दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

CC-0. In Public Domain. Digitization by eGangotri. Funding: MIDF
षष्ठोच्छ्वासः ] बालविबोधिनीव्याख्यासहितम् । ३३७
(१७) अमी तथाकुर्वन्, सर्वांश्च तान्प्रतिभटानभङ्गवर्षिणा भीमटंकृ-
तेन शार्ङ्गेन लवलवीकृताङ्गानकार्षम् । अवप्लुत्य हतविध्वस्तयोधमस्म-
त्पोतसंसक्तपोतममुत्र नाविकनायकमनभिसरमभिपत्य जीवग्राहमग्रही-
षम् । असौ चासीत्स एव भीमधन्वा । तं चाहमवबुध्य जातव्रीडमब्रवम्-
‘तात, किं दृष्टानि कृतान्तविलसितानि’ इति ।
( १८ ) ते तु सांयात्रिका मदीयेनैव शृङ्खलेन तमतिगाढं बद्ध्वा
( १७ ) अमी यवनाः । तथा अकुर्वन्-मदुक्तमाचरितवन्तः मम बन्धनम-
पानयन्नित्यर्थः । तान् पूर्वोक्तान् । प्रतिभटान् प्रतियोद्धॄन् शत्रूनिति यावत् ।
भङ्गवर्षिणा-वाणवृष्टि कुर्वता । भीमटंकृतेन-भीमं भयङ्करं टङ्कृतं टङ्कारध्वनि-
र्यस्य तेन । विशेषणद्वयं शार्ङ्गेणेत्यस्य । शार्ङ्गेण धनुषा । लवलवीकृताङ्गानू-
खण्डखण्डीकृतदेहान् । अकार्षं कृतवानहमिति शेषः । अवप्लुत्य निपत्यं । हते-
ति-हता मारिता विध्वस्ताः पातिता योधा भटा यस्मिंस्तत् । अस्मदिति-अस्माकं
पोते वहित्रे संसक्तं लग्नं पोतं शत्रुपक्षीयं वहित्रम् । अवप्लुत्येत्यस्य कर्म । अमुत्र
पोते । अनभिसरमसहायम् । अभिपत्य आक्रम्य । जीवग्राहं जीवन्तमेव गृहीत्वे-
ति णमुल् । असौ नाविकनायकः । स एव पूर्वोक्त एव । अवबुध्य ज्ञात्वा । जात-
व्रीडं लज्जितम् । तातेति सोपहाससम्बोधनम् । कृतान्तविलसितानि-दैवचेष्टि-
तानि । कृतान्तो यमसिद्धान्त दैवाकुशलकर्मस्विव्यमरोक्तेः ।
( १८ ) सांयात्रिकाः पोतवणिजो यवनाः मदीयेनैव-येन शृङ्खलेन मामबध्नं-
मैंने आश्वासन देकर कहा—'मेरी लोहे की सिकड़ी काट दो । मैं आपके शत्रुओंका
विनाश कर दूँगा ।'
( १७ ) उन यवनोंने मुझे बन्धन रहित कर दिया । बन्धनहीन होकर मैंने उन
शत्रुओंके योद्धाओंपर घोर एवं भयंकर धनुष टंकारोंसे बाणवर्षा की और बाणों द्वारा
उनकी देह खण्ड-खण्ड कर डाली । जब शत्रुपक्षी योद्धागण आहत हो गये और उनकी
नाव मेरी नावके समीप आ गयी ( पास आकर युद्ध करने लगी ) तब मैं अपनी
नावसे उनकी नावपर कूद पड़ा तथा उनकी नावपर से नाविकोंके अधिपति को असहाय
करके जीवित पकड़कर ले आया । यह पकड़ा हुआ शत्रुनायक वही भीमधन्वा था
जिसने मुझे देखकर लज्जान्वित होकर कहा—'हे तात ! आपने दैवी विचित्रा
गतिको देखा ।'
( १८ ) नावपर के यवन व्यापारियोंने, मेरे ही बन्धनसे मुक्त लौह श्रृंखलासे उस
भीमधन्वाको बन्दी बना लिया और हर्षसे उल्लास ध्वनि करते हुए मेरी पूजा की ।
Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu