बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

वस्तुनिष्ठप्रश्नाः ६६७
३६. हस्तद्वात्रिंशता युक्तो विस्तारः स्याद् द्विजालये।
विस्तारं सदशांशं तु दैर्घ्यं तस्य प्रकल्पयेत्॥
त्रयाणां क्षत्रियादीनां मानं यत् पूर्वचोदितम्।
तच्चतुर्भिः करैस्ताश्चर्य ह्रासयेदनुपूर्वशः॥
इति वाक्यं कुतः गृहीतम्?
(अ) किरणाख्यतन्त्रात् (स) मेरुतन्त्रात्
(ब) डामरतन्त्रात् (द) शारदातिलकात्
३७. शतहस्तोच्छ्रितं कार्यं चतुःशालगृहं बुधैः।
अपि तत्त्वेकशालं तु शुभदं तत्प्रकीर्तितम्॥
कस्येदं वाक्यम्?
(अ) गर्गस्य (स) वसिष्ठस्य
(ब) शौनकस्य (द) नारदस्य
३८. यः शालायास्तृतीयांशस्तेन कार्या तु वीथिका।
यद्यग्रतो भवेद्वीथी सोष्णीषं नाम तद् गृहम्॥
पश्चात्सायाश्रयं नाम सावष्टम्भन्तु पार्श्वयोः।
समन्ताद्यदि जाता सा तदा सुस्थितमुच्यते॥
इति कुतः गृहीतम्?
(अ) किरणाख्यतन्त्रतः (स) रुद्रयामलतः
(ब) डामरतन्त्रतः (द) शारदातिलकतः
३९. यस्य गृहस्य वीथिका पूर्वस्यां दिशि तद् गृहस्य किन्नाम?
(अ) सोष्णीषम् (स) सायाश्रयम्
(ब) सावष्टम्भम् (द) सुस्थितम्
४०. कीदृग्गृहस्य नाम सुस्थितम्?
(अ) यस्योत्तरस्यां दिशि वीथिका (स) यस्य प्रतीच्यां दिशि वीथिका
(ब) यस्य पूर्वस्यां दिशि वीथिका (द) यस्याग्नेयकोणे वीथिका
४१. विस्तारषोडशांशेन गृहभित्तिं प्रकल्पयेत्।
हीनाधिका न कर्तव्या गृहभर्तुर्न शोभना॥
इति कस्योक्तिः?
(अ) व्यासस्य (स) कश्यपस्य
(ब) शौनकस्य (द) गर्गस्य
४२. पक्वेष्टानाामयं व्यासो दारुजानां यथेच्छया।
द्विजादेव गृहं कार्यं तत्स्याच्छुभ्रं स्वदिग्गतम्॥
नवत्रयोदशाशश्चैव करैर्ज्ञात्वा प्रकल्पयेत्॥
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammu. Digitized by S3 Foundation USA