सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

अणुभाष्य (महाप्रभु वल्लभाचार्य - शुद्धाद्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य प्रकाश टीका सहित)

Anubhashya on Brahma Sutras by Mahaprabhu Vallabhacharya with Commentary

महाप्रभु वल्लभाचार्य (टीकाकार: गोस्वामी पुरुषोत्तम जी महाराज) द्वारा

DevanagariHindipublished2,600 पृष्ठ

ब्रह्मसूत्राणां वर्णानुक्रमः । १००५
आत्मत एवेदं सर्वम् ३,३,१७५ 7.26.1
आत्मरतिरात्मक्रीडः ३,३,४८ । ३,४,१८४ 7.25.2
आत्मानं लब्ध्वा ३,२,८० 6.2.2
आत्मैवेदं सर्वम् १,१,१९६,२८१ । ३,३,१९९ 7.25.2
आदित्याच्चन्द्रमसम् ४,३,१०७ 4.15.5
आदित्यो वै देवमधु ० १,४,८८४ 3.1.1
आहारशुद्धौ ० ३,४,४८५ 7.26.2
इत्यधिदैवतम् १,१,३३७ 1.6.8
इमं मानवम् १,२,५३३ 4.15.5
उदेति ह वै १,१,१२७ 1.6.7
उभावग्निश्च १,२,१८४ 8.1.3
एकमेवाद्वितीयम् १,

.13.7->3.13.7Line 13:यदेव विद्यया १,१,७६,१२०,१८४।२,३,२०८।४,१,५०,Line 14:५७ 1.1.10Line 15:यदेन्द्र तेन ३,३,३९७।४,४,४४५ 7.1.2Line 16:यस्त्वेतमेवं १,२,५७५ 5.18.2Line 17:यावान्वा अयमाकाशः १,३,१६०,१६८।३,२,१८२Line 18:8.1.3Line 19:ये चेमे ४,३,११९ 5.10.1Line 20:येनाश्रुतम् २,३,११५।४,४,८३Line 21:यो वै भूमा १,६,२७Line 22:यो वै भूमा तत्सुखं ३,३,३६६,३८९,४१८,४,४,१८१Line 23:7.23.1Line 24:यो वै भूमा तदमृतम् ३,३,४१८ 7.24

ब्रह्मसूत्राणां वर्णानुक्रमः । १०७७
अशयानश्शयादु १,१,१८६ 3.6
अष्टाचतुरः ३,३,२५८।३,३,२५५,२५८ 2.1
अष्टां महा ३,३,२५५,२५८,२५८ 3.2
अष्टाभ्य अङ्गतः सह ३,२,१३५,३७ 2.9
असद्वा इदमग्र आसीत् १,४,११२।२,१,७७ 2.7
असद्ब्रह्मेति ४,३,१४१ 2.6
अस्त्येव स भवति १,४,१५।४,३,१४१ 2.6
अक्षाशलोकात् १,१,२११ 2.8
आकाशशरीरं ब्रह्म 1.6.2
आत्मन आकाशः १,१,२६१।१,४,१०० 2.1.1
आत्मानं स्वयमकृत २,१,७९ 2.7
आनन्दाद्धयेव १,४,१४५ 3.6
[L1

१००८ प्रमाणवाक्यानां सूचीपत्रम् ।

तैत्तिरीयसंहिता ।
अनाधृष्टासीति ३,३,२२ 2.1.10
अप्सु ते दीक्षा ३,३,३२३ 2.1.10
अमृतं वै प्राणाः ३,३,७५७ 2.6.8
अभिन्ने ३,३,३३७ 6.2.3
आश्विनं गृह्णन्काम्यम् ३,४,४३९ 2.1.10
एक एव यजेत ३,२,९८ 5.5.6.7
ऐन्द्राग्नं पुनः ३,४,४३९ 2.1.15
गुहाम् त्वा अनु ३,४,९०९ अ. 6.5 अ. रश्मी
तरणि मह॑स्त्वाम् ३,१,४६ 5.3.12
तद्रूपाणाञ्च ३,४,४५९ 1.3.6
तदेव भूयस् ३,३,३२५ 10.1.1
तद्विष्णोः ३,४,४९७।४,२,८३।४,४,१८९ 1.3.6.2
ते ते ४,४,१८९ 1.3.6.1
ते ते वामान्युन्मन्ति ३,४,४९४ 1.3.6.1
दर्शपूर्णमासाभ्याम् ३,२,१११ 1.6.9
देवा वै सत्रमासत ३,३,७०७,७२९ 2.8.3
द्वादश रात्रीः ३,२,९९ 5.5.6.7
हिरण्येन यजेत ४,४,१८४ 7.1.4
प्रौम्बात् शुचि चमसे ३,३,३३२.
परोक्षिरो वा एषः ३,२,१११ 1.6.9
परोवरीयसीम् ३,३,३३५ 6.2.3
पुरुषं मृगेदम् ३,३,२७३ 3.12.1
परोक्षिरो वा ३,३,४१८ 1.6.9
प्रजापतिरकामयत १,३,१७८
मन्ना देवानां ३,३,७२९ 8.4.11
भूलोकादुपरि ४,१,१०४ 3.4.5
यमन्तःसमुद्रे ३,३,३२५ 10.1.1
यः सिकतेभ्यः स्वाहा ३,३,७११ 5.5.4
यदाङ्गे चतुरेष ३,४,४३७ 6.1.1
य पूर्वं विद्वान् दर्शपूर्णमासौ ३,३,४१८ 1.6.9
यत्सन्नायाहुताजी ३,४,४३७ 2.6.1
यज्ञ पर्णमयी जुहूः ३,४,४३७ 3.5.7
येनाहृतं कं च ३,३,३२५ 10.1.1
य पूर्वं विद्वांसः ४,४,१८४ 7.5.1
यः कामयेत ४,४,१८४ 7.2.9
यस्मिन्निदं संचरति ३,३,३२५ 10.1.1
विष्णोः कर्माणि ३,४,४९७।४,२,८३।४,४,१८९
1.8.6.2
वीरहा वा एषः ३,४,४३० 1.5.2
गो सूते ३,२,९९ 5.5.6.7
सप्त वै शीर्षण्याः ३,४,३६३ 5.1.7.1
साध्या वै देवाः ३,३,७०७ 7.2.1
सदा पश्यन्ति ३,४,४९५।४,२,८३ 1.8.6
सूर्यो दिवोधिपतिः ४,१,१०४ 3.4.5

