गुप्त अभिलेख संग्रह (जे. एफ. फ्लीट - गुप्त सम्राटों एवं परवर्ती नरेशों के ऐतिहासिक पाषाण व ताम्रलेख)

Vol. III.
CORPUS INSCRIPTIONUM INDICARUM.
Plate vi
A.—Mankuwar Image Inscription of Kumaragupta.—The Year 129.
Inscription A: Mankuwār Stone Image Inscription of Kumāragupta I (Gupta Year 129 / c. 448 CE)
Sanskrit Text in Devanāgarī:
[Line 1] ॐ नमो बुद्धाय ॥ भगवतः सम्यक्सम्बुद्धस्य स्वमताविरुद्धस्य इयं प्रतिमा प्रतिष्ठापिता
[Line 2] भिक्षु-बुद्धमित्रेण ॥ संवत् १०० २० ९ महाराज-श्री-कुमारगुप्तस्य राज्ये ॥
Roman Transliteration:
[Line 1] Ōm̐ namō Buddhāya || Bhagavataḥ samyaksambuddhasya sva-mat-āviruddhasya iyaṁ pratimā pratiṣṭhāpitā
[Line 2] bhikṣu-Buddhamitrēṇa || Saṁvat 100 20 9 Mahārāja-śrī-Kumāraguptasya rājyē ||
English Translation:
[Line 1] Ōm̐! Reverence to the Buddha! This image of the Blessed One, the perfectly enlightened, who was never refuted in his doctrines, has been set up
[Line 2] by the Buddhist monk Buddhamitra, in the year 100 (and) 20 (and) 9, in the reign of the Mahārāja, the illustrious Kumāragupta.

B.—Bihar Pillar Inscription of Skandagupta
Sanskrit Text in Devanāgarī (Northern / Gupta Script):
[Line 1] .... [वि]पुल-कीर्त्तिः ....
[Line 2] .... [सर्व्व-राजोच्छेत्तुः पृथि]व्यामप्रतिरथस्य चतुरूदधि-व्य[वसित-धर्म्मस्य] ....
[Line 3] .... [अश्वमेध-हर्त्तुः श्री-समुद्रगु]प्तस्य पुत्रस्तत्परिगृहीतो महा[देव्यां दत्तदेव्यामुत्पन्नः] ....
[Line 4] .... [परमभागवतो महाराजाधिराज-श्री-च]न्द्रगुप्तस्तस्य पुत्रस्तत्पादानुद्ध्या[तो महादेवाम्] ....
[Line 5] .... [ध्रुवदेव्यामुत्पन्नः परमभागवतो महा]राजाधिराज-श्री-कुमारगुप्तस्त[स्य पुत्रस्तत्पादानुद्ध्यातः] ....
[Line 6] .... [महादेव्याम् उत्प]न्नः परमभागवतो महाराजा[धिराज-श्री-स्कन्दगुप्तः] ....
[Line 7] .... [विस्फूर्ज्जित]-विमल-विक्रमेण ....
[Line 8] .... [स्व]-भुज-बल-निर्ज्जित-सर्व्व-शत्रुः ....
[Line 9] .... [क्षिति-तल-महि]म-प्रसारि-कीर्त्तिः ....
[Line 10] .... [यूपः समु]च्छ्रितोऽयं ....
[Line 11] .... [अतु]ल-बल-पौरुषाणाम् ....
[Line 12] .... [धर्म]-प्रवृद्धये ....
[Line 13] .... [ग्रामः] ....
[Line 14] .... [शासनेनातिसृष्टः] ....
[Line 15] .... [आ-चन्द्रार्क्क-काल-प्रतिष्ठा] ....
[Line 16] .... [प्रदत्तः] ....
[Line 17] .... [भगीरथी]-सलिल-विमल-धौते ....
[Line 18] .... [दूतकोऽत्र] ....
[Line 19] .... [उत्कीर्ण्णं] ....
[Line 20] .... [संवत्] ....
Historical Summary & Genealogy of Bihar Stone Pillar:
[1] Samudragupta: Extirpator of all kings, uncountered hero on earth, performer of the Aśvamedha sacrifice.
[2] Chandragupta II: Son of Samudragupta and Queen Dattadevī; Paramabhāgavata, Mahārājādhirāja.
[3] Kumāragupta I: Son of Chandragupta II and Queen Dhruvadevī; Paramabhāgavata, Mahārājādhirāja.
[4] Skandagupta: Son of Kumāragupta I; Mahārājādhirāja, who secured the imperial realm by the might of his own arms and erected this sacrificial pillar (yūpa) / memorial pillar.

Scale & Publication Details:
J. F. FLEET BO. C.S.
SCALE .50 (for Mankuwār) | SCALE .25 (for Bihar)
W. GRIGGS, PHOTO-LITH.