अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१३ अध्यायः।] पिण्डविवरणम् । ५३
सिता दुग्धं सकर्पूरमेलया¹ पञ्चसंयुक्तम् ।
अग्नि²दाहार्तियुक्तानां पिण्डोऽयं वाजिनां स्मृतः ॥ २१॥
ग्रीष्मासङ्ग³प्रतप्तानामारनालं परिश्रुतम् ।
सकृदिच्छन्ति पिण्डेन⁴ वाजिनां सुखकारकम् ॥ २२ ॥
वृष्टिवातार्हितानाञ्च वाजिनां पुष्टिसंमतः ।
पिण्डः कृतः सतैलेन लशुनेन पलेन च ॥ २३ ॥
महाघृतं सकर्पूरं शर्करा दुग्धमेव च ।
कफ⁵नाशकरः प्रोक्तः पिण्डोऽयं सुखदः स्मृतः ॥ २४ ॥
रोचना च वरी⁶ धात्री तथा स्याद्बीजपूरकः ।
गुल्मं प्रशमयन्त्याशु वाजिनां हृदयोद्भवम् ॥ २५ ॥
सहदेवी वचा कुष्ठं वरुणा चेन्द्रवारुणी ।
अतिश्वासं हरन्त्येते वाजिनां मधुना सह ॥ २६ ॥
उदुम्बरफलं⁷ मांसं सौकरं माहिषं दधि ।
हयस्य चातिवृद्धस्य⁸ करोति परमं सुखम् ॥ २७ ॥
विभीतकं प्रियङ्गुञ्च सर्जिका लवणं तथा ।
१ । एलापत्रकसंयुक्तम् । कः । ७ । चौदुम्बर । कः ।
२ । स्निग्धा । कः । ८ । शीतबद्धस्य । कः ।
३ । ग्रीष्मदाह । कः ।
४ । शर्करामिश्रितः पिण्डः । कः ।
५ । कम्प । कः ।
६ । वर्बरी । खः ।