ दत्तकपुत्रत्वसाधको योगः ।
चन्द्रदृष्टियुतो मान्दिर्भानुपुत्रसमन्वितः । तद्दृष्टणयुतो वाऽपि दत्तपुत्रो भवेन्नरः ॥
शन्यङ्गारकसंयुक्ते सप्तमे वाऽथ पञ्चमे । अन्यैरवीक्षिते खेटैः कृत्रिमं तु विनिर्दिशेत्।
इदानीं दत्तकपुत्रयोगमाह । मान्दिर्गुलिकश्चन्द्रेणावलोकितः, शनियुक्तः, शनिनावलो-
कितो वा भवेत्तदा जायमानो नरो दत्तपुत्रो भवेदर्थादसौ कस्यचिद्दत्तको भविष्यतीति ज्ञेयम् ।
अथ कृत्रिममाह । जन्मकाले शनिभौमौ सप्तमे वा पञ्चमे भावे भवेतां तत्रान्यग्रहाणां
दृष्टेरभावश्चेत्तदा जातकं कृत्रिमं पुत्रं विनिर्दिशेत् । असौ जातकः कारणवशात्कस्यचित्पुत्रत्वं
भजत इत्यर्थः ॥ ५२-५३ ॥
चन्द्रमा गुलिकको देखता हो, गुलिक शनिसे युक्त हो अथवा शनिसे देखा जाता हो
तो जन्म लेनेवाला किसीका दत्तक पुत्र होता है ॥ ५२ ॥
शनि और मङ्गल सातवें अथवा पांचवें भावमें हों उसमें अन्य ग्रहोंकी दृष्टि यदि न हो
तो जातकको कृत्रिम पुत्र कहना, याने वह किसी कारणवश (पालन, पोषण, मा लालचसे)
किसीका पुत्र बन जायेगा । (सु. शा कार) ॥ ५३ ॥
अथ जारजत्वसाधका योगाः ।
परस्परक्षेत्रगतौ तु होरारसातलेशौ यदि जन्मलग्नात् ।
लग्नेश्वरो वा हिबुकेश्वरो वा ध्वजाहियुक्तो जननं परेण ॥ ५४ ॥
लग्नं शशाङ्कं सुरराजमन्त्री न वीक्षते नैकगृहस्थितौ वा ।
न जीववर्गेण युतौ तदानीं जातं वदेदन्यसमागमेन ॥ ५५ ॥
स्वातीद्वितीया रविवारयुक्ता सप्तमी सोमजरेवती च ।
सद्द्वादशीभानुसुतश्रविष्ठा चैतेषु जातः परतो वदन्ति ॥ ५६ ॥
भद्राख्यतिथियुक्तेषु त्रिपादक्षर्क्षान्वितेषु च ।
मन्दार्कभौमवारेषु जातमन्योद्भवं विदुः ॥ ५७ ॥
न लग्नमिन्दुं च गुरुर्निरीक्षते न वा शशाङ्कं रविणा समागतम् ।
सपापकोऽर्केण युतोऽथवा शशी परेण जातं प्रवदन्ति निश्चयात् ॥ ५८ ॥
गुरुक्षेत्रगते चन्द्रे तद्युक्ते चान्यराशिगे ।
तद्द्रेष्काणे तदंशे वा न परैर्जात इष्यते ॥ ५९ ॥
इदानीं जारजयोगानाह । जन्मनि लग्नेशश्चतुर्थेशगृहे, चतुर्थेशो लग्नेशगृहे न भवेत्
(ताराग्रहाणां द्विराशिपतित्वादित्थमुक्तमित्यनुक्तमपि ज्ञेयम्) अथवा, लग्नेशहिबुकेशयो-
रन्यतरो यत्र कुत्रापि राहुणा केतुना वा युक्तश्चेत्तदा जातकस्य परेणान्यपुरुषेण जननं
7 वाच्यम्, इति योगत्रयम् ॥ ५४ ॥