बार्हस्पत्य सूत्र / अर्थशास्त्र (महर्षि बृहस्पति - प्राचीन दण्डनीति, राजधर्म एवं कूटनीति सटीक)

८ बार्हस्पत्यसूत्रम्।
यथा मातङ्ग⁵⁷चोरव्यालसर्पव्याघ्रकुलं⁵⁸ विपिने श्मशाने⁵⁹ वसति
तस्मात्परमनागसां ज्ञातिवैरं न कर्तव्यम् ॥१००॥
एकामिषश्वानवत्⁶⁰ राज्योपप्लवे तद्राज्यक्षेत्रम्⁶¹ ॥१०१॥
नीतिः किल नदीतीरतरुवत् ॥१०२॥
तन्नोहेतव्यम् ॥१०३॥
भूतद्रोहिणः कुसुमान्तादयः ॥१०४॥
यशोवीर्यायुःश्रीरतिक⁶²सामन्तसेवा ॥१०५॥
कामक्रोधमदमात्सर्यपैशुन्यादीन्न कारयेत् ॥१०६॥
अरिः⁶³ शुभशीलो⁶⁴ मित्रम् ॥१०७॥
सुहृत्सु शुभशीलः⁶⁵ शत्रुः ॥१०८॥
चन्द्रादित्ययोरेकरुचित्वाच्[ ५ख ]छत्रुत्वम् ॥१०९॥
यदि चेन्न स्थितस्तयोः ॥११०॥
ज्ञातिषु यत्र वैरं तत्कुलद्वय⁶⁶मामूलं नश्यति ॥१११॥
यः शास्त्रं दण्डनीतिं परित्यज्यनर्थकः शलभा इव वह्निं
प्रविशत्यज्ञानात्, इत्याह भगवानाचार्यः सुरेन्द्रगुरुः ॥११२॥
इति बार्हस्पत्यसूत्रे प्रथमोऽध्यायः ॥

57. W मातंगग्रहचोर० । 58. MW ०कुले । 59. W
    श्मशानभूमौ । 60. Sic (see note to trans.) 61. M राज्यं च० ।
58. M श्रीरतिकसामन्त०, W श्रीरति कुसमान्त०. Read श्रियो हरति
    कुसुमान्त० । 63. M W हरिः। 64. MW शुभं शीला। 65. ०शील।
59. M omits द्वय ।