अणुभाष्य (महाप्रभु वल्लभाचार्य - शुद्धाद्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य प्रकाश टीका सहित)

यहाँ दी गई पृष्ठ-छवि का पंक्ति-दर-पंक्ति देवनागरी लिप्यंतरण प्रस्तुत है:

भाष्यप्रकाश-रश्मि-परिवृंहितम् । [१३]
नाशनेन तिलापःकृता वेदितव्याः । अन्तःप्रविष्टचोरवद्धार्यमेवैष आरम्भः । अ-
लौकिकप्रमेये सूत्रानुसारेणैव निर्णय उचितः । न स्वतन्त्रतया किञ्चित् परिकल्पनम् ।
भाष्यप्रकाशः ।
ब्रह्मेच्छयोक्तत्वात् तस्य च ब्रह्मणः प्रतिभास इति त्रिवृत्करणेष्वेव एव प्रसाधितत्वेनासा-
विद्याकृतत्वाभावात् । तत्कृतत्वे ब्रह्मणोऽपि जीवतौल्यापत्तेः । अत एवं प्रतिपादनं सूत्रश्रुत्योर्ना-
शनायैवेति खस्वाहाङ्किकतुल्यतया ब्रह्मवादा अप्येवं सार्थत्वेन तिलापःकृता ज्ञेया इति ।
रश्मिः ।
ब्रह्मेति 'एकोऽहं बहु स्याम्' इति श्रुतेः । न चात्रापि पूर्वोक्तप्रकार इति शङ्क्यम् । श्रुतावेकत्वबहुत्वरूप-
विरुद्धधर्मदर्शनेन कर्तृभेदे विरोधाभावप्रसङ्गात् । त्रिवृदिति 'सेयं देवतैक्षत हन्ताहमिमास्तिस्रो
देवताः' इति विषये भेदस्य निर्विष्टत्वादविद्याकृतत्वे ब्रह्मणो भ्रमवत्ताप्रसङ्गात्प्रसाधितत्वेन । अस्येति
संख्यारूपभेदस्य संख्याप्रयोजकेक्षणसंदर्भस्य भेदस्येति सारम् । जीवतौल्येति भ्रमवत्तापत्त्या
तथेत्यर्थः । अविद्यासंबन्धाद्वा । सूत्रेति यदि सूत्राणि न स्युः श्रुतयः पुष्टार्था न स्युः । श्रुतयः पुष्टार्था
न स्युरिति युक्तिनिरूपणे सूत्राणामभ्यर्हितत्वात्पूर्वनिपातः । धर्मादित्वाद्वा । भाष्ये नाशनेन
सतः प्रत्यदर्शनप्रापणेन । नहि सन्त इममर्थमुत्तरकालबाधितमुत्तरकालीनाबाध्यत्वेन पश्यन्ति, अतः
सूत्रश्रुतयो नष्टाः । 'योऽन्यथासन्तमात्मानमन्यथा प्रतिपद्यते । किं तेन न कृतं पापं चौरेणात्माप-
हारिणा' इति । सूत्रश्रुतिरूपवेदरूपशरीरेभ्य आत्मापहरणात् । 'सर्ववादानवसरं नानावादानुरोधि तत्'
इतीच्छया वेदान्तेभ्यो ब्रह्मणे च ब्रह्मवादा दत्ताः तिलापःकृताः इत्यर्थकप्रतिपादनं श्रुत्युक्तार्थान्यो-
पपादनं सूत्रश्रुत्योर्नाशनाय वेदशरीरयोरस्पृश्यत्वाय । यथार्थस्य जीवस्थानीयस्य त्याजनात् ।
नन्वाचार्यादृता ब्रह्मवादा नास्पृश्या इत्याशङ्क्याहुः स्वस्याहङ्किकेति । स्वेन त्यक्तयथार्थब्रह्मणा स्वी-
कृतान्यथाप्रतिपादनेन खस्वाहाङ्किकतुल्यता कृता । अहनि लीयत इति व्युत्पत्त्या मिथ्याशरीरतुल्यतया ।
अयं शब्दः शाकल्यब्राह्मणे 'कस्मिन्नु हृदयं प्रतिष्ठितं भवति' इति शाकल्यप्रश्ने याज्ञवल्क्योऽहलि-
केति होवाचेति तत्रास्ति । एवं खार्थेति खमहङ्किकतुल्यस्तदीयार्थोऽन्यथाऽऽत्मविशिष्टवेदरूपशरीर-
रूपः निर्गतात्मा तत्त्वेन । यद्यप्यन्तःप्रविष्टेत्यादिभाष्यं पूर्वभाष्येनेति । यत्स्वतिलापःकृता वेदित-
व्या अतोन्तःप्रविष्टेत्यादिः । अर्थस्तु । पद्मपुराणोत्तरखण्डे उमामहेश्वरसंवादे पाखण्डोत्पत्ति-
कथनैकचत्वारिंशाध्याये पाखण्डमोहनासुरलीलामङ्गलं मन्यमानाय तारकषडक्षरमन्त्रोपदेशः कृतः ।
'श्रीरामाय नमः' इति मन्त्रः । तद्वत् प्रकृतेपि पाशुपतशास्त्रवन्मीमांसायां कृतायां 'राम'मन्त्रोपदेशवत्
किंचिदभीप्सितं तत्स्थानीयं सूत्रमिति तदभिमतमर्थं तदप्रकाशितमनाङ्गसत्वात् । स्वयं तु भक्ति-
मार्गप्रचारार्थमाविर्भूताः प्रकाशयांचक्रुः अन्तःप्रविष्टेत्यादि । न चाश्लीलभाषणमिति वाच्यम् ।
ब्रह्मविदां न कुत्रापि कुत्सितत्वभानमिति । 'सोन्तरादन्तरं प्राविशत्' इति श्रुतेरन्तःप्रवेशस्वभावः
शिवस्य । चोर आत्मापहारी । 'त्वं च रुद्र महाबाहो मोहनायँ सुरद्विषाम् । पाखण्डाचरणं धर्मं कुरुष्व
सुरसत्तम' इत्याज्ञावत्त्वात् । तद्बुधः शब्दसङ्गितशब्दालङ्कारद्वन्द्ववादेन । 'तच्छ्रुत्वाहं ययोक्तं तु
वासुदेवेन भामिनि । समुद्विग्नमना दीनो भूत्वा' इति वाक्यात्तदुद्वेगादप्राप्तं तन्निर्तकेन तद्गतप्रथ-
निराकरणाहुः । बध संयमने । चु. प. स. । 'भक्त्या त्वाधो द्वितीयस्तु तदभावाद्धरौ सदा' इति
वाक्यात् । बाध आविर्भावः । द्वितीयस्तिरोभावः । न च तस्यान्तःप्रविष्टस्य भक्त्याच आविर्भाव
इति वाच्यम् । प्रपञ्चस्थितभगवदाकारत्वेनादिना तदभावात् । न चाभिमानिकजीवदर्शनमिति
वाच्यम् । संयमनार्थकण्वचेः प्रयोगात् । आरम्भः सूत्रारम्भः । एतदादि परिकल्पनान्द्वै
1131