ऋक्संहिता ।
तद्विप्रासः ४,४,१८९ 1.22.21

ताण्ड्यब्राह्मणम् ।
एतेन वै विन्तरणं ३,३,७५४ 20.12.5

नारायणोपनिषद् ।
अतः परं नान्यत्० ३,४,४३६ 1.1
अम्भास्यपारे० ३,३,२९४,४१४ 1.1
तदेव भूतम्० ३,३,३१४ 1.1
तज्जान्ते सुविरम्० ३,२,१०२ 1.3.2
तत्तैवं विदुषः ३,४,४७८ 80
यथा वृक्षस्य० ३,३,७६ 11
यदेकमव्यक्तम्० ३,४,४३६ 1.1
यमन्तस्समुद्रे० ३,३,४१४ 1.1
संन्यासयोगात् ३,४,४५१ म. ना. 10.6

निरुक्तम् ।
प्रिनो दानाहा० ४,४,१९३ 7.15

नृसिंहपूर्वतापनीयोपनिषद् ।
तमेवं विद्वान्० ३,४,३३४,३५७ 1.6
य पूर्वं वदति० ३,३,२९० 2.1

पद्मपुराणम् ।
अतथ्यानि वितथ्यानि० २,१,८४ उ.
त्वागमैः कथितै० २,३,८४

पाणिनीयधातुपाठः ।
दिवु क्रीडा० ४,४,१९३

पाणिनीयशिक्षा ।
अनभ्रंशव्यास्यकण्ठम् १,३,२१ ⎫ 32
गीती शीघ्री १,३,२१ ⎭

पाणिनीयसूत्रम् ।
तस्यानुकल्पने मगहू १,३,१०३ 5.4.21
तस्य निवासः १,२,५८३ 7.3.21
अपत्यण्दति १,३,३०६ 4.3.150
देवताद्वन्द्वे च १,२,५८३ 7.3.21
भवद्भ्यस्तयोः० १,२,३०६ 4.3.143
व्यत्ययो बहुलम् १,३,२०९ 3.1.85

पाराशरस्मृतिः ।
वेदाक्षरविचारेण० ३,३,७४९ 1.73

प्रश्नोपनिषद् ।
अहमेवैतत्पञ्चधा० २,४,१७८ 2.3
उपस्थम्० २,४,१६५ 4.8
एतद्वै सत्यकामः० ३,३,६४५ 5.2
तस्मिन्मुक्तामस्त्येवरे० २,४,१७८ 2.4
परात्परं पुरिशयं० ३,३,६४५ 5.5

