बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

२४६ बृहत्संहिता
सिद्धान्तमाह—
श्रान्तस्य यानमशनं च बुभुक्षितस्य
पानं तृषांपरिगतस्य भयेषु रक्षा।
एतानि यस्य पुरुषस्य भवन्ति काले
धन्यं वदन्ति खलु तं नरलक्षणज्ञाः ॥११६॥
इति श्रीवराहमिहिरकृतौ बृहत्संहितायां पुरुषलक्षणं
नामाष्टषष्टितमोऽध्यायः ॥६८॥
जिस मनुष्य को थकने पर सवारी, भूख लगने पर भोजन, प्यास लगने पर पानी
और भय के समय रक्षक मिल जाय; मनुष्य के लक्षण जानने वाले पण्डित उस मनुष्य
को भाग्यशाली कहते हैं।।११६।।
इति 'विमला'हिन्दीटीकायां पुरुषलक्षणाध्यायोऽष्टषष्टितमः ॥६८॥
यस्य नरस्य श्रान्तस्य खिन्नस्य यानं वाहनमश्वादिकं भवति। बुभुक्षितस्याशनं भोजनं
भवति। तृषापरिगतस्य पिपासां गतस्य पानं जलं भवति। भयेषूत्पन्नेषु रक्षा परिपालनम्।
एतानि काले यथोपयुज्यमानानि भवन्ति। तं नरं धन्यं शुभलक्षणं वदन्ति कथयन्ति।
नरलक्षणज्ञाः पुरुषचिह्नविदः ।।११६।।
इति श्रीभट्टोत्पलविरचितायां संहिताविवृतौ पुरुषलक्षणं
नामाष्टषष्टितमोऽध्यायः ॥६८॥
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA