सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Brihat Samhita of Varahamihira with Hindi Commentary

आचार्य वराहमिहिर / डॉ. सुरेशचन्द्र शास्त्री द्वारा

DevanagariHindipublished1,105 पृष्ठ

पृष्ठ 517, कुल 1105 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 517

498 बृहत्संहितायाम् [Adh. LVI. Adh. 24-26.
तथा च काश्यपः ।
वर्त्तुलस्तु समुद्गः स्यात्पद्मः पद्माकृतिस्तथा ।
हस्ताष्टकं तु विस्तीर्णो भूमिषा शृङ्गभूषिता ॥
गरुडाकृतिश्च गरुडो नन्दीति च षट्चतुष्कविस्तीर्णः ।
कार्यस्तु सप्तभौमो विभूषितोऽण्डैस्तु विंशत्या ॥२४॥
Sloka 24.—The Garuda is shaped like an eagle with
wings and tail. The Nandin is like the former but with-
out the wings and tail. Both these are 24 cubits in
width. They have seven storeys and are adorned with
20 cupolas.
तथा च काश्यपः ।
गरुडो गरुडाकारः पक्षपुच्छविभूषितः ।
नन्दी तथाकृतिर्ज्ञेयः पक्षादिरहितः पुनः ॥
कराणां षट्चतुष्कास्तु विस्तीर्णौ सप्तभूमिकौ ।
दशभिर्द्विगुणैरण्डैर्भूषितौ कारयेत्तु तौ ॥
कुञ्जर इति गजपृष्ठः षोडशहस्तः समन्ततो मूलात् ।
गुहराजः षोडशकस्त्रिचन्द्रशाला भवेद्वलभी ॥२५॥
Sloka 25.—The Kunjara is shaped like the back of an
elephant (like a standing etc.) and measures 16 cubits all
round from the bottom. It has only one storey. The
Guharaja measures 16 cubits and is single-storeyed.
Both have a roof with three dormer-windows.
तथा च काश्यपः ।
कुञ्जरो गजपृष्ठाभो हस्ताः षोडश विस्तृतः
गुहराजो गुहाकारो विष्कम्भात् षोडश स्मृतः ॥
त्रिचन्द्रशाला वलभी तयोः कार्या सुलक्षणा ।
दशमैकादशावैतौ प्रासादौ द्वौ प्रकीर्त्तितौ ॥
वृष एकभूमिशृङ्गो द्वादशहस्तः समन्ततो वृत्तः ।
हंसो हंसाकारो घटोऽष्टहस्तः कलशरूपः ॥२६॥