1060

रात्रौ च० २,४,१६५ 4.8
पायुश्च० २,४,१६५ 4.8
मा मोहं० १,३,४०४ 2.3
स ईक्षांचक्रे० १,३,२२२ 6.3
स तेजसि परे० १,३,६७५ 5.5
स प्राणमसृजत १,३,२२२ 6.3
हस्तो चादातव्यं च० २,४,१६५ 4.8
बृहदारण्यकोपनिषद् ।
अपृष्टो नहि पृच्छते ३,२,१३९,१४० 3.9.26
अप्राणो ह्य हि ३,४,४६९ 3.9.86
अत्र ब्रह्म ३,४,४९७ 4.4.7
अत्र भिक्षाचर्यम् ३,४,५०६ 4.4.22
अथ मर्त्यः ३,४,४९५ 4.4.7
अथ योऽन्यां देवतां १,३,२० 1.4.10
अथवा स नैव रेमे १,३,२६८ 1.4.3
अथ हैन जारत्कारवः ३,१,२२ 3.2.1
अथाकामयमानः ४,२,५० 4.4.6
अथात आदेशः ३,२,१२०,१२२ 2.3.6
अथाकलङ्को २,४,१६० 4.4.2
अथेतरे दुःखम् ३,४,४८१ 4.4.14
अथैतमात्मानम् ३,३,२७६ 1.3.3
अनन्तरोऽबाह्यः २,३,९५ 4.5.13
अनर्चं वै १,३,८२३ 4.2.4
अयमात्मा १,१,३९६।३,३,१५०।२,३,२७ 4.4.5
अयमेव स योऽयं ३,२,११० 2.5.1
अयोनिजाः १,४,७७३ 2.2.3
अष्टौ ग्रहाः० २,४,१६३
असद्वा इदमग्रे २,४,१५७ 2.2.3
असङ्गो ह्ययं पुरुषः १,३,२६०।३,२,७९८ 4.3.15
अस्यांकृतमनु ३,२,१०६।४,२,१९४ 3.8.8
अस्यैव भागम्भूख १,३,३२२।३,४,४७५ 4.3.32
आकाश ओतः ३,२,१३५ 3.8.11
आत्मकामः ४,२,५० 4.4.6
आत्मार्थ श्लोक० १,३,६६ 1.4.25
आत्मा वा अरे १,१,६६ 2.4.5
आत्मा वा अरे १,३,६६।४,३,८,९ 3.4.5
आत्मेत्येवोपासीत १,३,२२।३,४,२६० 1.4.7
आप्यायस्व १।३।२८ 6.2.16
आहर सोम्य ४,२,७४ 3.2.13
इदं सर्वमसृजत १,४,९०८ 1.2.5
इदं सर्वं यदयमात्मा १,१,३९२।३,४,१६२,९७७ 2.4.6
इदं पृथिवी ३,२,११० 2.5.1
इहैव सन्तोऽधीन्महे ३,४,३८० 4.4.22
उभे ह हैवैष एते तरति ४,१,७३ 4.4.22
एतद् वा वै तदूर्ध्वं ३,४,४४२।३,४,४९८ 4.5.15
एतस्मिन्वा ३,२,१३५ 3.8.10
एतद्विदुरमृताः ३,४,४८१ 4.4.14
एतद्वै तदक्षरम् ३,३,३२० 3.8.8
एतस्य वा अक्षरस्य १,३,६५२ 3.8.10
एतस्यैवानन्दस्य १,३,२१५,२८६।३,४,४७४ 4.3.32
एतस्यैव प्रशासने ३,२,१३५ 3.8.9
एतावदरे १,४,९३१ 4.5.15
एवमेवायं पुरुष १,३,१२ 4.4.4
एवमेवायं शारीरः ४,१,१२।२,३,८३ 4.3.36
एष नित्यो महिमा ३,३,२८९।३,४,४५३,४६६,२६८ 4.4.23
एष वायुः २,४,१७४ 1.5.3
ओषधीर्लोमानि ३,१,२३ 3.2.13
कतम आत्मा १,३,७७४ 4.3.7
कतितु सम्वाकास्तः १,३,६३३ 3.8.7.8
किंज्योतिरयम् १,३,७०४ 4.3.2
किं प्रजया ३,४,४५८ 4.4.22
कीटः पतङ्गो यदि ३,१,५३ 6.2.16
कार्यं सदा ४,२,६९ 3.2.18
केन सदाभूत् ३,२,९८ 2.1.16
गुहायां परमे व्योम्नि ४,३,१५० 4.4.22
चतुष्ठो वा शृङ्गी वा ३,१,२३ 4.4.2
जनको ह २,४,१८७ 3.1.1
जनको ह वैदेहः २,४,१८७।३,४,४३८,४६४ 3.1.1
तमेतम् मेवो विदित्वा १,३,२६० 1.4.8
तदेषां प्राणानाम् २,३,१०० 2.1.17
तदेवा ज्योतिषां ज्योतिः १,४,९०५ 4.4.16
तद् वा वै तदूर्ध्वं ३,४,५०६ 4.4.22
तद्वैतत्पश्यन् ३,१,२९ 1.4.10
तद्वैतत् पश्यन्नृषिः १,१,१६७ 1.4.10
तद्ब्रह्म १,३,२२ 3.10.4
तद्यथा तृणजलायुका ४,१,१२ 4.4.3
तद्यथा प्रियया २,३,८६ 4.3.21
तद्यो यो देवानाम् १,३,७२८ 1.4.10
तद्वा अहैवद् २,३,८२ 4.3.22
तद्वा असेतदसंसक्तम् ३,२,९१,९५ 4.3.21
तद्युत्कामयम् ३,४,१६०,२०८।३,१,१५४२,२९ 4.4.2
तमेतं वेदानुवचनेन १,३,१२०।२,४,४४०;४६१,४४० ३,१,५९ 4.4.22
तमेव धीरः ३,४,४८९ 4.4.21
तमेव सन्तं जात्मानम् १,४,८८५ 4.4.17
तमेव विदित्वा मुनिर्भवति ३,४,४३७,४४०,२७० ३,१,९० 4.4.22

१०६० प्रमाणवाक्यानां सूचीपत्रम् ।
तस्य ही मूलम् ३,२,७५ 4.3.9
तस्मादेकाकी १,१,२६८।४,४,५०१ 1.4.3
तस्मादेवंविच्छान्तः ३,४,४८४,४८७,५०४।३,४,२६१
३,१,२८९ 4.4.23
तस्माल्लोकात् पुनः ४,१,१२ 4.4.6
तस्मात्सते १,४,८७३ 2.2.3
तान्वैद्युतान् ४,२,११३ 6.2.15
तां वा एतैताः ३,२,९२ 4.3.21
ते ह देवा ऊचुः १,३,२०५ 1.3.1
ते ह वाचमूचुः २,१,२० 1.3.2
ते ह कांद्रेयणायाज ३,४,५३० 4.4.22
तौ ह यदूचतुः ४,२,६६ 3.2.13
संत्त्वौपनिषदम् १,१,४०,७४,१३९।१,२,४७०।३,२,११७।
३,३,२५३ 3.9.26
तं विजित्या १,४,४५९ 4.4.23
तं विद्याकर्मणी १,३,४३५।३,१,१५,२० 4.4.2
तस वै पशोः प्राणाः २,४,१५३ 3.9.4
हन्ता ह १,४,१८४ 1.3.1
हन्ता ह वै ३,१,२०५ 1.3.1
द्वे वाव ब्रह्मणः १,२,१२० 2.3.1
द्यावापृथिवी १,२,७०९।२,३,११५ 4.3.7
न तत्र रथा ३,२,७७।४,४,१८८ 4.3.10
न तदश्नोति कंचन १,१,२७९ 3.8.8
न तदश्नोति कश्चन ४,४,१९३ 3.8.8
न तस्मात् प्राणाः ४,३,१३६।४,२,५५,५८ 4.4.22
न पुनरावृत्तिरिति ४,४,१५५ 6.2.15
न प्रेत्य संज्ञास्ति १,१,२३९ 2.4.12
न वाह्यं किंचन ३,२,९० 4.3.21
नव वै पुत्रने प्राणाः २,४,१६३ 3.9.4
न वा अरे पत्युः कामाय १,४,१९१।३,२,२६१ 4.5.6
न व्यचते ३,३,२८९ 3.9.26
न ह वै देवान् पापं गच्छति २,४,१८४ 1.5.20
न ह वाऽपामयत् ३,४,४८५ 6.1.14
नानुध्यायाद् १,४,४६९ 4.4.21
नाम्नोज्योतिः ३,३,१३५ 4.3.22
नैर्न वाचा तपति ३,४,४९० 4.4.23
नैर्न वाचा तरति ३,४,४९० 4.4.23
पुण्याः पुण्येन कर्मणा ३,२,९८ 4.4.5
पुण्यो वै पुण्येन २,३,१०७।४,२,६८ 3.2.13
पुरस्ताद् १,१,२८५,९७ 2.5.18
पुरः स पक्षी १,१,२८५ 2.5.18
पूर्णमदः पूर्णम् १,१,२४० 5.1.1
पूर्णस पूर्णम् १,१,२४० 5.1.1
पृथिव्यां तिष्ठन् १,२,१२९ 3.7.3
प्रतिक्षेत्रञ्चाऽवति ३,२,९५ 4.3.15:
प्राणेनात्मना ३,२,९० 4.3.21
प्राणस्येव प्राणः ३,३,२६३।२६६ 1.4.7
प्राणस्य प्राणम् १,४,८५३ 4.4.18
प्राणा वै यशाः १,४,८७५ 2.2.3
प्राणोऽपानः २,४,१७४ 1.5.3
प्राप्यानन्तम् ४,१,१२ 4.4.6
प्रेयोभ्यत्रात् ३,३,१६० 1.4.8
ब्रह्म सं परादात् १,१,१९६ 4.5.7
ब्रह्म लोकान् गमयति ४,३,११३।११५ 6.2.15
महीय सन् १,१,३२५।४००।२,३,१०१।४,२,५६।४८।५९
4.4.6
अथवात्मना परस्य ३,३,२८० 1.3.7
मासेभ्यो देवलोकम् ४,३,१०६ 6.2.15
य आदित्ये तिष्ठन् १,१,३४९ 3.7.9
य इमं च लोकं च १,२,५३९ 3.7.1
य एवं विद्वदक्षता ३,४,४५०।४,१;१५ 4.4.22
य एवं वेद ३,३,२९० 4.4.25
य एषोऽन्तर्हदये १,४,९१० 2.1.17
यत्र त्वस्य १,१,२८०।४,४,१८० 4.2.14
यत्र सुप्तो न ३,२,९२ 4.3.19
यत्र हि द्वैतमिव १,१,२३९,२८०।१,३,६३२।४,४,१८०
2.4.14
यन्नाम पुरुषस्य मुखम् ३,१,२१।४,२,६६ 3.2.13
यथाकारी ३,४,४८१।४,१,१३,२६ 4.4.5
यथा सर्वांसामपाम् १,१,२३६ 2.4.13
यदा सर्वे ३,४,४९५ 4.4.7
यदेव भगवान् वेद १,४,१३१ 4.5.4
यस्य सर्वाणि भूतानि १,१,२९६ 3.7
यस्यात्मा शरीरम् १,१,२९७ 3.7
वायुबध्यस्य किंज्योतिः १,३,७७३ 4.3.2
ये सशिदूरयुक्ताः ३,४,४५०,४६५ 4.4.14
येनाहं नामृता स्याम् १,४,९२१ 4.5.4
यो वो देवानाम् १,३,७०२ 1.4.10
यो वा एतदक्षरम् १,३,६३४ 3.8.10
यः पृथिव्याम् १,२,५३९ 3.7.3
यः प्राणः २,४,१७४ 1.5.3
रेतस् ४,२,६६ 3.2.13
लोकेचनावाद्य मृत्याय ३,४,४५८ 4.4.22
वागेवायतनम् १,१,२३८ 2

