हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)
Hammira Mahakavya with Hindi Commentary
नयचन्द्र सूरि / डॉ. दशरथ शर्मा द्वारा
पृष्ठ 100, कुल 185 में से
संदर्भ में पढ़ें७ ] जलक्रीडावर्णनम् ५१
जगति-नाम पतंग इति स्फुटं मम दधुस्तदमी शलभेषु किं ।
इति वहन्निव सूरिपु कोपितां यहपुपौ जनि लोहितविग्रहः ॥ ३ ॥
अविरतांवरसंचरणोल्लसत् गुरुपरिश्रमसंगतविग्रहः ।
सलिलकेलिचिकीरिव वाहिनी दयितमध्यमगाहत भास्करः ॥ ४ ॥
जलशयेशशयांबुजनिन्हुते ककुचसिंधुसुतोरासिजभ्रमं ।
प्रवितरञ्जगतां जलधेर्जले-शकमप्रमभाद्रविमंडलं ॥ ५ ॥
भुवनचक्षुपि भास्वति वारुणी मभिनिषेव्य जडेऽपधिमज्जति ।
उचितमेव तदा त्वमपि व्यधात् यदखिलं भुवनं स्ववशं तमः ॥ ६ ॥
अहिंमभासि हृदेकतमप्रिये नयनमार्ग मतीत्य गते क्वचित् ।
अपरादिग्भवरागहुताशने प्रविविशे प्रणयेन दिनश्रिया ॥ ७ ॥
गलितभासि हृदेकतमप्रिये व्रजति भास्वति शोच्यदशांतरं ।
विशदतिव्रजैकतवतो विशात् हृदिव शोकतसः सरसीरुहां ॥ ८ ॥
विधिनियोगतयापतदापदं समभिवीक्ष्य पतिं महसामिह ।
सपदि संचुकुचे सरसीरुहे रपश्श्रिभिः सुहृदा मुचितं ह्यदः ॥ ९ ॥
सितगुरेव कुरंगकलंकभाग् मलिनहृत्क्षणदास्प वधूरपि ।
तदिहही किमवेक्ष्यत इत्यभूत् कमलिनी विनिमीलिसरोजदृक् ॥ १० ॥
उडुपतिश्रुतिपानपरिस्फुर त्वगजिगीषुतयेव दिनात्यये ।
निशि वियोगवतां पततां गणा निखिलमेव रवेः पपुरातपं ॥ ११ ॥
पुनरनाप्तिभिया पपुरातपं दिनकृतः किममून्यधिकं रुचेः ।
रथपदाह्व पतन् मिथुनानि नो यदधुना व्यपहंतं सहासितुं ॥ १२ ॥
निशि वियोगवतः पततः स्थिता बिसलतायलचंचुपुटे बभौ ।
असुगणं वनिताविरहाद्दिनि-र्जिगमिषुं विनिरोद्धुमिवार्गला ॥ १३ ॥
विसगुणोपि ययोर्युगचारिणोः कथमपि स्म नमाति पुरांतरा ।
अपि सरिद्दयितः सममात्तयो र्विलसितं न विधेः स्मृतिगोचरः ॥ १४ ॥
रुहद्दशां स्ववशे सकलं जगत् रचयितुं रतिजीवितवल्लभः ।
दिनविरामरणन्मुरजावलि-स्वनमिषेण निदेशमिवादित ॥ १५ ॥