ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

120 INDIAN LUNI-SOLAR ASTRONOMY
this agrees well with the corresponding term of the modern
equation. As Bhaskara takes in all the six cases, nt-a=90°,
270°, 0° or 180°, the second term of the equation of apsis
vanishes.
Case I.
nt-a=90°, nt-θ=-45°, θ-a=135°;
Here the total equation of the Moon
=-301'-(76'+40')=-301'-116'.
This fairly agrees with Bhāskara's observation, the difference
being only of 4'.
Case II.
nt-a=270°, nt-θ=45°, θ-a=225°;
the total equation of the Moon
=301'+76'+40'=301'+116'.
This also agrees with Bhāskara's observation.
Case III.
nt-a=0° or 180°, nt-θ=0° or 180°, θ-a=0° or 180°,
the total equation=0', this also agrees with Bhāskara's
observation.
Case IV,
nt-a=90° or 270°, nt-θ=0° or 180°, θ-a=90° or 270°,

1. तुङ्गादाद्यपदान्तस्थाद् विधोरर्के पदार्द्धतः ।
   परमं चन्द्रवैषम्यं ऋणत्वेन समीक्ष्यते ॥ 20 ॥
   तत् तृतीय पदान्तस्थात् पृष्ठगोऽर्के पदार्द्धतः ।
   परं चन्द्रवैषम्यं धनत्वेन समीक्ष्यते ॥ 21 ॥
   चन्द्रतुङ्गे च नीचे च शशाङ्कार्कग्रहो यदि ।
   मन्दस्फुटगतश्चन्द्रो निर्धीजतुल्यमीक्ष्यते ॥ 22 ॥
   ओजान्तयोर्विधोस्तुङ्गाच्छशाङ्केऽर्क ग्रहो यदि ।
   चतुस्त्रिंशत्-कलाहीनं वैषम्यं तु समीक्ष्यते ॥ 23 ॥
   अग्रतः पृष्ठतो वाऽपि रवेश्चन्द्रे पदार्द्धगे ।
   तुङ्गतुल्ये चतुस्त्रिंशत् कलावैषम्यमीक्ष्यते ॥ 24 ॥
   एवं तन्नीचतुल्येऽपि वैषम्यं तावदेव हि ।
   एवं व्यासात् समासाच्च पौनःपुन्येन वेधनात् ॥
   चरबीजमिदं क्लृप्तं मया सद्भिः समीक्ष्यताम् ॥ 25 ॥