ब्रह्मसूत्राणां वर्णानुक्रमः । १०२१
स एतास्तेजोमात्राः ४,२,८५ 4.4.1
स एष नेति ३,३,२८९ 3.9.26
स द्वितीयम् १,३,२६८ 1.4.3
स न साधुना कर्मणा ३,४,४४० 4.4.22
समोऽनेन सर्वेण १,१,१२३ 3.7.12
समः प्लुषिणा ३,२,१२३।३,२,१२३ 1.3.22
स यत्रायं शारीरः ३,१,२३ 4.3.35
स यथा सैन्धवखिल्यः १,१,२३८ 2.4.12
स यथा सैन्धवघनः ३,२,११८४।४,४,१६२ 4.5.13
स यदा वै पुरुषः ४,३,५८ 5.10.1
सर्वस्य वशी १,३,८२५।२,२,८८,१८९।३,२,३३१।
[L1

त्वद्देहे १,२,५८८ 2.2.8`

  • केवलेन हि भावेन ३,३,३१४॥३,४,४३४ 11.12.8.9
  • चतुर्भुजं १,२,५८८ 2.2.8
  • ज्ञात्वाऽज्ञात्वा च ३,३,२७८ 10.24.6
  • •तं एव पश्यन्ति २,४,४३८,४८९ 1.9 36
  • तथापि विस्तवदिसां ३,४,४६७ 3.28.34
  • तमेव पुरुषं यज्ञं १,३,७०९ 2.6,27
  • तथा तथा पश्यति ४,१,९ 11.14.26
  • तपसैव यथापूर्वम् २,१,२०१ 2.12.18
  • तस्यैव परया निर्वृत्त्या ३,४,४९५ 5.6.17
  • तस्मात्त्वमुद्धवोत्सृज्य ३,३,३५६ 11.12.14
  • तस्मात्त्वमङ्गोक्तयुक्तम् १,१,२७७॥३,४,४९१॥४,४,२१०

.30:
"बुद्ध्यवेक्षणं धृतितः पृथक्" or "बुद्धेर्लक्षणं धृतितः पृथक्"?
Wait, 3.26.30 is:
"संशयोऽथ विपर्यासो निश्चयः स्मृतिरेव च ।
स्वाप इत्युच्यते बुद्धेर्लक्षणं वृत्तितः पृथक् ॥"
Look at line 18:
"बुद्धेर्लक्षणं वृत्तितः पृथक् १,४,८९० 3.26.30"!
The letters: "बुद्धेर्लक्षणं वृत्तितः पृथक्"!
And the page: "३,४,८९०" or "१,४,८९०"? Adhyaya 3, Pada 4, Page 890!

  • Check line 31:
    Bhagavata 5.8.26:
    5.8.26 is: "मृगदारकाभासेन" (Bharata Maharaja story of the young deer: mrigadaraka)!
    Look at line 31: "मृगदारकाभासेन ४,१,४५ 5.8.26"! It is 'मृ', not 'यु'! "मृगदारकाभासेन"!

