गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

१.] गदनिग्रहः । ३
अथातो घृताधिकारः प्रारभ्यते ॥
ज्वरे मञ्जिष्ठाद्यं घृतम् ।
मञ्जिष्ठाऽतिविषा पथ्या वचा नागररोहिणी ॥ १ ॥
देवदारु हरिद्रा च द्रोणेऽपां पलिकान् पचेत् ।
क्वाथेऽस्मिन् साधयेत् पिष्टैर्घृतप्रस्थं पिचुन्मितैः ॥ २ ॥
शृङ्गवेरकणाहिङ्गुद्विक्षारपडुपञ्चकैः ।
तत्कफावृतसर्वोत्थज्वरिणाममृतोपमम् ॥ ३ ॥
वर्ध्मगुल्मानिलश्वासकासपाण्डुविकारिणाम् ।
गलग्रन्थिप्रमेहार्शःप्लीहापस्मारशोफिनाम् ॥ ४ ॥
उदावर्तपरीतानां मन्दाग्निकृमिकुष्ठिनाम् ।
द्वितीयं मञ्जिष्ठाद्यं घृतम् ।
मञ्जिष्ठा च हरिद्रा च देवदारु हरीतकी ॥ ५ ॥
शृङ्गवेरं ह्यतिविषा वचा कटुकरोहिणी ।
हिङ्गुतश्चाक्षमात्रेण तत्सिद्धमवतारयेत् ॥ ६ ॥
एतन्माञ्जिष्ठकं सर्पिर्बहून् रोगान्नियच्छति ।
हिक्कां श्वासं ज्वरं दुष्टं ग्रहणीं पाण्डुरोगताम् ॥ ७ ॥
प्रमेहान्मधुमेहांश्च कृमीन् कुष्ठमरोचकम् ।
कासं शोषमुदावर्तमपस्मारं तथैव च ॥ ८ ॥
अर्शांसि श्वयथुं चैव गण्डमालां प्लीहोदरम् ।
ज्वरे तिल्वकाद्यं घृतम् ।
तिल्वकस्य पलान्यष्टौ त्वचस्तु सुकृतादतः ॥ ९ ॥
अंशुमत्युरुबूकं च बिल्वाद्यं च पृथक् पलम् ।
यवकोलकुलत्थानां प्रस्थं प्रस्थं फलत्रिकात् ॥ १० ॥
तत्साधयेज्जलद्रोणे चाष्टभागावशेषितम् ।
घृतप्रस्थं पचेत्तेन दत्वा दम्नस्तथाढकम् ॥ ११ ॥
कर्षेण यावशूकस्य पर्कं तदवचूर्णयेत् ।
एतत्तु तैल्वकं नाम जीर्णज्वरविषापहम् ॥ १२ ॥