बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

70 बृहत्संहितायाम् [Adh. V. Sl. 83-85
Slokas 82.—If the liberation of the Moon takes place
in the south-east quarter of the orb, it is termed दक्षिणहनुभेद
—Dakshinahanubheda. The effect of this will be des-
truction of crops, outbreak of diseases in the face, trouble
for the sovereign and advent of good rains.
तथा च कश्यपः
दक्षिणो हनुभेदः स्याच्चाग्नेय्यां यदि गच्छति ।
सस्यनाशं च कुरुते नृपभङ्गं सुदारुणम् ॥
पूर्वोत्तरेण वामो हनुभेदो नृपकुमारभयदायी ।
मुखरोगं शस्त्रभयं तस्मिन् विन्द्यात् सुभिक्षं च ॥८३॥
Sloka 83.—If the liberation of the Moon should
happen in the northeast of the orb, it is known as वामहनु
—Vamahanu. The King's son will be afflicted with
some sort of fear. Facial diseases and risk by weapons
are indicated. Otherwise there will be food and provi-
sions.
तथा च काश्यपः
पूर्वोत्तरोऽपरो भेदो नृपपुत्रभयप्रदः ।
दक्षिणकुक्षिविभेदो दक्षिणपार्श्वेन यदि भवेन्मोक्षः ।
पीडा नृपपुत्राणामभियोज्या दक्षिणा रिपवः ॥८४॥
Sloka 84.—If the end of the eclipse happens on the
southern side of the Moon's orb, it is called दक्षिणकुक्षि—
Dakshina Kukshi. There will be trouble to the King's
children and there will be a conflict with the enemies in
that direction.
तथा च काश्यपः ।
दक्षिणः कुक्षिभेदः स्याद्वामे मोक्षो भवेद्यदि ।
राजपुत्रभयं तत्र दक्षिणाशाद्विषां वधः ॥
वामस्तु कुक्षिभेदो यद्युत्तरमार्गसंस्थितो राहुः ।
स्त्रीणां गर्भविपत्तिः सस्यानि च तत्र मध्यानि ॥८५॥