  • Check line 38:
    Bhagavata 3.9.12:
    3.9.12 is: "यस्त्वं विधातर

१०६४ प्रमाणवाक्यानां सूचीपत्रम् ।
अङ्गुष्ठमात्रं पुरुषं निष्कर्षे यमो बलात्० ३,३,६९१।२.३, | यमेवैषः० ३,२,१३८।३,३,२९६।३,३,३५८।३,४,४३७।
३२ 3.297.17 | ४,४,१७८।२,३,३९३।३,३,४३३ 3.2.3
बोम्बया सन्तमात्मानम् १,१,३० 1.74.22 | यस्मिन्द्यौः ० १,३,६०९ 2.2.5
माया ह्येषा मया सृष्टा० १,१,३४८ 12.339.45 | येनाक्षरम् ० १,२,५६७ 2.1.3
मत्स्यपुराणम् । | यः सर्वज्ञः १,२,५६७ 1.1.9
अचिन्त्याः खलु ये भावाः ० २,१,९२ 113.7 | सच्चिदानन्दविग्रहम् ० १,३,२०३ 1.4
मार्कण्डेयपुराणं देवीमाहात्म्यम् । | सप्त इह लोकाः ० २,४,१६४ 2.1.8
ज्ञानिनामपि ३,४,४८६ 2.54 | सप्त प्राणाः० २,४,१६३ 2.1.8
वक्रादाकृष्य० ३,४,४८६ 1.54 | सूर्यद्वारेण ते विरजाः ४,३,९९ 1.2.13
मुण्डकोपनिषद् । | मैत्रेय्युपनिषद् ।
अक्षरात्सम्भवति० १,२,५५९ 1.1.7 | द्वे ब्रह्मणी० १,२,५६६ 6.22
अग्निर्मूर्धा० १,२,५५५ 2.1.4 | सर्वमात्मा० २,३,१५ 6.7
अथ परा यया० ३,३,३२०।१,२,५५५ 1.1.5,6 | याज्ञवल्क्यस्मृतिः ।
अदृश्यमग्राह्यम् ० १,३,२१४ 1.1.6 | अयं हि परमो धर्मः ० १,१,६६
अनश्नन्० ३,३,६२३ 3.1.1 | योगसूत्रम् ।
अप्राणो ह्यमनाः १,२,५५५ 2.1.2 | अथ योगानुशासनम् १,१,४४ 1.8
एतस्माज्जायते प्राणः १,२,५५५।१,४,९०८।२,४,१५९, | रामोत्तरतापनीयोपनिषत् ।
१७४,१८४,२०७ 2.1.3 | यो वै वै मत्स्य० ३,३,२०८,२२८ 5
दूतेष्वपाथैः० २,३,२८६,३९३ 3.2.4 | वराहपुराणम् ।
कर्तारमीशम् ० ३,४,९८२ 3.1.3 | त्वं च रुद्र महाबाहो० २,२,८४ 70.36
कविस्ततु भगवः ० २,१,५५४ 1.1.3 | वसिष्ठस्मृतिः ।
क्षीयन्ते चास्य ० १,१,३९४।४,१,४३ 2.2.8 | आचारहीनं न पुनन्ति वेदाः ० ३,१,३२
खं वायुर्ज्योतिः २,४,१७५ 2.1.3 | शतपथब्राह्मणम् ।
ततस्तु तम् ० ३,२,१३९ 3.1.8 | आपोऽब्रुवन्० २,१,२० 6.1.3.2.4
तदा विद्वान्पुण्यपापे० ३,३,२८२ 3.1.3 | तं होपनिन्ये ० १,३,७४० 11.5.3.13
तमेवैकं जानथ० १,३,६०९,६१८ 6.2.5 | पुरुषेन्तः प्रतिष्ठितं वेद० १,२,५९० 10
तस्य भासा० १,३,६९० 2.2.10 | मृदमवीत् ० २,१,२० 6.1.3.2.4.6.1.11
तस्यैष आत्मा० ३,३,३८० 3.2.3 | यथा व्रीहिर्वा यवो वा १,२,५६५ 10.6.3.2
ते ब्रह्मलोके० ४,३,११६,१३६ 3.2.6 | यदा वै पुरुषः० १,१,३०० 10.3.3.6
दिव्यो ह्यमूर्तः १,२,५५५ 2.1.2 | स एषोऽग्निश्चैनारः० १,२,५९१ 10.6 1.11
द्वे विद्ये० १,२,५५४ 1.1.4 | शुक्लयजुर्वेदसंहिता ।
न चैतदवीर्यवतः ० ३,३,२१५ 3.2.11 | अतो ज्यायांश्च १,३,२८१ 31.3
न चक्षुषा० २,३,१३७ 3.1.8 | एतावानस्य ० १,३,२८० 31.3
नापि वाचा० २,३,१३७ 3.1.8 | पुरुष एवेदं० १,३,२८० 31.2
नायमात्मा प्रवचनेन० ३,३,३५८।३,४,४३४,४६९। | श्वेताश्वतरोपनिषद् ।
४,२,६५।४,३,२४८।४,४,१८० 3.2.3 | अजामेकाम् ० १,४,८८६ 4.5
नायमात्मा बलहीनेन० ३,३,३२३,३८४।३,४,४२९। | अजो ह्येकः ० १,४,८८६ 4.5
४,२,६५ 3.2.4 | अपाणिपादो जवनः० ३,२,११७,१३७ 3.19
प्रोवाच तां० १,२,३६९ 1.2.13 | आदित्यवर्णम्० १,४,९१४ 3.8
ब्रह्म वेद० १,३,२०३ 3.2.9 | आराग्रमात्रः० २,३,५६,६६ 5.8
ब्रह्मैवेदममृतम् ० १,३,६१९ 2.2.11 | ऋचो अक्षरे ३,३,३४६ 4.8
मनोमयः ० १,३,६१७ 2.2.7 | ऋर्षि प्रसूतम् ० १,४,८०३ 5.2
यद्भूतयोनिम् ० ३,४,९८३ 1.1.6 | किं कारणं ब्रह्म० 1.1
1066

