बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

LVII. 8, LVIII. 1-3.] अष्टपञ्चाशोऽध्यायः 503
अष्टौ सीसकभागाः कांसस्य द्वौ तु रीतिकाभागः ।
मयकथितो योऽगोयं विज्ञेयो वज्रसंघातः ॥८॥
Sloka 8.—A mixture consisting of eight parts of
lead, two of bell-metal, and one of iron rust, has been
mentioned by Maya and is to be known as Vajra san-
ghata (Diamond compound).
तथा च मयः ।
सङ्ख्याष्टौ सीसभागान् कांसस्य द्वौ तथांशकम् ।
रीतिकायास्तु सन्म्रो वज्राख्यः परिकीर्त्तितः ॥
Thus ends the 57th Adhyaya on "the Adamantine glue."
प्रतिमालक्षणाध्यायः ॥५८॥ Description of Idols.
जालान्तरगे भानौ यदणुतरं दर्शनं रजो याति ।
तद्विन्द्यात् परमाणुं प्रथमं तद्धि प्रमाणानाम् ॥१॥
Sloka 1.—The smallest particle of dust that comes
to sight, when the Sun passes through the interstice of a
window, is to be known as an Atom; and this is the
smallest unit of all measures.
परमाणुरजो वालाग्रलिक्षयूकं यवोऽङ्गुलं चेति ।
अष्टगुणानि यथोत्तरमङ्गुलमेकं भवति संख्या ॥२॥
Sloka 2.—An atom, a dust-particle, hair's tip, a nit,
a louse, a barley-corn and a digit are in order eight times
bigger than the preceding measure. One digit becomes
an integer.
देवागारद्वारस्याष्टांशोनस्य यस्तृतीयोंऽशः ।
तत्पिण्डिकाप्रमाणं प्रतिमा तद्द्विगुणपरिमाणा ॥३॥