सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
हारीत संहिता (महर्षि आत्रेय-हारीत मुनि संवाद - सम्पूर्ण ६ स्थान सटीक)

हारीत संहिता (महर्षि आत्रेय-हारीत मुनि संवाद - सम्पूर्ण ६ स्थान सटीक)

Harita Samhita of Sage Harita with Hindi Commentary

महर्षि हारीत / आत्रेय मुनि द्वारा

DevanagariHindipublished548 पृष्ठ

पृष्ठ 177, कुल 548 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 177

अ० ६] भाषाटीकासमेता । ( १४५ )
अथ योगविज्ञान ।
सिद्धिः शुकः शुभः प्रीतिरायुष्मान्सौभगश्च वै ॥
धृतिर्वृद्धिध्रुवौ हर्षः सुखसाध्या इमे स्मृताः ॥ ८ ॥
सिद्धि, शुक, शुभ, प्रीति, आयुष्मान्, सौभाग्य, धृति, वृद्धि, ध्रुव, हर्ष ये योग सुख-
साध्य कहे हैं ॥ ८ ॥
अथ विशेष वर्णन ।
मघा विशाखा भरणी तथाऽर्द्रा मूलं तथा कृत्तिकहस्तपुष्याः॥
एते न शस्ता मुनयो वदंति वारक्रमेणैव विचिन्तनीयाः ॥ ९ ॥
मघा, विशाखा, भरणी, आर्द्रा, मूल, कृत्तिका, हस्त, पुष्य ये रोगकी उत्पत्तिमें श्रेष्ठ नहीं हैं।
ये सब वारके क्रमसे चिंतवन करने चाहिये ॥ ९ ॥
अथ असाध्य नक्षत्र ।
मघाभरणिहस्तेषु मूले वा ज्वरितोऽपि वा ॥
मृत्युमापद्यते सोऽपि नात्र कार्या विचारणा ॥ १० ॥
मघा, भरणी, हस्त, मूल इन नक्षत्रोंमें ज्वरित हुआ मनुष्य मर जाता है इसमें विचार करने
की कोई आवश्यकता नहीं ॥ १० ॥
अथ साध्य नक्षत्र ।
अश्विनीरोहिणीपुष्यमृगज्येष्ठाः पुनर्वसुः ॥
एते साध्याश्च विज्ञेया ज्वरिणां च विशेषतः ॥ ११ ॥
अश्विनी, रोहिणी, पुष्य, मृगशिर, ज्येष्ठा, पुनर्वसु, इन नक्षत्रोंमें हुआ रोग साध्य कहा है और
इनमें उपजा ज्वर विशेष करके साध्य है ॥ ११ ॥
अथ कष्टसाध्य नक्षत्र ।
पूर्वात्रयं स्वातिरथापि चित्रा तथा त्रयार्द्राश्रवणाधनिष्ठाः॥मूलं
विशाखा सह कृत्तिकाभिः साप्योऽनुराधा सह ज्येष्ठया च
॥ १२ ॥ एते सकष्टा रुजपीडितानां पुष्ये सुयाप्यः कुरुते
नरस्य ॥ तस्मात्तु विज्ञाय बुधाश्च सम्यग्युजां विनाशं प्रति-
कर्मणा च ॥ १३ ॥
तीनों पूर्वा, स्वाती, चित्रा, आर्द्रा, पुनर्वसु,पुष्य, श्रवण, धनिष्ठा, मूल, विशाखा, कृत्तिका
१०