गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

२१६ आयुर्वेदियम्रन्थमाला । [परिशिष्टे
तैलस्यास्य प्रणीतस्य गन्धेन कृमयः स्थिराः ।
नश्यन्ति न विवर्धन्ते बलात्सुबहवोऽपि वा ॥ ७४ ॥
युक्त्यास्मिन् कृमयस्तैले नस्ये तु प्रतिपादिते ।
तालुं भित्त्वाऽऽशु शिरसः प्रद्रवन्त्युपपीडिताः ॥ ७५ ॥
सर्वकृमिहरं ह्येतत्तैलं शिरसि देहिनाम् ।
बलाबलं चिन्तयित्वा नस्यं तदवचारयेत् ॥ ७६ ॥
कृमिभिर्भक्ष्यमाणानां नराणामेतदुत्तमम् ।
तैलमेतन्महावीर्यं सर्वकृमिविनाशनम् ॥ ७७ ॥
अन्त्रवृद्धौ गन्धर्वतैलम् ।
शतमेरण्डमूलस्य शुण्ठीपलयवाढके ।
जलद्रोणेऽथ पयसा पचेदष्टगुणेन तु ॥ ७८ ॥
प्रस्थमेरण्डतैलस्य सन्मूला द्विपलं तथा ।
द्विपलं शृङ्गवेरस्य गर्भं दत्त्वा शनैः पचेत् ॥ ७९ ॥
पिबेत्तन्नियतः शुद्धो नरः क्षीरान्नभुक् भवेत् ।
अन्त्रवृद्धिं निहन्त्याशु तैलं गन्धर्वसंज्ञितम् ॥ ८० ॥
कर्णरोगे लाङ्गल्याद्यं तैलम् ।
लाङ्गलीकुष्ठमरिचं शुण्ठी मागधिकञ्च घनम् ।
सरसाञ्जनकासीसं जतुसैन्धवगुग्गुलु ॥ ८१ ॥
मनःशिलार्ले निर्गुण्डी विल्वं भल्लातकं तथा ।
कार्षिकैर्देवदारूत्थतैलस्य द्विपलेन च ॥ ८२ ॥
कुडवं तिलतैलस्य पचेन्मूत्रे चतुर्गुणे ।
तत्कर्णपूरणात्तिथ्यं पूयस्रावनिवारणम् ॥ ८३ ॥
कृमिघ्नं दुष्टनाडीनां व्रणानां चैव रोपणम् ।
शिरोरोगे महानीलं तैलम् ।
आदित्यवल्ल्या मूलानि कृष्णसैरेयकस्य च ॥ ८४ ॥
सुरसस्य च पत्राणि फलं कुष्माण्डकस्य च ।
मार्कवं गिरिकर्णी च मधुकं देवदारु च ॥ ८५ ॥