ज्ञाशौ द्व्वावजौ० १,४,८७३ 1.9
तद्देवाभिः १,४,८७७ 4.2
तमेव विदित्वा० १,३,११८।१,३,१६८।१,४,९४५।३,२,
१०८ 3.8
तयोरन्यः० २,३,१३६ 4.6
ते ध्यानयोगानुगताः० १,४,८७१ 1.3
न तस्यशक्यमधिकश्च ३,२,१८४।३,३,२८३।४,३,१४२।
४,४,२०८ 6.8
न तत्र सूर्यो भाति० १,३,१६८ 6.14
निष्कलं निष्क्रियम्० १,१,२३०।२,१,९१ 6.19
द्वा सुपर्णा० १,४,८७७ 4.6
परास्य शक्तिर्विविधैव श्रूयते ३,४,१९७।४,४,२०६ 6.8
यो योनिम्० १,४,८७३ 5.2
बालाग्रशतभागस्य० २,३,१५. 5.8
वृक्ष इव स्तब्धः ३,२,१८६ 3.9
वेदाहमेतं० १,४,८६७ 3.8
साक्षी चेता केवलः ४,४,१९० 6.11
एष ह ह्येव साधु० ३,१,२९९ 3.8
सर्वसारोपनिषत् ।
सत्यं विज्ञान० १,१,२७३ 3
कठोपनिषत् ।
सवायुषः पुत्रपौत्रान् १,२,७७ 23
सांख्यकारिका ।
मूलप्रकृति० १,४,८९२ 3
सामान्यकरणवृत्तिः० २,४,१०४ 29
कूर्मपुराणम् ।
ब्रह्मणा सह ते सर्वे ३,३,११७,४,१,११५
पू. सं. १२,२६९
अनिर्दिष्टस्थलानि वाक्यानि ।
अग्निहोत्रं जुहोति प्रजाकामः ३,२,१११
अणुः स्थूलः १,१,६००
अविद्यया मन्यते ३,२,८१
अस्ति चैव तेन मार्ग० वेदे १,१,१०
आकाशवत्सर्वगतश्च ३,२,८८
आरोहणं गोपेषु० ३,२,८५
इन्द्रो वैवस्वतः ३,४,४७८
कर्त्ता कारयिता हरिः १,१,१०२
कश्चित्कल्याण्यो दक्षिणाः० १,४,५०२
कषाये कर्मभिः पक्के० ३,४,४८२
जन्मान्तरसहस्रेषु० ३,३,२९२
ज्ञेयश्च १,१,३
तत्र तथा सं न जनयन्ति ३,१,१९
तन्न यः परमात्मा हि० २,३,१३६
तस्य पुत्रा दायमुपयन्ति० .४,१,४७
तस्मान्निष्यानात्पुतीर्य० ३,२,८८
तस्मादिरेवाग्निः ३,३,१३४
तं यथा यथोपासते० १,३,३०७
तं विदित्वा ब्राह्मणो भवति ३,४,४७३
तृतीयं सर्वभूतत्वं १,२,५९५
प्रथमां पिबते वह्निः १,१,१०
प्रथमं महतः १,२,५९५
मनुर्वैवस्वतः ३,४,४७८
यच्च दुःखेन ३,४,४६१
यमो वैवस्वतः ३,४,४७८
यदस्य कर्मणा ३,३,२०६
यजहरहर्वा० १,३,६८६
यज्ञो यजमानः २,१,११३
यस्य वेदश्च वेदी च ३,१,४५
यावज्जीवमग्निहोत्रं जुहुयात् ३,४,४३९
विष्णोस्तु त्रीणि रूपाणि० १,२,५९५
सर्वाण्याख्यानानि परिलवे० ३,४,४७५
स सर्वं भवति ३,१,२९
संसर्गजैः कर्मदोषैः० ३,१,६१

श्रीमद्ब्रह्मसूत्राणुभाष्यम्
श्रीमद्वल्लभाचार्यचरणप्रणीतम्
AṆUBHĀṢYA
ON
THE BRAHMASŪTRA
WITH THE COMMENTARY
BHĀṢYAPRAKĀŚA
AND
THE SUPER- COMMENTARY
RAŚMI ON THE BHĀṢYAPRAKĀŚA
VOLUME 2
ADHYAYA 2
EDITED WITH INTRODUCTION BY
MULCHANDRA TULSIDAS TELIWALA
WITH A NEW INTRODUCTION BY
GOSWAMI SRI SHYAM MANOHARJI MAHARAJ

Ācārya Śrī Vallabha, the founder of the
Śuddhādvaita school of Vedānta tradition is said
to be of a divine origin imbued with spiritual
insight. His philosophy is called pure-non-dualism
undefiled by Māyā. He was born in Vikram Saṁvat
1535 (1479 A.D.), to Śrī Lakṣmaṇa Bhaṭṭa, a
Telugu Brahmin and Illammāgāru, a family which
had learning towards Vedic rituals and the worship
of Gopālakṛṣṇa. He travelled extensively to the
religious places such as Vijyanagar, Kāśī and Aḍail
(near Prayāga). At these places, he developed his
literary and religious activities. His firm faith in
lord Kṛṣṇa's commandment led him to devote to
the task of a faithful interpretation of the sacred
texts like the Upaniṣad, Gītā and Brahmasūtra.
He found that the essential reality is Śuddha (pure)
unalloyed with māyā, and non-dualism (Advaya).
He advocated the Puṣṭi (divine grace), as the most
powerful and unfailing method for attaining
Supreme Bliss. His Siddhānta is known as
Śuddhādvaita-Brahmavāda-Nirguṇa-Puṣṭibhakti
Mārga.
Ācārya Vallabha has written a commentary on
the Brahmasūtra, known as Aṇubhāṣya which is
available only in the summary form upto III.2.33,
the remaining part was supplemented by his second
son Śrī Viṭṭhalanātha.
Ācārya differs from the earlier Ācāryas viz.
Śaṁkara, Rāmānuja, Madhva, and Nimbārka with
regard to the interpretation of the nature of Reality.
According to Vallabha, Reality is Brahman which
is Sat (existence), Cit (conscious), Ānanda (bliss)
Continued on back flap
ISBN 81-88643-09-2 (Vol.2)
ISBN 81-88643-07-6 (Set) Rs. 3700
(Set of 4 Vols.)

continued from front flap
which is denominated as Rasa (sentiment). He is
Pūrṇa Puruṣottama. Among his divine chara-
cteristics Jñāna and Kriyā are important. He is
Kartā (doer) and Bhoktā (enjoyer). For Līlā, He
creates the universe out of Himself. Vallabha
propagates the path of Puṣṭi Bhakti (Divine grace)
in order to enjoy the union with the Supreme.
The Puṣṭi can be realised as in the case of gopi's
of Vṛndāvan who, in fact, opened the gateway to
realize everything with lord Kṛṣṇa. He is for
Svarūpānanda, instead of Brahmānanda. Lord is
full of Rasa in which love is most important. This
brings enjoyment of the Bliss of the Union with
Divine.
The present commentaries on Aṇubhāṣya
known as Prakāśa written by Śrī Puruṣottama
Caraṇa, a descendent of Śrī Vallabhācārya and
another on the same known as Raśmi by Śrī Yogi
Gopeśvara, of the same lineage, provide excellent
and appropriate interpretation of the tradition.
In fact, Aṇubhāṣya of Vallabhācārya with these
two commentaries given by Śrī Puruṣottam-
acaraṇa and Gopeśvarajī is the most authentic
text for providing illuminating interpretation of
the Brahmasūtra.
This edition was originally printed by
Nirnaysagar Press, Bombay, an institution known
for publishing and printing the authentic editions.
This work was published some eighty years ago,
now printed again with a new Introduction by one
of the greatest scholars of modern times in the
tradition.

