दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

चतुर्थोच्छ्वासः ] व्याख्याद्वयोपेतम् । ७५
प्रेमातिशयमाख्याय सर्वथास्मत्परिणयकरणे ताननुनयेः । तेऽपि वंशसंप-
ल्लावण्याढ्याय यूने मह्यं त्वां दास्यन्त्येव । दारुवर्मणो मारणोपायं तेभ्यः
कथयित्वा तेषामुत्तरमाख्येयं मह्यम्' इति ।
(२०) सापि किञ्चिदुत्फुल्लसरसिजानना मामब्रवीत्—'सुभग, क्रूर-
कर्माणं दारुवर्माणं भवानेव हन्तुमर्हति । तस्मिन्हते सर्वथा युष्मन्मनो-
रथः फलिष्यति । एवं क्रियताम् । भवदुक्तं सर्वमहमपि तथा करिष्ये'
इति मामसकृद्विवृत्तवदना विलोकयन्ती मन्दं मन्दमगारमगात् । अहमपि
बन्धुपालमुपेत्य शकुनज्ञात्तस्मात् 'त्रिंशदिवसानन्तरमेव भवत्सङ्गः संभवि-
ष्यति' इत्यश्रृणवम् । तदनु मदनु मदनुगम्यमानो बन्धुपालो निजावासं
प्रविश्य मामपि निलयाय विससर्ज ।
यस्याः सा । त्वमिति शेषः । प्रेम्णोऽनुरागस्य अतिशयमाधिक्यम् । सर्वथा सर्वप्रका-
रेण । तान् जनकादीन् । अनुनयेः प्रीणयेः । वंशसम्पदा कुलगौरवेण लावण्येन
सौन्दर्येण चाढ्याय सम्पन्नाय । यूने तरुणाय । तेभ्यो जनकादिभ्यः । तेषामुत्तरं—
ते एतत् सर्वं श्रुत्वा यत् कथयिष्यन्ति तत् । आख्येयं कथनीयम् ।
(२०) किञ्चिदुत्फुल्लमीषद्विकसितं सरसिजं कमलमित्राननं वदनं यस्याः सा ।
सुभग सौम्येति सम्बोधनम् । युष्मन्मनोरथः मत्पाणिग्रहणरूपः । तथा=यथा भवतो-
पदिष्टम् । असकृत्पुनः पुनः । विवृत्तं परावृत्तं वदनं यया सा । पश्चात् स्थितं मामव-
लोकयितुमिति भावः । अगारं गृहम् । शकुनज्ञात् निमित्तज्ञानकुशलात् । तस्मात्
बन्धुपालात् । भवत्सङ्गः भवता सह मिलनम् । मदनुगम्यमानः मया अनुस्रिय-
माणः । निजावासं स्वगृहम् । निलयाय ( मम ) निलयं गन्तुम् । निलयो गृहम् ।
विससर्ज विसृष्टवान् प्रेषयामासेति यावत् ।
प्रीतिका वृत्त सुनाकर हम लोगोंमे विवाह हो जाय ऐसी विनती करो । वे लोग तुम्हारी
विनयपर तथा मेरी कुलीनता और सौन्दर्यपर प्रसन्न हो जायेंगे और तुम्हारा विवाह मेरे
साथ कर देंगे । उन लोगोंसे दारुवर्माके मारनेकी युक्ति भी बतला दो और मेरी इस
युक्तिपर जो उनके विचार हों वे भी मुझे बतला देना ।
(२०) यह सुनकर उसने मुखकमलको विकसित करके कहा—हे सुभग ! उस क्रूरकर्मी
दारुवर्माको आप ही मार सकते हैं । आप यदि उस दुराचारीको मार डालें तो सभी मनो-
कामनाएँ आपकी पूर्ण होवें । इसी रीतिपर सब कार्य आप करें । मैं भी आपके आदेशानुसार
सारे कार्य कर दूँगी । ऐसा कहकर वह विकसित नयनोंसे मुझे अनेकवार अवलोकन करती हुई
वहांसे चली गयी । मैं भी वहांसे लौटकर शकुनज्ञ बन्धुपालके समीप आया तथा उसने शुभ
शकुन देखकर मुझसे कहा-तीस दिवसोंके पश्चात् आपके सहयोगियोंका आपसे सम्मिलन होने