सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Brihat Samhita of Varahamihira with Hindi Commentary

आचार्य वराहमिहिर / डॉ. सुरेशचन्द्र शास्त्री द्वारा

DevanagariHindipublished1,105 पृष्ठ

पृष्ठ 112, कुल 1105 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 112

Adh. VIII. Sl. 14-18] अष्टमोऽध्यायः 93
तथा च गर्गः ।
प्रौष्ठपादसस्यजननो नाशयत्यपरं च यत् ।
करोति च कचित्क्षेमं कचिदक्षेमकारकः ॥
आश्वयुजेऽब्देऽजस्रं पतति जलं प्रमुदिताः प्रजाः क्षेमम् ।
प्राणचयः प्राणभृतां सर्वेषामन्नबाहुल्यम् ॥१४॥
Sloka 14.—In the Aswayuja year of Jupiter, there
will be frequent rain ; people will be happy and con-
tented. All living beings will grow strong and food will
be in plenty for all.
तथा च वृद्धगर्गः ।
पर्याप्तसस्यान्नजलक्षेमश्चाश्वयुजः शिवः ।
सम्प्रवृत्तोत्सवः श्रीमान् सर्वकामसुखावहः ॥
उद्गारोग्यसुभिक्षक्षेमकरो वाक्पतिश्चरन् भानाम् ।
याम्ये तद्विपरीतो मध्येन तु मध्यफलदायी ॥१५॥
Sloka 15.—Jupiter while in his northern course
confers health, happiness and plenty ; this will be reverse
in his southerly course. When he is in the middle, he
will produce mixed effects.
विचरन् भद्वयमिष्टस्तत्सार्द्धं वत्सरेण मध्यफलः ।
सस्यानां विध्वंसी विचरेदधिकं यदि कदाचित् ॥१६॥
Sloka 16.—Jupiter is beneficent when he transits
two asterisms in the course of the year. The effect will
be medium when he passes through 2½ lunar mansions.
If he should perchance go through more than this, he
would destroy all the crops.
अनलभयमनलवर्णे व्याधिः पीते रणागमः श्यामे ।
हरिते च तस्करेभ्यः पीडा रक्ते तु शस्त्रभयम् ॥१७॥
धूमाभेऽनावृष्टिस्त्रिदशगुरौ नृपवधो दिवा दृष्टे ।
विपुलेऽमले सुतारे रात्रौ दृष्टे प्रजाः स्वस्थाः ॥१८॥