बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

XLVIII. 86-87, XLIX. 1-3.] एकोनपञ्चाशोऽध्यायः 397
महेन्द्रार्थमुवाचेदं बृहत्कीर्तिर्बृहस्पतिः ।
स्नानमायुःप्रजावृद्धिसौभाग्यकरणं परम् ॥८६॥
Sloka 86.—For the sake of Indra, Brihaspati of
great renown taught this Ablution, which confers unique
longevity, increase of offspring and happiness.
अनेनैव विधानेन हस्त्यश्वं स्नापयेत्ततः ।
तस्यामयविनिर्मुक्तं परां सिद्धिमवाप्नुयात् ॥८७॥
Sloka 87.—The King who afterwards bathes his
horses and elephants in the same manner, will see them
free from illness and attain great success.
Thus ends the 48th Adhyaya on " Royal Ablution. "
पट्टलक्षणम् ॥४९॥ Royal Crowns·
विस्तरशो निर्दिष्टं पट्टानां लक्षणं यदाचार्यैः ।
तत्सङ्क्षेपः क्रियते मयाऽत्र सकलार्थसम्पन्नः ॥१॥
Sloka 1.—In this chapter, I am giving a summary
containing all the ideas of the characteristics of royal
diadems that have been treated of at length by the
ancient seers (such as Kasyapa).
पट्टः शुभदो राज्ञां मध्येऽष्टावङ्गुलानि विस्तीर्णः ।
सप्त नरेन्द्रमहिष्याः षड् युवराजस्य निर्दिष्टः ॥२॥
चतुरङ्गुलविस्तारः पट्टः सेनापतेर्भवति मध्ये ।
द्वे च प्रसादपट्टः पञ्चैते कीर्तिताः पट्टाः ॥३॥
Slokas 2-3.—The crown of a King, should, to be
auspicious, have an expansion of eight digits in the