सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Brihat Samhita of Varahamihira with Hindi Commentary

आचार्य वराहमिहिर / डॉ. सुरेशचन्द्र शास्त्री द्वारा

DevanagariHindipublished1,105 पृष्ठ

पृष्ठ 140, कुल 1105 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 140

Adh. X. Sl. 1-4.] दशमोऽध्यायः 121
शनैश्चरचारः ॥१०॥ Saturn.
श्रवणानिलहस्तार्द्रा भरणीभाग्योपगः सुतोऽर्कस्य ।
प्रचुरसलिलोपगूढां करोति धात्रीं यदि स्निग्धः ॥१॥
अहिवरुणपुरन्दरदैवतेषु सुक्षमकृन्न चातिजलम् ।
क्षुच्छस्त्रावृष्टिकरो मूले प्रत्येकमपि वक्ष्ये ॥२॥
Slokas 1-2.—When Saturn being of glossy orb stays
in Sravana, Swati, Hasta, Ardra, Bharani and Purva-
phalguni, he makes the earth filled with plenty of water.
When he stays in Aslesha, Satabhishak and Jyeshta, he
bestows happiness on mankind. But there will not be
plentiful rain. When he stays in Moola, he brings about
famine, war and drought. Now, I shall treat of the
effects of Saturn in each lunar mansion separately.
तथा च गर्गः ।
याम्यवायव्यसावित्ररौद्रश्रवणसंस्थितः ।
भवेत् स्निग्धवपुः सौरो भाग्ये चैवातिवर्षदः ॥
सार्पवारुणमाहेन्द्रनक्षत्रेषु च संस्थितः ।
स्निग्धः सौरः क्षेमकरो नातिवृष्टिं प्रमुञ्चति ॥
क्षुच्छस्त्रवृष्टिदो मूले सूर्यपुत्रः समास्थितः ॥इति–
तुरगतुरगोपचारककविवैद्यामात्यहार्कजोऽश्विगतः ।
याम्ये नर्तकवादकगेयज्ञक्षुद्रनैकतिकान् ॥३॥
Sloka 3.—When Saturn passes through Aswini, he
destroys horses, grooms, poets, physicians and ministers ;
while in Bharani, he destroys dancers, songsters, musi-
cians, base and deceitful men.
बहुलास्थे पीड्यन्ते सौरेऽग्न्युपजीविनश्चमृपाश्च ।
रोहिण्यां कोसलमद्रकाशिपाञ्चालशाकटिकाः ॥४॥
बृ. सं. 16