आयुर्वेद प्रकाश (माधव उपाध्याय - रसशास्त्र, पारद शोधन व धातु भस्म निर्माण सटीक)

१०८ आयुर्वीदीयग्रन्थमाला। [अध्यायः
अथाग्निजार इति क्षारविशेषः।
अब्धितीरेऽग्निनक्रस्य जरायुः शुष्कतां गतः।
अग्निजारस्तु संप्रोक्तः स क्षारो जारणे हितः ॥ ४७ ॥
अथ गिरिसिन्दूरम्।
गिरिसिन्दूरकं यत्तु गिरौ पाषाणजं भवेत्।
किंचिद्धिङ्गुलतुल्याभं रसबन्धे हितं मतम्।
धातुवादेऽपि तत्पूज्यं नेत्ररोगघ्नमीरितम् ॥ ४८ ॥
अथ बोदारशृङ्गम्।
‘मुद्दारशिंगी’ इति भाषा ॥
बोदारशृङ्गकं प्रोक्तं द्विविधं पीतपाण्डुरम्।
सदलं निर्दलं तस्य जनिर्गूर्जरमण्डले ॥ ४९ ॥
अर्बुदाख्यगिरेः पार्श्वे सीससत्त्वसमं परम्।
केश्यं पुरुषरोगघ्नं रञ्जनं रसबन्धकम् ॥ ५० ॥
उक्तं च।—
कम्पिल्लश्चपलो गौरीपाषाणो नवसादरः।
वह्निजारोऽथ सिन्दूरं साधारणरसाः स्मृताः ॥ ५१ ॥
अथैषां शोधनम्।—
साधारणरसाः सर्वे मातुलुङ्गार्द्रकाम्बुना।
त्रिवारं भाविताः शुष्का भवेयुर्दोषवर्जिताः ॥ ५२ ॥
महारसः स एव स्याद्गन्धाद्युपरसाः स्मृताः।
गन्धको वज्रवैक्रान्तौ सिन्दूरं बोलगैरिकम् ॥ ५३ ॥
समुद्रफेनः खटिकाद्वयं शम्बूकतार्क्ष्यजौ।
कासीसं कान्तपाषाणो वराटी शुक्तिहिङ्गुलाः ॥ ५४ ॥
कङ्कुष्ठं शङ्खभूनागौ टङ्कणं च शिलाजतु।
उक्ता उपरसा एते द्रव्यनिर्णयकारिभिः ॥ ५५ ॥