अणुभाष्य (महाप्रभु वल्लभाचार्य - शुद्धाद्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य प्रकाश टीका सहित)

Here is the line-by-line transcription of the Sanskrit text from the image:

५४६ श्रीमद्ब्रह्मसूत्राणुभाष्यम् । [ अ० १ पा० २ अ० ६ सू० १८
वत्युपदिश्यन्ते । सर्वेषां तत्तत्कार्यं सामर्थ्यं च भगवतो न तु स्वतस्तेषामिति ।
एवं च सत्यन्यत् सर्वं संगतं भवति । तस्माद् ब्रह्मवाक्यमेव ।
भाष्यप्रकाशः ।
पृथिव्यादीनां तदभिमानिनां च ये धर्मास्ते तद्धर्मास्तत्प्रयुक्तैस्तत्कार्यव्यापारावेशबोधका भूतधारक-
त्वादयस्तदधिष्ठातृत्ववादयश्च ते नियमयितृत्वरूपेण विशेषेण भगवत्युपदिश्यन्ते । पृथिव्यादिवाक्ये-
ष्बभिमान्यज्ञेयत्वस्य पृथिव्यादेः शरीरत्वस्य पृथिव्यादिपदैस्तदुभयं गृहीत्वा तद्धमनस्त च बोधनेन
ऋध्यन्ते तस्मात् । एतस्यैव व्याख्यानं सर्वेषामित्यादि । चोऽप्यर्थे । एवं चेत्यत्र चोऽवधारणे
रश्मिः ।
त्ययुक्तेः अभिमानिरूपशेषप्रयुक्तेरन्तर्याम्यभेदान्वयार्थं प्रयोगात्तत्कार्येषु अधिदैवादिकार्येषु ये व्यापारा-
स्तेषु भगवदावेशबोधकाः । सर्वेषामिति भाष्यार्थसंग्रहणार्थः । एष त आत्मान्तर्याम्यमृत इति
झभ्यन्तरस्यान्तर्याम्यभेदार्थ सामानाधिकरण्यश्रुतेः । शेषप्रयुक्तिस्त्वित्यम् । तत्रयुक्तिपदं जैमिनीय-
न्यायमालास्थं प्रयुक्तिपदं शास्त्रदीपिकायां चतुर्थाध्यायारम्भे ।
'प्रसिद्धे शेषशेषित्वे प्रयुक्तिरधुनोच्यते ।
शेषिणैव च शेषस्य प्रयुक्तिरिति हेतुता' ॥
इति स्मृतम् । अतः पूर्वतन्त्रचतुर्थाध्याये गोदोहनस्य पुरुषार्थत्वप्रयुक्त्याऽनुष्ठानं न तु
क्रत्वर्थप्रयुक्त्या इत्येवमादयो निरूपिताः । एवं प्रकृते पृथिव्यादिपृथक्पृथगधिकरणरूपपरि-
च्छेदकत्वेन निरूपितमतोऽभिमानिगमकमू । पृथिवीमन्तर इत्यत्राभ्यन्तर इत्यर्थाच्चान्तरपदेनाभि-
मानिवाक्यम् । अन्तरो यमयतीत्यत्रान्तरपदं ब्रह्मवाचकं पुनरुक्तेः आत्मादिपदाच्च । एवं च
दर्शपूर्णमासयोः श्रूयते । चमसेनापः प्रणयेत् गोदोहेनेन पशुकामस्येति तत्र गोदोहनस्य ऋत्वर्थत्वं
पुरुषार्थत्वं चेत्युभयार्थत्वं प्रतीयते पशुफलजननेन पुरुषप्रीतिभानात् । अपां प्रणयनेन क्रतूपौष्कल्य-
भानाच्च । मैवं । गोदोहनमन्तरेण फलासिद्धेः गोदोहनार्थत्वात् । क्रतुस्तु तदभावेपि चमसेन सिद्धय-
तीति क्रत्वर्थत्वाभावात् तद्वत् । अभिमान्यर्थत्वब्रह्मार्थत्वयोः अन्तर्यामिब्राह्मणस्य सत्त्वेपि ब्रह्मार्थत्वं
अभिमान्यर्थत्वं तु यावत्पर्यन्तं ब्रह्मपरत्वं(संभवति)सिद्धयति तावत्पर्यन्तमन्यपरत्वमन्याय्यमिति
भाष्यविरोधात् न सिद्धयतीति नाभिमान्यर्थत्वमिति । ननु भूतधारकत्वादितत्कार्य सामर्थ्यं च 'पृथ्वी
विश्वस्य धारिणी' इति श्रुतेः पृथ्व्यादावस्ति कुतो ब्रह्मवाक्यत्वं प्रतिपाद्यते आत्मामृतत्वे अभिमानिधर्मो
श्रुतत्वाद्भाष्यमपि न बाधकमिति चेन्न ब्रह्मजिज्ञासाप्रक्रमादन्तर्यामिब्राह्मणे ब्रह्मणः शेषित्वेन वेदान्ते
पृथिवीश्रुत्युक्तपृथिव्याधारकत्वस्रैतादृशत्वात् । उपक्रमस्य ब्रह्मजिज्ञासोपक्रमादमियानिपरत्वेऽ-
संजातविरोधित्वेनानिर्णायकत्वेनोपसंहार आत्मामृतत्वे नाभिमानिधर्मा श्रुतत्वेप्युपसंहारस्यार्थनिर्णाय-
कत्वात् । एवं श्रुत्यविरोधे भाष्यं बाधकमस्त्वेवेत्यलं क्लिष्टविचाराय । भूतधारकत्वेति भूतधार-
कत्वादय उक्तश्रुत्या पृथिव्यादिधर्मा अन्तर्यामिब्राह्मणे ब्रह्मधर्मा अपि । त इति ते अभेदेन विशेषेण
भगवत्यपदिश्यन्तेऽन्तर्यामिब्राह्मण इति वक्तव्ये ते नियमयितृत्वरूपेण विशेषेणेत्याद्युक्तित्तिरन्तर्या-
म्यधिदैवादीनां भेदेपि कस्मैचित्प्रयोजनायाभेदेनान्तर्यामिब्राह्मणे व्यपदेश इति ज्ञापनार्थ, भेदे तु
नियमयितृत्वरूपो विशेषोन्तर्यामिण्यस्त्येव । नन्वेतादृशद्विसामर्थ्यकं ब्राह्मणं कुत इति चेच्छृणु । संदिग्घस्य
546