The provided image is completely blank (white) and does not contain any text to transcribe. Please upload a clear image of the page containing the text.

MAHĀPRABHU ŚRĪ VALLABHĀCHĀRYA'S
AṆUBHĀṢYA
ON
THE BRAHMASŪTRA
WITH THE COMMENTARY
BHĀṢYAPRAKĀŚA
OF
GOSVĀMI ŚRĪ PURUṢOTTAMAJI
AND
THE SUPER- COMMENTARY
RAŚMI ON THE BHĀṢYAPRAKĀŚA
OF
GOSVĀMI ŚRĪ GOPEŚVARJI
EDITED WITH INTRODUCTION AND APPENDICES ETC. BY
MULCHANDRA TULSIDAS TELIWALA
WITH A NEW INTRODUCTION BY
GOSWAMI SRI SHYAM MANOHARJI MAHARAJ
ṢAṢṬHAPĪṬHĀDHĪŚVARA,
MANDIRA ŚRĪ MUKUNDARĀYAJĪ ŚRĪ GOPĀLALĀLAJĪ, KĀŚĪ.
VOLUME TWO
ADHYĀYA 2
AKṢHAYA PRAKASHAN
DELHI

First published: Bombay, 1929-32
Reprint: Delhi 2005
ISBN 81-88643-07-6 (set)
ISBN 81-88643-09-2 (vol.2)
Published by:
Harish Chandra for Akshaya Prakashan,
208, M.G. House, 2 Community Centre,
Wazirpur Industrial Area, Delhi - 110052
Email: [email protected]
Fax: 011-27374358
Phone: 011-55195949, 27377342
Printed at:
D.K.Fine Arts Press (Pvt.) Ltd.,
A-6,Nimri Community Centre,
Ashok Vihar, Phase IV, Delhi - 110052.

श्रीकृष्णाय नमः
श्रीमद्ब्रह्मसूत्राणुभाष्यम्
शुद्धाद्वैतब्रह्मवादनिर्गुणभक्तिमार्गप्रवर्तकाचार्यचक्रचूडामणि-
श्रीमद्वल्लभाचार्यचरणप्रणीतम्
दशदिगन्तविजयिश्रीमद्गोस्वामिश्रीपुरुषोत्तमचरणप्रणीत-
भाष्यप्रकाशेन
सम्पूर्णवेत्तृश्रीमद्गोस्वामिश्रीगोपेश्वरजिचरणप्रणीत-
भाष्यप्रकाशरश्मिना
च परिबृंहितम्
मूलचन्द्रतुलसीदासतेलीवाला
इत्यनेन संशोधितम्
काशीस्थ-श्रीमुकुन्दरायजी-श्रीगोपाललालजीमन्दिराधिष्ठित-
षष्ठपीठाधीश्वर-गोस्वामिश्रीश्याममनोहरपाद-
विरचितया नवीनभूमिकया समुल्लसितम्
द्वितीयो भागः
द्वितीयोऽध्यायः
देहलीस्थ-
अक्षयप्रकाशननेन
प्रकाशितम्

The provided image is completely blank and contains no text to transcribe. Please upload a clear image of the page containing the text.

श्रीकृष्णाय नमः ।
श्रीमद्ब्रह्मसूत्राणुभाष्यम् ।
शुद्धाद्वैतमहावादनिर्गुणभक्तिमार्गप्रवर्तकाचार्यचक्रचूडामणि-
श्रीमद्वल्लभाचार्यचरणप्रणीतम् ।
दशदिगन्तविजयिश्रीमद्गोस्वामिश्रीपुरुषोत्तमचरणप्रणीत
भाष्यप्रकाशसम्पूर्णवेष्टुश्रीमद्गोस्वामिश्रीगोपेश्वर-
जिच्चरणप्रणीतभाष्यप्रकाशरश्मिपरिवृंहितम् ।
द्वितीयाध्यायस्य प्रथमः पादः ।
'भगवद्धर्मपरायणसद्व्रतसेठिगोवर्धनदाससुन्दरदास' इत्यस्य पुष्टिमार्गीय-
संस्कृतसाहित्यसमुद्धारार्थं निर्दिष्टद्रव्यसङ्ग्रहतः 'प्राप्तभगवत्पद
मूलचन्द्र तुलसीदास तेलीवाला, बी. ए., एलएल. बी.,
वकील, हाईकोर्ट' इत्येतेषां सुहृद्भिः
संशोध्य 'निर्णयसागर' मुद्रणालये
मुद्रयित्वा प्रकटीकृतम् ।
श्रीवल्लभाब्दाः ४५२. संवत् १९८६.
मूल्यं सार्धमुद्रिका ।