गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

३.] गदनिग्रहः । ८३
प्रणोदत्युल्बणानेतानष्टमग्निं च दीपयेत् ।
समस्तव्यञ्जनोपेतं भक्तं कृत्वा तु भोजने ॥ १३७ ॥
प्रदद्यादस्य चूर्णस्य विडालपदकं भिषक् ।
ततस्तद्भवतां याति कोष्णत्वं च प्रपद्यते ॥ १३८ ॥
एतदग्निमुखं चूर्णं चूर्णराजो निगद्यते ।
ब्रह्मणा निर्मितं ह्येतदश्विभ्यां परिकीर्तितम् ॥ १३९ ॥
अग्निमान्द्ये वैश्वानरं चूर्णम् ।
लवणयवानीदीप्यककणनागरमुत्तरोत्तरं वृद्धम् ।
सर्वसमांशा पथ्या चूर्णो वैश्वानरः साक्षात् ॥ १४० ॥
गुल्मे द्वितीयं वैश्वानरं चूर्णम् ।
सैन्धवलवणात्कर्षौ द्वौ च यवान्यास्त्रयोऽजमोदायाः ।
पिप्पल्याश्चापि पलं पञ्चकर्षाणि शुण्ठ्याश्च ॥१४१ ॥
द्वादश हरीतकीनां चूर्णमिदं कारयेच्छ्लक्ष्णम् ।
मद्योष्णोदकयूषैः पिबेद्धि तक्रेण सर्पिषा वापि ॥१४२॥
गुल्मे तथा रुजायां पार्श्वोदरबस्तियोनिशूलेषु ।
वातानुलोमनकरं चूर्णं वैश्वानरं नाम ॥ १४३ ॥
गुल्मे तृतीयं वैश्वानरं चूर्णम् ।
माणिमन्थस्य भागौ द्वौ यवान्यास्तद्वदेव च ।
भागास्त्रयोऽजमोदाया नागराद्भागपञ्चकम् ॥ १४४ ॥
दश चैव हरीतक्याः सूक्ष्मचूर्णीकृताः शुभाः ।
मस्त्वारनालमद्येन सर्पिषोष्णोदकेन वा ॥ १४५ ॥
पीतं जयत्यामवातं गुल्मं हृद्वस्तिजं गदम् ।
वातानुलोमनं श्रेष्ठं चूर्णं वैश्वानरं स्मृतम् ॥ १४६ ॥
अग्निदीप्त्यर्थे ज्वालामुखं चूर्णम् ।
हिङ्ग्वम्लवेतसकटुत्रिकचित्रकेभ्यः
सक्षारपौष्करफलत्रिकदाडिमेभ्यः ।