सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
गुप्त अभिलेख संग्रह (जे. एफ. फ्लीट - गुप्त सम्राटों एवं परवर्ती नरेशों के ऐतिहासिक पाषाण व ताम्रलेख)

गुप्त अभिलेख संग्रह (जे. एफ. फ्लीट - गुप्त सम्राटों एवं परवर्ती नरेशों के ऐतिहासिक पाषाण व ताम्रलेख)

Inscriptions of the Early Gupta Kings by J.F. Fleet (CII Vol III)

जॉन फेथफुल फ्लीट (Corpus Inscriptionum Indicarum Vol III) द्वारा

DevanagariSanskritpublished691 पृष्ठ

पृष्ठ 287, कुल 691 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 287

Here is the complete transcription of the page, including the plate headings, the text of the Gangdhar Stone Inscription of Viśvavarman (Vikrama / Mālava Year 480 = 423–424 CE; Fleet No. 17, Corpus Inscriptionum Indicarum, Vol. III, Plate X), and the accompanying epigraphical apparatus.


Plate Headings & Metadata

Vol. III
Plate X
CORPUS INSCRIPTIONUM INDICARUM.
Gangdhar Inscription of Visvavarman — The Year 480


Sanskrit Text of the Inscription (Fleet No. 17)

(Metres: vv. 1–3, 6, 8, 10, 11, 14–16, 21, 23, 24, 26, 27, 29, 31, 33, 34, 38–41, Śārdūlavikrīḍita; vv. 4, 7, 9, 12, 17, 18, 20, 25, 28, 30, 32, 35–37, Vasantatilakā; v. 5, Sragdharā; vv. 13, 19, 22, Mālinī)

[१] [सिद्धम् ॥] [य]स्य [स्मृ]ति-[मा]त्रे[ण . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[२] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[३] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[४] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[५] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[६] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[७] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[८] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[९] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[१०] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[११] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[१२] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[१३] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[१४] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[१५] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[१६] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[१७] [यात]ष्व् अतीतेषु कृतेषु पक्षे त्रि[षु चापि मासि] कार्तिक-[शुक्लस्य]
[१८] त्रयोदशी-दिने विहित-शुभ-कर्मणि ।
[१९] यातेषु चतुर्षु वर्ष-शतेषु व्यधिकेषु चाशीतौ
[२०] [गतेषु सम्वत्सर-गणे]षु मालवानां गणाश्रिते ।
[२१] तस्याभूत् सचिवो विपुल-मतिरमात्य-मुख्यः
[२२] मयूरक्षकाख्यः सतत-विहित-पुण्य-क्रिया-विशुद्ध-धीः ।
[२३] विष्णु-स्थानं कारितमनेन सुविशालं कैलास-शिखराकारम्
[२४] जगति विख्यातं परम-भक्त्या भगवतो विष्णोः ॥
[२५] मातृणां च प्रमुदित-घनोद्भूत-डाकिनी-सम्प्रकीर्णम्
[२६] वेइमात्युग्रं डाकिनी-सम्प्रकीर्णोदित-घोर-नादम् ।
[२७] तन्त्रोद्भूत-तन्त्र-विधि-युक्तं कारितमनेन
[२८] लोक-रक्षार्थं धर्म-कीर्ति-प्रवर्धनम् ॥
[२९] तथा च कूपः कारितो ऽनेन महा-सलिलाशयः
[३०] पुण्य-यश-विवृद्धये सर्व-सत्त्व-हितैषिणा ॥
[३१] यावत्-सूर्य-शशाङ्कौ दिवि भातो यावद्-वसुन्धरा
[३२] तावत्-कीर्ति-प्रसाद-कर्मेदं तिष्ठतु शाश्वतम् ॥
[३३] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[३४] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[३५] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[३६] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[३७] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[३८] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[३९] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[४०] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]
[४१] [. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ]


Bottom Margin Labels

J. F. FLEET, BO. C.S.
SCALE .28
W. GRIGGS, PHOTO-LITH.


Historical and Epigraphical Summary

  • Find-spot: Gangdhār (गंगधार), Jhalawar district, Rajasthan.
  • Dynasty / King: Aulikara dynasty of Western Malwa; King Viśvavarman (Śrī-Viśvavarman), son of King Naravarman.
  • Date: Mālava / Kṛta / Vikrama Samvat 480 (यातेषु चतुर्षु वर्षशतेषु व्यधिकेषु चाशीतौ = 480 expired), month of Kārttika, bright fortnight, 13th day (śukla trayodaśī) = c. October/November 423 CE.
  • Sponsor / Officer: King Viśvavarman's prime minister, Mayūrākṣaka (Mayūrākṣa).
  • Purport:
    1. Erection of an imposing temple of Viṣṇu resembling the peak of Mount Kailāsa.
    2. Construction of an esoteric shrine/temple dedicated to the Mātṛs (Divine Mothers / Sapta Mātṛkās), accompanied by Ḍākinīs and constructed according to Tantric rites (Tantrodbhūta / Tantra-vidhi). This is historically one of the earliest epigraphical mentions of Tantra and Ḍākinīs in ancient India.
    3. Excavation of a deep well (vāpī) with abundant water for public welfare and merit.