गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

२४० आयुर्वेदौयग्रन्थमाला ।
क्षयादिरोगे रसाङ्गहरीतक्यवलेहः ।
हरीतक्याः शतं द्रोणे पयसि परिसाधयेत् ॥ १२ ॥
घृतावशेषमुत्तार्य निष्कुलीकृत्य च क्रमात् ।
रसगन्धकलोहानां चूर्णेनापूर्य वेष्टयेत् ॥ १३ ॥
सूत्रेण मासमेकं तु मधुमध्ये निधापयेत् ।
पथ्याशी भक्षयेदेकां सर्वरोगविमुक्तये ॥ १४ ॥
खण्डार्द्रकावलेहः ।
सुस्विन्नाच्छृङ्गवेरात्पलशतमिनवं निस्तुषं संविधाय
प्रस्थे चाज्यस्य पक्त्वा पलशतसहितं शुद्धमत्स्यण्डिकायाः ।
कौराङ्गी देवपुष्पं मधुदलकणानागकिञ्जल्कभृङ्गं
शुक्लाजाजी सघनमरिचतुगा सार्धकर्षद्वयाः स्युः ॥ १५ ॥
तस्मिन्क्षीरं विदित्वा ज्वलनमुखगतं पात्रमुत्तार्य यत्ना-
त्कृत्वा चेष्ममदशशिसुरभितं चूर्णितेनावचूर्ण्य ।
प्रातः शीतेऽतिमात्रं मधुकुडवयुगं सार्धमावाप्य सान्द्रं
तल्लीढं हन्ति जीर्णज्वरमथ कसनं राजयक्ष्माणमेव ॥ १६ ॥
अतीसारेऽङ्कोलमूलावलेहः ।
पलमङ्कोलमूलस्य दशांशं बिल्वमेव च ।
तद्भागो राजवृक्षस्य क्वाथयमष्टगुणे जले ॥ १७ ॥
तेन पादावशेषेण फाणितं कारयेद्भिषक् ।
शीतीभूते प्रदातव्यं मस्तुना सहितं बुधैः ॥ १८ ॥
फाणिते दीयमाने तु सत्वरं छर्दयेद्यदा ।
शीतलं भोजनं देयं दध्यन्नं भक्तमेव च ॥ १९ ॥
पक्वापकमतीसारं नानावर्णं सवेदनम् ।
दुर्वारं ग्रहणीदोषं जयेच्चैव प्रवाहिकाम् ॥ २० ॥
अर्शसि भल्लातकावलेहः ।
पर्पटावल्गुजानन्तात्वचाखंदिरचन्दनम् ।
पाठाशुण्ठीशठीमार्थीवासाभूनिम्बवत्सकम् ॥ २१ ॥