भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

भोजनकुतूहल
अलसान्द्रफलं स्वादु कषायं कफवातजित् ।
विष्टम्भ्यरुच्यं रूक्ष्यं च वह्निमान्द्यकरं गुरु ॥
च्यवलीच्या सेंगा ।
रूक्षातिपित्तकृद् गुर्वी वातला गौरवांकुची ।
तिक्ता नोदरिणां पथ्या ग्रहण्यर्शोविकारिणाम् ॥
वाकुची, गोवारी ।
शीतं शिग्रुफलं वृष्यं पिच्छलं श्लेष्मलं गुरु ।
दीपनं वातपित्तघ्नं वर्ण्यं दुर्नाममेहजित् ॥
शिग्रुफलं श्वेतम् ।
शिग्रु रक्तं कटु स्निग्धं स्वादु तीक्ष्णं हिमं गुरु ।
चक्षुष्यं स्तन्यकृद् वृष्यं बृंहणं बस्तिशोधनम् ॥
मेदोगुल्मोदरश्वासवैस्वर्यकृमिशोफजित् ॥
रक्तशिग्रु ।
वातादिदोषनुद्बल्यं मूलं तस्योष्णमग्निकृत् ।
शिग्रुमूलम् ।
शिग्रुपुष्पं गुरु हिमं पित्तश्लेष्मकृमिप्रणुत् ।
चक्षुष्यं शुक्रलं रुच्यं बृंहणं दीपनं सरम् ॥
इति शिग्रुः ।
आगस्त्यं तरुणं रुच्यं बालं पित्तकफक्रिमीन् ।
हन्ति चक्षुर्व्रणे शस्तं मध्यमं कुसुमं लघु ॥
अगस्त्यफलपुष्पगुणाः ।
१. T₂. वातकृत् .
२. J₁. omits this verse.
३. P₁. Bh. अग्निजित् .
४. J₁. omits this line.