आपस्तम्ब धर्मसूत्र (महर्षि आपस्तम्ब - हरदत्त टीका एवं हिन्दी अनुवाद)

आचमनविधिः ] उज्ज्वलोपेते प्रथमः प्रश्नः । ८५
शक्तिविषये न मुहूर्तप्यप्रयतः स्यात् ॥ ८ ॥
शक्तौ सत्यां मुहूर्त्तमप्यप्रयतो न स्यात् । आचमनयोग्यजलं दृष्ट्वैव मूत्र-
पुरीषादिकं कुर्यात् यदि तावन्तं कालं(१) वेगं धारयितुं शक्नुयात्
इति ॥ ८ ॥
नग्नो वा ॥ ९ ॥
न मुहूर्तमपि स्यादिति सम्बध्यते, शक्तिविषय इति च । व्रणा-
दिना कौपीनाच्छादनाशक्तौ न दोषः ॥ ९ ॥
नाप्सु सतः प्रयमणं विद्यते ॥ १० ॥
येन प्रयतो भवति तत्प्रयमणमाचमनम् । करणे ल्युट् । तदप्सु सतो वर्त-
मानस्य न भवति । जलमध्ये आसीनोऽपि नाचामेत् ॥ १० ॥
उत्तीर्य त्वाचामेत् ॥ ११ ॥
तीर उत्तीर्याचामेत् न जल इति । अयमर्थो न विधेयः । पूर्वेण गतत्वात् ।
तस्मादयमर्थः-यदा नदीमुत्तरति नावा प्रकारान्तरेण वा तदा तामु-
त्तीर्य तीरान्तरं गतः प्रयतोऽप्याचामेत् । नद्यादेरुत्तरणमाचमनस्य नि-
मित्तमिति । (२)तुरप्यर्थः ॥ ११ ॥
नाऽप्रोक्षितमिन्धनमग्नावादध्यात् ॥ १२ ॥
श्रौते स्मार्ते लौकिके वाऽग्नौ अप्रोक्षितमिन्धनं नाऽऽदध्यात् न प्रक्षिपेत् ।
केचिल्लौकिके नेच्छन्ति ॥ १ ॥
मूढस्वस्तरे चासंस्पृशन्नन्यानप्रयतानप्रयतो मन्येत।१३।
(३)पतितचण्डालसूतिकादेकपाशवस्पृष्टितत्स्पृष्ट्युपस्पर्शने सचेल’
मिति गौतम । (४)तस्मिन्विषय इदमुच्यते आसनतया शयनतया वा
सुष्ठ्वास्तीर्णः पलालादिसङ्घातः स्वस्तर । पृषोदरादिषु दर्शनाद्रूपसि-
द्धिः । यत्रातिश्लक्ष्णतया पलालादेर्मूलाग्रविभागो न ज्ञायते स मूढः ।
मूढश्चासौ स्वस्तरश्च मूढस्वस्तर तस्मिन् पतितादिष्वप्रयते-
ष्वासीनेषु यः कश्चित्प्रयत उपविशेत् न च तान् संस्पृशेत् । तदा स
१ तावन्तं कालं इति नास्ति क पु २ तुशब्दोऽप्यर्थे इति. क. पु
३ गौ ध. १४ ३०. उदक्या रजस्वला
४ तत्रेदमुच्यते इति ग. पु. पाठस्समीचीनः ।