अपरोक्षानुभूति (दीपिका व हिन्दी टीका सहित)
Aparokshanubhuti with Dipika & Hindi Commentary
आदि शङ्कराचार्य द्वारा
स्रोत: खेमराज श्रीकृष्णदास / गीताप्रेस · खेमराज श्रीकृष्णदास / गीताप्रेस · 1940 (उद्गम)
पृष्ठ 15, कुल 109 में से
संदर्भ में पढ़ेंसंस्कृतटीका-भाषाटीकासहिता । ( ९ )
शमइतिशब्दितः अंतःकरणनिग्रहः शमशब्दार्थः
बाह्यवृत्तीनां श्रोत्रवागादीनां निग्रहो निषिद्धप्रवृत्तिंति-
रस्कारोदम इति शब्देनाभिधीयते कथ्यते ॥ ६ ॥
भा. टी. संसारकी वासनाओंका त्याग करना 'शम'
कहावै है और बाह्य वृत्तियोंको रोक लेना अर्थात् नासि-
कादि इन्द्रियोंको गन्धादि विषयसे हटाकर वशमें कर लेना
'दम' कहावै है ॥ ६ ॥
( उपरति और तितिक्षास्वरूप )
विषयेभ्यः परावृत्तिः परमोपरतिर्हि
सा ॥ सहन सर्वदुःखानां तितिक्षा सा
शुभा मता ॥ ७ ॥
सं. टी. विषयेभ्यइति हीति प्रसिद्धेभ्यो बंधकेभ्यः
शब्दादिभ्यो या परावृत्तिर्निवृत्तिरनित्यत्वादिदोषदर्श-
नेन ग्रहणानिच्छा सोपरतिरुच्यत इत्यर्थः कीदृशी
सेत्यत आह परमेति परमुत्कृष्टमात्मज्ञानं यस्याः
सकाशाज्जायते सा परमा आत्मज्ञानसाधनभूतेत्यर्थः
अनया सर्वकर्मसंन्यासो लक्ष्यते किंच सहनमिति सर्व-
दुःखानां सर्वदुःखसाधनानां शीतोष्णादिद्वंद्वानां यत्स-
हनं प्रतीकारानिच्छा सा शुभा सुखरूपा तितिक्षा मता
विदुषामित्यर्थः ॥ ७ ॥
भा. टी. विषयोंसे अत्यन्त चित्तको हटालेनेका नाम