दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

CC-0. In Public Domain Digitization by eGangotri. Funding: MIDF
तृतीयोच्छ्वासः ] बालविबोधिनीव्याख्यासहितम् । २३१

तदपि पापं निर्हृत्य कियत्यापि धर्मकलया मां समग्रयेदिति ।
( १७ ) अपि त्वेतदाकर्ण्य देवो राजवाहनः सुहृदो वा किं नु वक्ष्य-
न्ति' इति चिन्तापराधीन एव निद्रया परामृश्ये । अदृश्यत च स्वप्ने
हस्तिवक्त्रो*भगवान् । आहस्म च-'सौम्य उपहारवर्मन्, मा स्म ते दुर्वि-
कल्पो भूत् । यस्त्वमसि सदंशः । † शङ्करजटाभारलालनोचिता सुरसरि-

मोक्षरूपधर्मांशेन । समग्रयेत् पूरयेत् । समग्रयेदित्यस्याः क्रियायाः कर्तृपद्म
'एष व्यतिक्रम' इति ।
( १७ ) अपि तु-किन्तु । एतत्-मम परस्त्रीपरामर्शम् । चिन्तापराधीनः चिन्ता-
ग्रस्तः । परामृश्ये अस्पृश्ये·निद्रितोऽभवमित्यर्थः । हस्तिवक्त्रः-गणेशः । आहस्म
स्वप्ने गजाननः कथयामास । मास्म भूत्-न भवतु । मास्मयोगे लुङ् रूडागम-
प्रतिषेधश्च । दुर्विकल्पः-दुर्विचारः मदंशः-ममावतारः । शङ्करेति-शङ्करस्य शिवस्य
जटाभारेण जटाजूटेन यत्क्षालनं धारणं तत्रोचिता अभ्यस्ता । सुरसरित्-गङ्गा ।

रूपी पाप, मेरेद्वारा किये माता-पिताके उद्धाररूपी पुण्यके, स्वल्पांशसे धुल जायगा ।
और मुझे पुण्यशाली बनावेगा ।
( १७ ) परन्तु, यह परस्त्रीगमन आदिका वृत्त सुन करके देव राजवाहन तथा अन्य
मित्रगण क्या कहेंगे । इसी विचार-विमर्शमें चिन्ताग्रस्त हो करके मैं निद्राके वशीभूत
हो गया । और स्वप्नगत होकर मैने श्रीगजानन भगवान् के दर्शन किये। उन गणेश
भगवान्ने कहा-'हे सौम्य ! उपहारवर्मन् !! तुम दुर्विचारग्रस्त मत हो । तुम तो मेरे

* अदृश्यत च स्वप्ने भगवान् भर्गः । इति पाठान्तरम् ।
† मज्जटाभारलालनोचितामरसरिदसौ वरवर्णिनी, ताञ्च कदाचिद् गजाननो जलक्रीडां
कुर्वन्नतिव्यगाहत । सा च सपत्नीतनयविहितां विलोडनामसहमाना तमशपत् एहि मर्त्यत्व-
मिति । सोऽपि अहेतुकशापप्रदानात् क्रुद्धस्तामशपत्-यथेह बहुभोग्या तथा प्राप्यापि
मानुष्यकमनेकसाधारणी भवेति । ततस्तेन प्रतिशप्ता सा विलक्ष्य मामुपसृत्य सगद्गदमगदत
स्वामिन् अहमनवरत भवच्चरणपरिचर्याविधायिनी न शापार्हेति । आकर्ण्य कृपाक्रान्तमनसा
मयोक्तं प्रिये नास्य शापोऽन्यथा भवितुमर्हति, परं त्वदनुग्रहार्थमहमात्मनोंऽशं द्विधा विभज्य
विकटवर्मनृपरूपेण मिथिलापतिप्रहारवर्मात्मनोपहारवर्मात्मना च मर्त्यलोकेऽवतरिष्यामि त्वञ्च
कामरूपाधिपतेः कलिङ्गवर्मनाम्नः कन्या कल्पसुन्दरी नाम भूत्वा ज्यायसा मदंशेन विकट-
वर्मणा प्रथममल्पीयांसमनेहसं संगता तस्मिन् विकटवर्मनि मन्मूर्त्तावेवलयमुपगते पुनरुपहार-
वर्मात्मकं कनीयांसं मदंशमुपलभ्य तेन साकं विविधसुखोपभोगमनुभविष्यसि । इति पा० ।

Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu