बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Adh. XLV. Sl. 2-6.] पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः 341
Khanjanaka (खञ्जनक) will not generally be seen in the sky
during the four months beginning with Sravana (श्रावण).
स्थूलोऽभ्युन्नतकण्ठः कृष्णगलो भद्रकारको भद्रः ।
आकण्ठमुखात्कृष्णः सम्पूर्णः पूरयत्याशाम् ॥२॥
कृष्णो गलेऽस्य बिन्दुः सितकरटान्तः सरिक्तकद्रिक्तः ।
पीतो गोपीत इति क्लेशकरः खञ्जनो दृष्टः ॥३॥
Slokas 2-3.—A variety of wagtails named Bhadra
with a stout body and a dark, long and raised neck is
auspicious. One which is dark from the face to the
neck and termed ' Sampurna ' (full) fulfils one's ambi-
tion. The one called ' Rikta ' or empty has dark spots
on the neck and white cheeks. It leads to disappoint-
ment. The one called Gopeeta which is yellow in
colour produces trouble when sighted.
तथा च काश्यपः -
स्थूलोऽभ्युन्नतकण्ठो यो भद्रः कृष्णगलः स्मृतः ।
कृष्णमूर्धा गलान्तं यः स सम्पूर्ण इति स्मृतः ॥
करटान्तौ सितौ यस्य कृष्णो बिन्दुर्गले तथा ।
स रिक्त इति निर्दिष्टः पीतो गोपीतकः स्मृतः ॥
नामानुरूपेण फलं विहगानां विनिर्दिशेत् ।
अथ मधुरसुरभिफलकुसुमतरुषु सलिलाशयेषु पुण्येषु ।
करितुरगभुजगमूर्ध्निप्रासादोद्यानहर्म्येषु ॥४॥
गोगोष्ठसत्समागमयज्ञोत्सवपार्थिवद्विजसमीपे ।
हस्तितुरङ्गमशालाच्छत्रध्वजचामराद्येषु ॥५॥
हेमसमीपसिताम्बरकमलोत्पलपूजितोपलिप्तेषु ।
दधिपात्रधान्यकूटेषु च श्रियं खञ्जनः कुरुते ॥६॥
Slokas 4-6.—A wagtail in the following places tends
to prosperity : on trees bearing fragrant flowers and
sweet fruits, on holy lakes and rivers, on the heads of
elephants, horses and serpents, on temples, gardens and